Amerikan Sarmaşığı (Parthenocissus quinquefolia) Bakımı ve Özellikleri
- Athena
- 2 May
- 3 dakikada okunur
Doğanın Kızıl Duvarı: Amerikan Sarmaşığı
Latince ismiyle Parthenocissus quinquefolia, Kuzey Amerika’nın nemli ormanlarından ve kayalıklarından süzülüp gelen, gücüyle hayran bırakan bir tırmanıcıdır. Doğasında beşli yaprak yapısıyla tanınan bu bitki, peyzaj mimarisinde "yaşayan bir tablo" olarak kabul edilir. İlkbahar ve yaz aylarında derin, canlı yeşil tonlarıyla duvarları tamamen kapatan bir perde oluştururken; sonbaharda sergilediği o meşhur alev kırmızısı, turuncu ve bordo geçişleriyle adeta görsel bir şölen sunar.
Peyzajda Kullanımı: Amerikan sarmaşığı, estetiğinin yanı sıra fonksiyonelliği ile ön plandadır. Çirkin görünen istinat duvarlarını, tel örgüleri ve bina cephelerini kapatmak için kusursuz bir tercihtir. Vantuzlu tutunaçları sayesinde desteğe ihtiyaç duymadan pürüzsüz yüzeylere dahi tırmanabilir. Ayrıca geniş alanlarda yer örtücü olarak kullanıldığında erozyonu önler ve toprağı hızla kaplar.
Detaylı Bakım Rehberi
Işık İsteği
Tam güneşten tam gölgeye kadar her türlü ışık koşuluna uyum sağlar. Ancak o meşhur sonbahar renklerini (kızarma) en iyi şekilde sergilemesi için günde en az 4-6 saat güneş alması idealdir.
Soğuğa Dayanıklılık
Oldukça dirençli bir türdür. -30°C dereceye kadar dondurucu soğuklara dayanabilir. Bu özelliği onu Türkiye’nin en soğuk illerinde bile güvenle kullanılabilir kılar.
Sıcağa Dayanıklılık
Yüksek sıcaklıklara dayanımı oldukça iyidir. +40°C ve üzerindeki aşırı sıcaklarda, yeterli sulama yapıldığı sürece formunu kaybetmez.
Toprak İsteği
Toprak seçiciliği yoktur. Kireçli, kumlu veya killi her türlü toprakta gelişir. Ancak drenajı iyi, organik maddece zengin topraklarda büyüme hızı iki katına çıkar.
Kök Yapısı
Gelişmiş, kuvvetli bir saçak kök yapısına sahiptir. Bu kök sistemi toprağı sıkıca tutar, bu yüzden yamaçlarda toprak kaymasını önlemek için idealdir.
Boy - En
Dikeyde 15-20 metre yüksekliğe kadar tırmanabilir. Yatayda ise uygun bir zemin bulduğunda yayılımı neredeyse sınırsızdır.
Sulama
Yeni dikildiğinde kök salana kadar düzenli sulama ister. Yerleştikten sonra ise kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Yaz aylarında toprağın tamamen kurumasına izin vermeden sulama yapmak yaprak kalitesini artırır.
Bölge Uyumu
Türkiye’nin tüm bölgelerinde (mikroklima alanları hariç genel coğrafyada) sorunsuz yetişir.
Ömrü
Çok yıllık bir bitkidir. Bir kez dikildiğinde on yıllarca bahçenizin bir parçası olarak kalır.
Çiçek Rengi
Çiçekleri gösterişli değildir; yeşilimsi, küçük ve yaprakların arasında gizlenen kümeler halindedir.
Çiçeklenme Dönemi
Genellikle Mayıs - Haziran aylarında çiçeklenir. Ardından gelen mavi-siyah küçük meyveleri kuşlar için harika bir besin kaynağıdır (İnsanlar için zehirli olabilir, dikkat!).
Yaprak Durumu
Kışın yaprak döker. Baharda taze yeşil sürgünlerle uyanır, kışın ise dökülen yaprakların altından estetik, odunsu dalları kalır.
Zorluk Derecesi
Bakımı Kolay. Yeni başlayan bahçıvanlar için bile hata payı çok düşük, kendi kendine yeten bir bitkidir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Aşırı nem ve sıcakta büyümesi çok hızlıdır. Yazın susuz bırakılmamalıdır; aksi halde yaprak uçlarında yanmalar görülebilir.
Marmara: En ideal gelişim bölgelerinden biridir. Nem dengesi bitkinin yapraklarını gür tutar.
İç Anadolu: Kış soğuklarından etkilenmez ancak kireçli toprak yapısına uyum sağlaması için dikim çukuruna biraz torf eklenmesi önerilir.
Karadeniz: Yağışlı iklime bayılır. Nemli ortamda vantuzları duvara daha sıkı tutunur. Budama sıklığı bu bölgede artırılmalıdır çünkü kontrolsüz yayılabilir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Karasal iklimin sert kışlarına en dayanıklı sarmaşık türüdür. Yazın Güneydoğu'nun kurutucu sıcaklarında akşam sulaması hayati önem taşır.
Çoğaltma Yöntemleri
Çelikleme (En Kolay Yöntem): İlkbahar başında veya yaz ortasında alınan 15-20 cm’lik yarı odunsu çelikler, doğrudan nemli toprağa veya suya konularak kolayca köklendirilebilir.
Tohum: Sonbaharda olgunlaşan mavi meyvelerin içindeki tohumlar toplanıp kışın soğuk katlamaya maruz bırakıldıktan sonra baharda ekilebilir. Ancak çelikleme çok daha hızlı sonuç verir.
Daldırma: Bitkinin yere yakın bir dalını hafifçe toprağa gömüp üzerine bir taş koyun. Birkaç ay içinde o boğumdan kök verecektir. Ardından ana bitkiden ayırıp taşıyabilirsiniz.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Kontrollü Budama: Amerikan sarmaşığı "istilacı" bir karaktere bürünebilir. Çatılara, oluklara veya pencerelere yaklaşan dalları her kış sonunda sertçe budamaktan çekinmeyin.
Yüzey Temizliği: Eğer bitkiyi bir duvardan ayırmanız gerekirse, vantuz izleri kalabilir. Bu izleri temizlemek için pürmüz veya sert fırça kullanmanız gerekebilir, dikim yerini seçerken bunu göz önünde bulundurun.
Gübreleme: Çok iştahlıdır. İlkbahar başında verilecek kompoze bir gübre, o sene yapacağı sürgün boyunu ikiye katlayacaktır.
Editörün Notu: > "Eğer bahçenizde zamanla yarışan, her mevsim farklı bir kıyafet giyen ve minimum zahmetle maksimum görsel etki yaratan bir bitki arıyorsanız; Amerikan Sarmaşığı tam size göre. Duvarlarınızın nefes almasını sağlar, ısı yalıtımına katkıda bulunur ve en yorgun akşamlarınızda sizi o muazzam sonbahar kızıllığıyla ödüllendirir. Sadece biraz alan verin, gerisini o halledecektir."
Yorumlar