Akşam Sefası (Mirabilis jalapa)
- Athena
- 12 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 26 Şub
Gecenin Renkli Feneri: Akşam Sefası
Latince ismiyle Mirabilis jalapa, adını Latince "hayranlık uyandırıcı" anlamına gelen Mirabilis kelimesinden alır. Anavatanı olan Peru’dan (And Dağları) tüm dünyaya yayılmıştır. En karakteristik özelliği, çiçeklerinin öğleden sonra saat 16:00 civarında açıp sabahın ilk ışıklarıyla kapanmasıdır; bu yüzden dünyada "Four O'Clock Flower" (Saat Dört Çiçeği) olarak da bilinir. Bir diğer mucizesi ise, aynı bitki üzerinde farklı renklerde (pembe, sarı, beyaz) çiçekler açabilmesidir.
Peyzajda Kullanımı:
Akşam sefası, "duyu bahçeleri" ve veranda çevreleri için eşsizdir. Gündüz kapalı duran çiçekleri akşam açıldığında çevreye yoğun ve tatlı bir parfüm kokusu yayar. Hızlı büyüme özelliğiyle geçici çitler oluşturmak veya bahçedeki boşlukları hızla kapatmak için idealdir. Gece bahçesi (moonlight garden) tasarımlarının vazgeçilmezidir.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş veya yarı gölge. Güneşi sever ancak çiçeklerini açmak için gölgenin ve serinliğin düşmesini bekler.
Soğuğa Dayanıklılık: -5°C ile -10°C dereceye kadar dayanabilir. Ilıman bölgelerde kökleri toprak altında hayatta kalır.
Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksek. Yazın en şiddetli sıcaklarına karşı oldukça dirençlidir.
Toprak İsteği: Toprak seçmez, en verimsiz topraklarda bile yetişebilir. Ancak gevşek ve orta derecede nemli topraklarda daha görkemli olur.
Kök Yapısı: Havuca benzeyen, etli ve kalın bir yumru kök yapısına sahiptir. Bu yumrular yıllar geçtikçe büyür.
Boy - En: Boyu 60 - 100 cm; eni 60 - 80 cm aralığında çalımsı bir form alır.
Sulama: Orta derecede. Kuraklığa dayanıklıdır ancak düzenli sulandığında çiçek verimi ve koku yoğunluğu artar.
Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm kıyı bölgelerinde çok yıllık, iç kesimlerde ise tek yıllık (veya kök korumalı) olarak yetişir.
Ömrü: Ilıman iklimlerde çok yıllık (perennial), sert iklimlerde tek yıllık (annual).
Çiçek Rengi: Pembe, sarı, beyaz, kırmızı ve bu renklerin alacalı karışımları.
Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbaharın sonuna kadar (Haziran - Kasım).
Yaprak Durumu: Döker. Kışın toprak üstü kısımları tamamen kurur.
Zorluk: Bakımı Çok Kolay.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Bitki bu bölgelerde adeta "arsız" denecek kadar iyi yayılır. Kışın kökleri donmaz, her yıl aynı yerden daha güçlü çıkar.
Marmara Bölgesi: İstanbul bahçelerinin olmazsa olmazıdır. Yaz sonu akşamlarında balkonlara yayılan kokusuyla meşhurdur.
İç Anadolu: Kışın toprak üstü kurur. Yumru kökleri korumak için üzerine malç (yaprak, saman) serilmelidir. Yazın ise bol güneş onu çok mutlu eder.
Karadeniz: Nemli ortamda devasa yapraklar geliştirir. Ancak çiçeklerin açması için bulutlu günlerde bile ışığa ihtiyaç duyar.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağına en iyi dayanan çiçeklerden biridir. Doğu'da ise donlardan önce tohumları toplanıp baharda tekrar ekilmelidir.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohum ile Çoğaltma: En yaygın yöntemdir.
Nasıl Yapılır? Siyah, el bombasına benzeyen iri tohumları vardır. Baharda toprağa gömülmesi yeterlidir. Çimlenme oranı neredeyse %100'dür.
Yumru Kök ile Çoğaltma: Kışın bitki kuruduktan sonra havuç benzeri büyük yumruları söküp bölerek veya başka yere taşıyarak çoğaltabilirsiniz.
Kendi Kendine Yayılma: Akşam sefası bir kez bahçenize girdi mi, döktüğü tohumlarla her yıl misafiriniz olmaya devam eder.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Koku Stratejisi: Kokusu akşam yayıldığı için mutlaka pencere önlerine veya veranda girişlerine dikin.
İstila Uyarısı: Çok kolay yayıldığı için istemediğiniz alanlara sıçramasını engellemek adına dökülen tohumları takip edin.
Tohum Toplama: Siyah tohumları olgunlaştığında (kolayca düştüğünde) toplayıp sonraki yıl kullanmak üzere saklamak çok keyiflidir.
Hatırlatıcı Not: Akşam sefası, çalışan insanların çiçeğidir. Gündüz işteyken kapalı duran çiçekleri, siz akşam eve döndüğünüzde sizi tüm zarafeti ve kokusuyla karşılar. Adeta "hoş geldin" der gibi açılması, onu bahçenin en duygusal bitkilerinden biri yapar.
Yorumlar