Gelincik (Papaver rhoesas)
- Athena
- 11 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 23 saat önce
Doğanın Kıpkırmızı Çığlığı
Latince ismiyle Papaver rhoeas, gelincikgiller (Papaveraceae) familyasının en karakteristik üyesidir. Anavatanı olan Avrasya ve Kuzey Afrika’nın uçsuz bucaksız buğday tarlalarından ve bozkırlarından dünyaya yayılmıştır. İncecik, tüylü sapları üzerindeki kağıtsı dokulu taç yaprakları, ona hem kırılgan hem de vahşi bir güzellik katar. Zaman içinde kültüre alınarak farklı renkleri ve katmerlileri de üretilmiştir.
Peyzajda Kullanımı:
Gelincikler, "doğallaştırılmış" bahçelerin vazgeçilmezidir. Özellikle wildflower (yaban çiçeği) karışımlarında, çayır tipi peyzaj düzenlemelerinde ve rüzgar alan yamaçlarda büyüleyici görünürler. Grup dikimlerinde yarattıkları o yoğun kırmızı leke, modern peyzajda odak noktası oluşturmak için sıkça kullanılır.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş. Gölgelik alanlarda boynu bükük kalır ve çiçek açmakta zorlanır.
Soğuğa Dayanıklılık: -20°C dereceye kadar dayanıklıdır. Tohumları kışı toprak altında geçirip baharda canlanmayı sever.
Sıcağa Dayanıklılık: Orta. Aşırı yaz sıcaklarında bitki hızla tohum döker ve kuruma evresine geçer.
Toprak İsteği: Seçici değildir ancak kumlu, süzek ve kireçli toprakları tercih eder. Drenajı kötü, ağır killi topraklardan hoşlanmaz.
Kök Yapısı: Kazık kök yapısına sahiptir. Bu yüzden yerinin değiştirilmesinden (şaşırtma) pek hoşlanmaz.
Boy - En: Boyu 30-70 cm, eni 20-30 cm aralığındadır.
Sulama: Genç fideler düzenli su ister. Erişkin olduktan sonra oldukça kurakçıldır; sadece aşırı kurak dönemlerde takviye yeterlidir.
Bölge Uyumu: Türkiye’nin tüm bölgelerinde doğal olarak yetişebilir.
Ömrü: Genellikle tek yıllık (annual) bir bitkidir ancak döktüğü tohumlarla kendini her yıl yeniler.
Çiçek Rengi: En yaygın haliyle parlak kırmızı (merkezi siyah lekeli); nadiren pembe, beyaz veya turuncu varyasyonları görülür.
Çiçeklenme Dönemi: İlkbahar ortasından yaz başına kadar (Nisan - Haziran).
Yaprak Durumu: Döker. Çiçeklenme bitince bitki tamamen kurur.
Zorluk: Bakımı Çok Kolay. Kendi halinde büyümeyi sever.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Mart ve Nisan aylarında erkenden çiçeklenirler. Mayıs sonu itibarıyla sıcaklar artınca tohum evresine geçerler. Bu bölgelerde sonbaharda ekim yapmak daha iyi sonuç verir.
Marmara Bölgesi: Nemli bahar aylarını çok sever. Geçirgen toprak sağlandığı sürece çok gür gelişirler.
İç Anadolu: Gelinciğin ana yurdu sayılır. Kuru hava ve bol güneş tam ona göredir. Gece-gündüz sıcaklık farkı bitkinin rengini daha canlı kılar.
Karadeniz: Aşırı yağış alan bölgelerde mantari hastalıklara dikkat edilmelidir. Güneşi gören en yüksek ve süzek noktalar tercih edilmelidir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Kar kalkar kalkmaz hızla büyürler. Kısa ama çok yoğun bir çiçeklenme dönemi yaşarlar.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohum ile Çoğaltma: Gelincik çoğaltmanın tek ve en etkili yolu budur.
Nasıl Yapılır? Kazık kök yapısı nedeniyle saksıda büyütüp toprağa geçirmek zordur. Tohumlar sonbaharda veya erken baharda doğrudan yetiştirileceği alana serpilmelidir. Tohumlar çok küçüktür, üzerine toprak atmak yerine hafifçe bastırmak (ışık görmesi için) yeterlidir.
Kendi Kendine Tohumlama: Bitki çiçek geçtikten sonra oluşan kapsüllerin içinde binlerce tohum üretir. Bu kapsüller kuruyup çatladığında tohumlar çevreye dağılır ve bir sonraki yıl kendiliğinden çıkar.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Nakil Uyarısı: Gelincikleri asla söküp başka yere dikmeye çalışmayın; kazık kökü zarar gördüğü an bitki solar. Her zaman tohumdan yerinde yetiştirin.
Vazo Ömrü İçin: Kesme çiçek olarak kullanacaksanız, sapın kesilen ucunu birkaç saniye aleve tutarak (dağlayarak) süt çıkışını durdurun. Bu, vazodaki ömrünü uzatacaktır.
Seyreltme: Tohumlar çok sık çıkarsa, fideler 5-10 cm olduğunda aralarında mesafe bırakacak şekilde seyreltme yapın ki bitkiler cılız kalmasın.
Hatırlatıcı Not: Gelincikler hürriyeti sever; onları saksılara hapsetmek yerine bahçenizin en güneşli ve özgür köşesine bırakın. Tohum kapsüllerini dekoratif amaçlı kurutarak kış aranjmanlarınızda kullanabileceğinizi unutmayın!
KİŞİSEL NOT
Gelincik bitkisi yenilebilen bir bitkidir.
Salatalarda kullanılabilir. Taze olarak doğranıp limon ve zeytinyağı ile karıştırılarak tüketilebilir.
Sebze yemeklerinde pişirilebilir. Ispanak veya semizotu gibi sotelenerek yemeklerde kullanılabilir.
Börek ve gözlemelerde iç harç olarak kullanılabilir. Peynirle birlikte kullanılarak börek veya gözleme harcı olarak değerlendirilebilir.
Çay olarak demlenebilir. Kurutulmuş gelincik çiçeklerinden yapılan çay, rahatlatıcı bir etki sunabilir.
Çorbalara eklenebilir. Sebzeli çorbalara eklenerek besin değerini artırabilir.
Yorumlar