Achimenes (Kağıt Çiçeği)
- Athena
- 19 Mar
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 27 Mar
Zarafetin Simgesi
Bahçelerin ve balkonların "saklı mücevheri" olarak bilinen Achimenes, Gesneriaceae familyasının en neşeli üyelerinden biridir. Latince ismi olan Achimenes, Yunanca "soğuğa dayanmayan" anlamına gelen acheimenos kelimesinden türetilmiştir ki bu, bitkinin karakterini özetleyen en önemli ipucudur.
Anavatanı Orta ve Güney Amerika’nın (özellikle Meksika) nemli orman altlarıdır. Kağıt gibi incecik, narin dokulu çiçekleri nedeniyle halk arasında Kağıt Çiçeği veya Sihirli Çiçek olarak anılır. Morun en derin tonlarından, fildişi beyazına, sıcak sarılardan canlı kırmızılara kadar geniş bir renk yelpazesine sahiptir. Peyzajda özellikle askılı saksılarda (pendula formları) veya yarı gölge alanlarda yer örtücü/kümelenmiş dolgu bitkisi olarak harikalar yaratır. Yaz boyunca bitmek bilmeyen çiçeklenmesi, onu dikey bahçeler için de vazgeçilmez kılar.
Achimenes Bakım Kılavuzu
Işık İsteği
Achimenes, tam bir "yarı gölge" aşığıdır. Sabah güneşini çok sever ancak yazın kavurucu öğle güneşinden korunmalıdır. Yaprakları çok ince olduğu için direkt güneş ışığı kolayca yanıklara yol açabilir. Aydınlık ama filtrelenmiş ışık, en bol çiçeği almanın anahtarıdır.
Soğuğa Dayanıklılık
Bu bitki tropikal bir ruha sahiptir. Sıcaklık 10°C’nin altına düştüğünde bitki uyku moduna girmeye başlar. 0°C ve altı, toprak altındaki rizomlar (köksaplar) için ölümcüldür. Kışın rizomları sıcak bir ortamda muhafaza edilmelidir.
Sıcağa Dayanıklılık
Sıcağı sever ancak nemsiz sıcağa gelemez. 30-35°C derecelere kadar dayanabilir, ancak bu sıcaklıklarda ortam neminin yüksek olması şarttır.
Toprak İsteği
Hafif, süzek ve organik maddece zengin toprakları tercih eder. Torf, perlit ve az miktarda yaprak kompostu karışımı idealdir. Suyun saksıda birikmemesi, rizom sağlığı için kritiktir.
Kök Yapısı
Achimenes'in en karakteristik özelliği kök yapısıdır. Toprak altında rizom adı verilen, küçük çam kozalaklarını andıran etli yapılar oluşturur. Bu rizomlar bitkinin enerji deposudur.
Boy - En
Türüne göre değişmekle birlikte genellikle 30-60 cm boy yapar. Enlemesine de benzer bir yayılım göstererek saksıyı tamamen doldurur.
Sulama
Büyüme mevsiminde toprak her zaman nemli tutulmalı ama asla çamur olmamalıdır. Üstten sulama yapılırken yapraklara su değdirmemeye özen gösterilmelidir (leke yapabilir). Kış uykusunda (dormansi) sulama tamamen kesilmelidir.
Bölge Uyumu
Türkiye'de özellikle kıyı şeridinde (Ege ve Akdeniz) dış mekanda mevsimlik, iç kesimlerde ise iç mekan bitkisi veya yazlık balkon bitkisi olarak yetiştirilir.
Ömrü
Çok yıllık (Perennial) bir bitkidir. Her kış toprak üstü kısmı kurur, ancak toprak altındaki rizomlar baharda yeniden uyanır.
Çiçek Rengi
Mor, mavi, pembe, kırmızı, beyaz, sarı ve bu renklerin kombinasyonları (hareli, noktalı türler).
Çiçeklenme Dönemi
Haziran ayında başlar ve ilk donlara kadar (Ekim-Kasım) aralıksız devam eder.
Yaprak Durumu
Kışın yapraklarını tamamen döker ve toprak üstü kısmı kuruyarak uykuya yatar. Baharda rizomlardan tekrar patlar.
Zorluk Derecesi
Kolay - Orta. Sulama dengesini kuran ve kış uykusuna saygı duyan her bahçıvan için yetiştirmesi çok keyiflidir.
Türkiye Coğrafyasına Göre Bakım Notları
Ege ve Akdeniz: Bu bölgeler Achimenes için cennettir. Ancak yüksek nem isteği unutulmamalıdır. Yazın çok kuru esen rüzgarlardan korunmalı, saksı altlarına su dolu çakıl tepsileri konularak yerel nem artırılmalıdır.
Marmara Bölgesi: Nem dengesi idealdir. Ancak rüzgarlı balkonlarda bitki hırpalanabilir. Kuytu ve sabah güneşi alan köşeler seçilmelidir.
İç Anadolu ve Karadeniz: İç Anadolu'da düşük nem en büyük sorundur; yapraklara fısfıs yapılmamalı (mantar riski), ortam nemlendirilmelidir. Karadeniz'de ise aşırı yağıştan korunmalı, drenajı yüksek toprak kullanılmalıdır.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağı bitkiyi yakabilir; mutlaka gölgede tutulmalıdır. Doğu Anadolu'da ise rizomlar sonbaharda mutlaka topraktan çıkarılıp oda sıcaklığında saklanmalıdır, aksi halde toprak donarsa bitki ölür.
Çoğaltma Yöntemleri
Rizomla Çoğaltma (En Garanti Yöntem): Bahar başında, uyku halindeki rizomlar saksıdan çıkarılır. Her bir küçük "kozalak" parçası yeni bir bitki demektir. Yatay şekilde toprağın 2-3 cm altına gömülür ve hafifçe sulanır.
Çelikleme: Yaz aylarında bitkinin genç dallarından alınan 5-10 cm'lik çelikler, suda veya nemli torfta kolayca köklenir.
Tohum: Çok küçük olan tohumlar baharda yüzeye ekilir, ancak bu yöntem sabır ister ve hibrit türlerde ana bitkinin aynısı çıkmayabilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Uç Alma: Bitki 10-15 cm boya ulaştığında tepelerinden koparma (budama) yaparsanız, bitki daha çok dallanır ve daha fazla çiçek açar.
Dormansi Disiplini: Çiçeklenme bitip yapraklar sarardığında sulamayı kesin. Bitkinin tamamen kurumasına izin verin. Bu, rizomların güçlenmesini sağlar.
Besin Takviyesi: Çiçeklenme döneminde 15 günde bir yüksek potasyumlu (çiçek coşturan) sıvı gübre vererek renklerin canlılığını artırabilirsiniz.
Editörün Notu
"Achimenes, sabrın ve mucizenin bitkisidir. Kışın kupkuru bir toprak yığınına bakarken, baharda o küçük kozalaklardan fışkıran o muazzam renk cümbüşünü görmek gerçek bir bahçıvanlık terapisidir. Eğer balkonunuzda 'vintage' bir hava estirmek istiyorsanız, anneannelerimizin o meşhur kağıt çiçeklerine mutlaka şans verin."
Yorumlar