Açelya Çiçeği Bakımı
- Athena
- 17 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Zarafetin ve Renklerin Habercisi: Açelya (Rhododendron)
Bahçelerin ve balkonların nazlı prensesi açelya, botanik dünyasında Rhododendron cinsinin bir alt grubu olarak kabul edilir. Anavatanı ağırlıklı olarak Asya’nın (Çin, Japonya) serin ve nemli dağ yamaçları ile Kuzey Amerika’dır. Doğasında orman altı bitkisi olduğu için yarı gölge alanlara aşıktır. Beyazdan pembeye, ateş kırmızısından eflatuna kadar uzanan geniş bir renk yelpazesine sahiptir.
Peyzajda Kullanımı:
Açelyalar, peyzaj tasarımında "vurgu bitkisi" olarak benzersizdir. Özellikle orman temalı bahçelerde, büyük ağaçların (çam, meşe gibi) yarı gölge alt kısımlarında muazzam dururlar. Grup halinde dikildiklerinde çiçeklenme döneminde adeta bir renk bulutu oluştururlar. Bodur türleri saksı yetiştiriciliğine ve kaya bahçelerine çok uygundur; yüksek boylu türler ise canlı çit veya sınır bitkisi olarak kullanılabilir.
Açelya Bakım Detayları
Işık İsteği
Açelyalar doğrudan yakıcı güneşten hoşlanmazlar. "Filtrelenmiş ışık" dedikleri, ağaç dallarının arasından süzülen veya sabah güneşini alıp öğle sıcağından korunan yerleri severler. Tam gölgede çiçek verimi düşer, tam güneşte ise yaprakları yanar.
Soğuğa Dayanıklılık
Türüne göre değişmekle birlikte, bahçe tipi açelyalar genellikle -15°C ile -20°C derecelere kadar dayanıklıdır. Ancak saksı açelyaları (Indica çeşitleri) soğuğa daha hassastır ve don olaylarından korunmalıdır.
Sıcağa Dayanıklılık
Yüksek sıcaklıklardan ziyade düşük nemden rahatsız olurlar. 30°C-35°C üzerindeki sıcaklıklarda, eğer ortam nemi düşükse bitki strese girer. Bu durumda yaprak dökümü görülebilir.
Toprak İsteği
Açelyanın en kırmızı çizgisidir. Asidik (pH 4.5 - 6.0), humusça zengin, süzek ve havadar toprakları severler. Kireçli topraklarda demir eksikliği yaşayıp sararırlar. Funda toprağı veya kestane toprağı onlar için idealdir.
Kök Yapısı
Saçak köklü bir yapısı vardır. Kökleri yüzeye çok yakındır; bu yüzden kök çevresindeki toprağın çok derin çapalanmasından hoşlanmazlar.
Boy - En
Türüne bağlı olarak boyları 30 cm’den (bodur türler) başlar, uygun iklimde 2-3 metreye kadar boylanabilir. En yayılımı da genellikle boyuyla orantılı şekilde genişler.
Sulama
Toprağı daima nemli ama asla çamur gibi ıslak olmamalıdır. Kireçli musluk suları bitkinin toprağının pH dengesini bozacağı için mümkünse yağmur suyu veya dinlenmiş su kullanılmalıdır. Çiçeklenme döneminde su ihtiyacı artar.
Bölge Uyumu
Türkiye'de en mutlu olduğu yer Karadeniz Bölgesi'dir. Nemli hava ve asidik toprak yapısı tam ona göredir. Marmara ve Ege’nin yüksek nemli kıyı şeritlerinde de doğru konumlandırmayla harika sonuçlar verir.
Ömrü
Doğru bakıldığında onlarca yıl yaşayan çok yıllık (perennial) odunsu bir çalıdır.
Çiçek Rengi
Beyaz, pembe, fuşya, kırmızı, turuncu, mor ve bu renklerin alacalı kombinasyonları.
Çiçeklenme Dönemi
Genellikle ilkbahar başı ile yaz başı arasındadır. Bazı özel türler sonbaharda tekrar çiçeklenebilir.
Yaprak Durumu
Türüne göre değişir. Bazı türler her dem yeşil (yaprak dökmez), bazı yabani ve hibrit türler ise kışın yaprak döken formdadır.
Zorluk Derecesi
Orta - Zor. Toprak pH'ı ve nem dengesi konusunda seçici olduğu için başlangıç seviyesindeki bahçıvanları biraz uğraştırabilir.
Türkiye Coğrafyasına Özel Notlar
Karadeniz Bölgesi: Açelyanın cennetidir. Toprak zaten asidiktir, ekstra çabaya gerek kalmaz. Sadece drenaja dikkat edilmelidir.
Ege ve Akdeniz: En büyük düşmanı kuru sıcak (lodos/poyraz) ve kireçli sudur. Bitkiyi mutlaka gölge ve kuytu bir yere dikmeli, yazın yapraklarına su püskürterek nem desteği vermelisiniz.
Marmara: Nem oranı uygun ancak kışın sert poyrazlardan korunmalıdır. Toprak hazırlığında bolca torf ve çam kabuğu kullanılmalıdır.
İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Bu bölgelerde dış mekanda yetişmesi zordur. Düşük nem ve aşırı kireçli toprak bitkiyi yorar. Ancak saksıda, kontrollü iç mekan veya kış bahçesi şartlarında yetiştirilebilir.
Çoğaltma Yöntemleri
Çelikleme: En yaygın yöntemdir. Yaz başında (Haziran-Temmuz), o yılın yarı odunlaşmış sürgünlerinden 10-15 cm kesilerek yapılır. Alt yapraklar temizlenir, köklendirme hormonu kullanılırsa başarı şansı artar. Nemli, perlitli bir toprak karışımında köklendirilir.
Daldırma: Uzun bir dalın, bitkiden koparılmadan toprağa gömülüp ucunun dışarıda bırakılması işlemidir. Birkaç ay içinde gömülü kısımdan köklenir, sonra ana bitkiden ayrılır.
Tohum: Çok uzun ve sabır isteyen bir süreçtir. Genellikle yeni türler geliştirmek isteyen profesyoneller tarafından tercih edilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Malçlama Şart: Kökleri yüzeyde olduğu için üzerini çam kabuğu veya çam iğneleriyle kapatmak, hem toprağın asitliğini korur hem de köklerin serin kalmasını sağlar.
Budama: Çiçekler geçtikten hemen sonra budama yapmalısınız. Geç kalırsanız, bir sonraki yılın çiçek tomurcuklarını kesmiş olursunuz.
Sararan Yapraklar: Eğer yaprak damarları yeşil kalıp araları sararıyorsa bu "demir klorozu"dur. Acilen demir takviyesi ve toprak asitlendirici (kükürt vb.) kullanmanız gerekir.
Editörün Notu: Açelya, sabrın karşılığını muazzam bir görsel şölenle veren bir bitkidir. Onu sadece sulamak yetmez, ruhunu anlamak gerekir. Toprağının asidini, havasının nemini sevdiğinde size bahçenizdeki en güzel gülümsemesini sunacaktır.
Yorumlar