Böğürtlen Bakımı ve Yetiştirmesi (Rubus fruticocus)
- Athena
- 12 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 26 Şub
Doğanın Lezzet Dolu Çit Bitkisi
B. Böğürtlen (Rubus fruticosus), Güldiller (Rosaceae) familyasının en cömert üyelerinden biridir. Anavatanı Kuzey yarım kürenin ılıman kuşakları, özellikle de Avrupa ve Asya'dır. Doğada kendiliğinden yetişen yabani türlerinin yanı sıra, günümüzde bahçeler için geliştirilmiş dikensiz ve iri meyveli kültivarları oldukça popülerdir.
Karakteristik olarak hızlı yayılan, kavisli sürgünler oluşturan ve ilkbaharda beyaz-pembe çiçekleriyle arıları bahçenize davet eden bir çalı formundadır. Peyzajda kullanımı ise tek kelimeyle işlevseldir: Dikenli türleri "geçilmez çitler" oluşturmak için mükemmeldir; dikensiz türler ise pergola kenarlarında, duvar diplerinde veya geniş saksılarda hem dekoratif bir görünüm hem de yenilebilir bir bahçe (edible landscaping) tasarımı sunar.
Böğürtlen Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş alan yerleri çok sever. Meyvelerinin şekerlenmesi ve aromalanması için günde en az 6-8 saat direkt güneş ışığı almalıdır. Yarı gölgede yetişebilir ancak meyve verimi düşer.
Soğuğa Dayanıklılık: Türüne göre değişmekle birlikte genelde -20°C ile -25°C dereceye kadar dayanıklıdır.
Sıcağa Dayanıklılık: 35°C - 40°C derece sıcaklıklara, toprağı nemli tutulmak kaydıyla direnç gösterir.
Toprak İsteği: Organik maddece zengin, süzek (drenajı iyi), hafif asidik veya nötr (pH 5.5 - 7.0) toprakları tercih eder. Ağır killi ve su tutan toprakları sevmez.
Kök Yapısı: Güçlü ve yayılıcı bir saçak kök yapısına sahiptir. Bazı türler kök sürgünleriyle hızla yayılma eğilimindedir.
Boy-En: Türüne ve budama şekline göre boyu 2 - 3 metreye, eni ise 2 metreye kadar ulaşabilir.
Sulama: Çiçeklenme ve meyve verme döneminde su ihtiyacı artar. Toprağın üst yüzeyi kurudukça derinlemesine sulama yapılmalıdır. Damlama sulama sistemi, yaprak hastalıklarını önlemek için idealdir.
Bölge Uyumu: Türkiye’nin hemen hemen tüm bölgelerinde yetişebilir. Nemli Karadeniz’den, güneşli Ege’ye kadar geniş bir adaptasyon yeteneği vardır.
Ömrü: Çok yıllık bir çalıdır. Kökleri uzun yıllar yaşar ancak meyve veren dallar iki yılda bir yenilenir.
Çiçek Rengi: Beyaz veya uçuk pembe.
Çiçeklenme Dönemi: Bölgeye göre değişmekle birlikte genellikle Mayıs - Haziran aylarıdır.
Yaprak Durumu: Genellikle yaprak döker, ancak bazı ılıman bölgelerde yarı herdem yeşil kalabilir.
Zorluk: Bakımı Kolay. Doğru budama ve sulama ile yeni başlayanlar için harika bir tercihtir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Bu bölgelerde güneş yanığı riskine karşı bitkiyi öğle güneşinden korumak gerekebilir. Özellikle dikensiz türler aşırı sıcağa karşı daha hassastır; malçlama (toprak yüzeyini örtme) bu bölgelerde hayati önem taşır.
Marmara ve Karadeniz: Böğürtlen için adeta bir cennet! Nemli havayı ve düzenli yağışı çok sever. Karadeniz'de hastalık riski (mantar) nedeniyle havalandırmayı sağlamak adına budamaya ekstra özen gösterilmelidir.
İç Anadolu ve Doğu Anadolu: Kış soğuklarına dayanıklıdır ancak geç donlardan çiçekleri korumak gerekebilir. Rüzgar alan yerlerde sürgünlerin kırılmaması için destek sistemine (tel örgü, çit) bağlanmalıdır.
Güneydoğu Anadolu: Aşırı kuru sıcaklar bitkiyi zorlayabilir. Bu bölgede gölgelik file kullanımı ve yoğun damlama sulama tavsiye edilir.
Çoğaltma Yöntemleri
Böğürtlen, hayata tutunmayı seven bir bitkidir ve şu yöntemlerle kolayca çoğaltılabilir:
Uç Daldırma (En Yaygın): Yaz sonunda, uzun bir sürgünün ucunu toprağa gömüp üzerine bir taş koyun. Birkaç hafta içinde toprak altındaki uç köklenecektir. Köklenme tamamlanınca ana bitkiden ayırıp başka yere dikebilirsiniz.
Kök Çelikleri: Kış uykusu döneminde bitkinin köklerinden alınan 5-10 cm'lik parçalar yatay olarak toprağa gömülürse yeni sürgünler verir.
Çelikleme: Odunsu dallardan alınan çelikler uygun köklendirme ortamında yeni bitkilere dönüşebilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Budama Altın Kuraldır: Böğürtlen dalları iki yıllıktır. İlk yıl dal büyür, ikinci yıl meyve verir ve kurur. Meyve veren kurumuş dalları her yıl kış sonunda dipten kesin.
Malçlama Yapın: Kök çevresini saman veya ağaç kabuğu ile kapatmak nemi korur ve yabani otları engeller.
Kuşlara Dikkat: Meyveler olgunlaşmaya başladığında kuşların ilgisini çekecektir. Eğer tüm hasadı onlara bırakmak istemiyorsanız file kullanabilirsiniz.
Küçük Bir Hatırlatma: Böğürtlen hasat edilirken, meyvenin göbeğindeki beyaz kısmın (torus) meyveyle birlikte kopması gerekir. Eğer bu kısım dalda kalıyorsa o bir ahudududur!
Yorumlar