Gülhatmi (Alcea rosea)
- Athena
- 11 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 1 gün önce
Saray Bahçelerinin Heybetli Konuğu
Latince ismiyle Alcea rosea, ebegümecigiller familyasının en dik dikkat çeken üyesidir. "Gül" ön takısını, katmerli türlerinin güle olan benzerliğinden ve iri, gösterişli çiçek yapısından alır. Anavatanı Çin ve Batı Asya olan bu bitki, İpek Yolu üzerinden Anadolu’ya ve Avrupa’ya taşınmış, o günden beri köy evlerinin duvar diplerini ve saray bahçelerini süslemiştir.
Peyzajda Kullanımı:
Gülhatmi, peyzajın "dikey mimarıdır". Boyu 2-3 metreyi bulabildiği için çirkin görünümlü duvarları gizlemek, bahçede bölmeler yaratmak veya sınır hatlarını belirlemek için kullanılır. Arı ve kelebek dostu bir bahçe (pollinator garden) kurmak isteyenler için merkezi bir bitkidir.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş. Günün en az 6-8 saatini güneş altında geçirmelidir; aksi takdirde çiçekleri seyrek, boyu cılız kalır.
Soğuğa Dayanıklılık: -25°C ile -30°C derecelere kadar dayanıklıdır.
Sıcağa Dayanıklılık: Yüksek. Ancak aşırı nemli ve sıcak hava, yaprak hastalıklarını tetikleyebilir.
Toprak İsteği: Organik maddece zengin, derin işlenmiş ve drenajı mükemmel toprakları sever. Ağır killi topraklarda kök çürümesi yapabilir.
Kök Yapısı: Çok güçlü bir kazık kök sistemine sahiptir. Bu sayede toprağın derinliklerindeki suya ulaşabilir.
Boy - En: Boyu 2 - 3 metreye kadar ulaşabilir; eni 60 - 90 cm arasındadır.
Sulama: Fideler yerleşene kadar düzenli, ergin bitkiler ise toprak kurudukça sulanmalıdır. Yapraklara su değdirilmemesi, hastalıkları önlemek için kritiktir.
Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm bölgelerine uyumludur. Ancak rüzgarlı bölgelerde destek şarttır.
Ömrü: Genellikle iki yıllık (biennial) veya kısa ömürlü çok yıllık bir bitkidir. Ancak her yıl tohum döktüğü için bahçede kalıcıymış hissi verir.
Çiçek Rengi: Beyazdan siyaha, sarıdan pembeye kadar çok geniş bir renk skalası vardır. Katmerli ve yalınkat formları mevcuttur.
Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbahar başına kadar (Haziran - Eylül).
Yaprak Durumu: Döker. İlk yıl sadece tabanda bir yaprak rozeti oluşturur, ikinci yıl gövdeye kalkar ve çiçek açar.
Zorluk: Orta. Pas hastalığı takibi ve boy desteği gerektirir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Erken çiçeklenir. Ancak bu bölgelerdeki yüksek nem "pas hastalığını" artırabilir. Bitki aralıklarını geniş tutmak önemlidir.
Marmara Bölgesi: Rüzgarlı bir bölge olduğu için bitkinin devrilmemesi için duvar kenarları tercih edilmeli veya her bir kök destek çubuğuna bağlanmalıdır.
İç Anadolu: Kışın donlardan etkilenmez. Yazın kuru sıcağını çok sever, bu bölgede pas hastalığı riski daha düşüktür.
Karadeniz: Fazla yağış alan dönemlerde çiçekler ağırlaşabilir. Drenajın mükemmel olduğu yamaçlar veya yükseltilmiş yastıklar seçilmelidir.
Doğu Anadolu: Kısa süren yaz döneminde güneşi tam alan bir noktaya dikilirse harika bir performans sergiler.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohum ile Çoğaltma: Gülhatminin en doğal çoğalma biçimidir.
Yöntem: Yaz sonunda olgunlaşan tohum kapsülleri toplandıktan sonra sonbaharda veya erken baharda doğrudan toprağa ekilir. Tohumlar iridir ve ekimi kolaydır.
Kendi Kendine Yayılma: Eğer çiçek saplarını tohum dökmeden kesmezseniz, bitki bulunduğu alanı kendi kendine her yıl yenileyecektir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Pas Hastalığı Uyarısı: Gülhatminin en zayıf noktası "Alcea Rust" denilen pas mantarıdır. Yaprak altlarında pas rengi pütürler oluşur. Bunu önlemek için alt yapraklarda sararma başladığı an onları koparıp imha edin (komposta atmayın).
Daha Uzun Çiçeklenme: Ana çiçek sapı üzerindeki çiçekler geçtikçe bunları temizlemek, yan dallardan yeni çiçeklenmeyi teşvik eder.
Gübreleme: Bahar başında kompost veya yavaş salınımlı gübre ile desteklemek, o devasa gövdenin daha sağlam durmasını sağlar.
Hatırlatıcı Not: Gülhatmi, nostaljik bir bitkidir. Eğer bahçenizde bir "çit" etkisi yaratmak istiyorsanız, tohumları birbirine 40-50 cm mesafeyle ve şaşırtmalı olarak ekin. İlk yıl çiçek açmazsa üzülmeyin; Gülhatmi sabırlı bahçıvanları sever, ikinci yıl tüm görkemiyle sizi ödüllendirecektir!
Yorumlar