Gazal Boynuzu (Lotus corniculatus)
- Athena
- 23 Mar
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 27 Mar
Bozkırın Altın Pençesi
Halk arasında "Boynuzlu Lüfer Otu" veya "Gazal Boynuzu" olarak bilinen Lotus corniculatus, baklagiller ailesinin en dirençli ve estetik üyelerinden biridir. Anavatanı Avrupa ve Kuzey Afrika olan bu bitki, Anadolu coğrafyasının her köşesine mükemmel uyum sağlamıştır. İsmini, çiçekleri solduktan sonra oluşan ve bir karacanın (gazal) boynuzlarını ya da bir kuşun pençesini andıran dik ve sivri tohum kapsüllerinden alır.
Peyzajda, özellikle "erozyon kontrolü" ve "bakımsız alanların yeşillendirilmesi" projelerinde başrol oynar. Topraktaki azotu bağlama özelliği sayesinde (permakültür dostudur) ekildiği alanı zenginleştirir. Parlak sarı, bazen turuncuya çalan çiçekleri, kıraç arazilerde adeta altın bir halı serilmiş hissi uyandırır.
A’dan Z’ye Bakım Rehberi
Işık İsteği Tam güneş aşığıdır. Gölge alanlarda cılızlaşır ve çiçek verimi düşer. Güneşi ne kadar dik alırsa o kadar gürleşir.
Soğuğa Dayanıklılık İnanılmaz dirençlidir. -30°C ile -35°C dereceye kadar olan sert kış donlarına dayanır. İç Anadolu ve Doğu Anadolu kışları için biçilmiş kaftandır.
Sıcağa Dayanıklılık 40-45°C dereceye ulaşan yaz sıcaklarında, diğer otlar sararıp kururken o yeşil kalmaya devam eder.
Toprak İsteği Toprak seçmez; ancak kireçli ve fakir topraklarda bile harikalar yaratır. Tuzlu topraklara dayanımı yüksektir, bu da onu sahil yollarında vazgeçilmez kılar.
Kök Yapısı Derinlere inen güçlü bir Kazık kök yapısına sahiptir. Bu sayede hem erozyonu önler hem de yeraltı sularına ulaşarak kuraklığa meydan okur.
Boy ve En Yatık ve yükselici bir form sergiler. Boyu genellikle 10-40 cm arasında değişir ancak sürgünleri yana doğru 60-80 cm yayılabilir.
Sulama Kurulma aşamasında (ilk yıl) su ister ancak bir kez yerleştiğinde sadece doğal yağışlarla yetinebilir. Aşırı sulama bitkinin odunsulaşmasına neden olabilir.
Bölge Uyumu Türkiye’nin 7 bölgesinde de sorunsuz yetişir. En yüksek yaylalardan deniz kıyısına kadar her yere uyumludur.
Ömrü Çok yıllık bir bitkidir. Bir kez ekildiğinde yıllarca aynı alanı süsler.
Çiçek Rengi Parlak sarı, bazen çiçeklerin dış yüzeyinde kızıl-turuncu çizgiler görülür.
Çiçeklenme Dönemi Bölgesine göre Mayıs ayında başlar, Ağustos sonuna kadar devam eder.
Yaprak Durumu Kışın kurur. İlkbaharda kökten tekrar sürgün verir. Ilıman yerlerde yarı-yeşil kalabilir.
Zorluk Seviyesi Bakımı Çok Kolay. Kendi kendine yeten, hatta ihmal edildikçe daha çok coşan bir türdür.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
İç ve Doğu Anadolu: Bu bölgelerin en sadık bitkisidir. Kar örtüsü altında güvenle uyur, bahar yağmurlarıyla hızla uyanır.
Ege ve Akdeniz: Kurak yaz döneminde dahi yeşil dokusunu koruyarak yangın riskine karşı "canlı bariyer" görevi görebilir.
Marmara ve Karadeniz: Drenajı iyi olmayan aşırı ıslak taban arazilerde kök boğulması yaşayabilir; bu yüzden eğimli veya süzek alanlara ekilmesi önerilir.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohumla Çoğaltma: En yaygın yöntemdir. Sonbaharda veya erken baharda tohumlar doğrudan toprağa serpilir. Tohum kabuğu sert olduğu için ekmeden önce 24 saat suda bekletmek çimlenmeyi hızlandırır.
Kök Ayırma: Erken baharda, bitki henüz uyanırken kök parçaları ayrılarak yeni alanlara taşınabilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Arı Dostu: Eğer bahçenizde arıcılık yapıyorsanız veya biyolojik çeşitliliği artırmak istiyorsanız bu bitki bir "mıknatıs" görevi görür. Arıların en sevdiği nektar kaynaklarından biridir.
Azot Fabrikası: Diğer bitkilerinizin gelişimini desteklemek için bu bitkiyi komşu olarak kullanabilirsiniz; toprağı doğal yoldan gübreler.
Budama: Çiçeklenme bittikten sonra hafifçe biçilmesi, bitkinin daha derli toplu ve taze kalmasını sağlar.
Editörün Notu
"Boynuzlu Lüfer Otu (Lotus corniculatus), doğanın bize sunduğu en mütevazı ama en güçlü hediyelerden biridir. Hiçbir bakım istemeden toprağı koruyan, besleyen ve bize aylar boyu sarı çiçekler sunan bu bitki; gerçek bir permakültür yıldızıdır."
Yorumlar