Hangi Çimi Ekmeliyim? Çim ve Çim Alternatifleri...
- Athena
- 20 Haz
- 6 dakikada okunur
Bahçenizin çehresini tamamen değiştirecek, yeşiliyle göz dolduracak bir alan yaratmanın ilk adımı doğru çim türünü seçmektir. Her çim türünün su ihtiyacı, basılmaya dayanıklılığı ve iklim tercihi farklıdır.
İşte peyzaj uygulamalarında en sık tercih edilen, öne çıkan popüler 5 çim türü ve özellikleri:
1. Bermuda Çimi (Cynodon dactylon) / Köpek Dişi Çimi
Akdeniz ve Ege gibi yazları sıcak ve kurak geçen bölgelerin vazgeçilmezidir. Güneşi çok sever ve yüksek sıcaklıklara mükemmel uyum sağlar.
Öne Çıkan Özelliği: Basılmaya, çiğnenmeye ve yıpranmaya karşı olağanüstü dayanıklıdır. Kendini çok hızlı yeniler.
Dezavantajı: Kışın havalar soğuduğunda (sıcaklık 10°C'nin altına düştüğünde) sararır ve uyku dönemine girer. Baharda havalar ısınınca tekrar yeşerir.
Su İhtiyacı: Düşüktür; kuraklığa oldukça toleranslıdır.
2. Kamışsı Yumak (Festuca arundinacea)
Derin bir kök yapısına sahip, hastalıklara ve zorlu koşullara karşı en dayanıklı serin iklim çimlerinden biridir. Hem güneşte hem de yarı gölge alanlarda rahatça yetişebilir.
Öne Çıkan Özelliği: Kökleri derine indiği için yaz sıcaklarına ve kuraklığa, diğer serin iklim çimlerine göre çok daha iyi direnç gösterir. Rengi koyu yeşildir ve kışın da bu rengini korur.
Dezavantajı: Yaprak dokusu diğer narin çimlere göre biraz daha kalın ve serttir.
Su İhtiyacı: Orta düzeydedir; kök yapısı sayesinde suyu ekonomik kullanır.
3. İngiliz Çimi (Lolium perenne)
Peyzajda estetik görüntüsü ve hızlı çimlenme özelliğiyle bilinir. Genellikle hazır rulo çimlerin ve çoklu çim tohumu karışımlarının (mikserlerin) ana bileşenidir.
Öne Çıkan Özelliği: Tohumu ekildikten sonra çok kısa sürede (kardeşlenerek) alanı kaplar. İnce dokulu, parlak ve çok estetik bir yeşil örtü oluşturur. Basılmaya dayanıklıdır.
Dezavantajı: Tek başına aşırı sıcaklara ve uzun süreli kuraklıklara dayanmakta zorlanır; yazın düzenli bakım ve sulama ister.
Su İhtiyacı: Yüksektir.
4. Çayır Salkım Otu (Poa pratensis)
Soğuk iklim bölgelerinin ve yoğun kullanılan yeşil alanların vazgeçilmez kalıcı türüdür. Yeraltı sülükleri (rhizome) sayesinde güçlü bir ağ oluşturur.
Öne Çıkan Özelliği: Halı gibi yoğun, sık ve homojen bir doku yaratır. Ezilen veya zarar gören yerleri kendi kendine hızla tamir etme yeteneği mükemmeldir. Kış soğuklarına çok dayanıklıdır.
Dezavantajı: Tohumdan ekildiğinde çimlenmesi ve alanı kaplaması diğer türlere göre biraz daha yavaştır (sabır ister).
Su İhtiyacı: Orta-Yüksek arasıdır; düzenli sulama formunu korumasını sağlar.
5. Kırmızı Yumak (Festuca rubra)
Gölge alanların ve narin yeşil dokuların kurtarıcısıdır. Doğrudan güneş almayan, ağaç altları veya bina gölgeleri gibi zorlu yerlerde en iyi performansı gösteren türlerin başında gelir.
Öne Çıkan Özelliği: İpliksi, çok ince ve zarif bir yaprak yapısı vardır. Gölge toleransı son derece yüksektir ve besini az, fakir topraklarda bile tutunabilir.
Dezavantajı: Yoğun trafiğe, üzerinde sürekli yürünmesine veya spor yapılmasına pek elverişli değildir; narin bir yapısı vardır.
Su İhtiyacı: Düşük-Orta düzeydedir.
Özet Seçim Rehberi: Eğer yazın çok sıcak bir bölgedeyseniz ve alan yoğun kullanılacaksa Bermuda; kışları soğuk geçen bir bölgede, az suyla yeşil kalan ve basılmaya dayanan bir çim arıyorsanız Kamışsı Yumak; ağaç altlarındaki gölgelik alanları yeşillendirmek istiyorsanız Kırmızı Yumak tercih listenizin başında yer almalı dır. Eğer çim tohumu alacaksanız güvendiğiniz bir yerden almanız önerilir. Yoksa
Çime Alternatif Yer Örtücüler
Zoysia Çimi (Zoysia japonica / tenuifolia)
Sıcak iklimlerin en prestijli, adeta lüks halı dokusu sunan çim türüdür. Bermuda çimine güçlü bir alternatif olarak öne çıkar.
Öne Çıkan Özelliği: Çok sık ve yoğun bir doku oluşturduğu için yabancı otların istilasına izin vermez. Bermuda çimine göre çok daha az biçme (biçim) ister, yavaş büyür. Basılmaya ve tuzluluğa son derece dayanıklıdır.
Dezavantajı: İlk ekildiğinde veya dikildiğinde alanı kaplaması oldukça yavaştır. Bermuda gibi kışın soğukta uyku dönemine girip sararır.
Su İhtiyacı: Düşüktür; yerleştikten sonra kuraklığa mükemmel direnç gösterir.
7. Ak Üçgül (Trifolium repens)
Geleneksel çim alanlarına sürdürülebilir bir alternatif veya karışım bitkisidir. Doğal bir azot fabrikası gibi çalışır.
Öne Çıkan Özelliği: Havada bulunan azotu kökleriyle toprağa bağlar, bu sayede dışarıdan kimyasal gübreleme ihtiyacını sıfıra indirir. İlkbahardan sonbahara kadar küçük beyaz çiçekler açarak arılar ve faydalı böcekler için harika bir yaşam alanı sunar. Biçilmeye gerek duymadan bodur kalabilir.
Dezavantajı: Üzerinde çok yoğun basılma olan spor alanları için uygun değildir; dokusu yumuşaktır.
Su İhtiyacı: Orta-Düşük; derin kökleri sayesinde yaz kuraklığına çimlerden daha dayanıklıdır.
8. Lippia / Kurbağa Otu (Phyla nodiflora / Lippia)
"Çimsiz çim alanları" yaratmak isteyenlerin, özellikle su kısıtı olan bölgelerin en popüler yeşil örtücüsüdür.
Öne Çıkan Özelliği: Basılmaya ve çiğnenmeye karşı olağanüstü dayanıklıdır. Çime göre %60-70 oranında daha az su ister. Bahar ve yaz boyunca pembe-beyaz minik çiçekler açar. Neredeyse hiç biçilmek istemez (yılda 1-2 kez estetik amaçlı biçilebilir).
Dezavantajı: Çok hızlı yayıldığı için sınırlandırılmadığında çiçek tarhlarına taşabilir. Kışın soğuk bölgelerde yaprak dökeceğinden geçici olarak görüntüsünü kaybedebilir.
Su İhtiyacı: Çok düşüktür.
9. Mayasıl Otu (Ajuga reptans)
Özellikle yarı gölge ve tam gölge alanlarda, ağaç altlarında harika bir zemin kaplayan, her dem yeşil çok yıllık bir bitkidir.
Öne Çıkan Özelliği: İlkbaharda dikine yükselen mor-mavi çiçek kuleleri açar ve görsel bir şölen sunar. Yaprakları varyetesine göre koyu yeşil, bronz veya bordo olabilir. Toprağı sıkıca kavrayarak erozyonu önler.
Dezavantajı: Yoğun basılmaya, üzerinde sürekli yürünmesine uygun değildir. Daha çok görsellik ve az ayak trafiği olan alanlar içindir.
Su İhtiyacı: Orta düzeydedir; nemli toprakları sever.
10. Beşparmak Otu (Potentilla reptans)
Sürünen gövde yapısıyla çıplak alanları hızla kapatan, çayır formunda çok dayanıklı bir yer örtücüdür.
Öne Çıkan Özelliği: Yaz boyunca açan parlak sarı çiçekleri ve çilek yaprağını andıran estetik dokusuyla doğal bir görünüm verir. Fakir, besinsiz ve taşlık topraklarda bile rahatça büyüyebilir.
Dezavantajı: Kontrol edilmezse arsızca yayılabilir. Çim kadar pürüzsüz ve homojen bir halı dokusu oluşturmaz, daha kırsa/doğal bir çayır görüntüsü verir.
Su İhtiyacı: Düşüktür; kurak şartlara uyum sağlar.
11. Fare Kulağı (Dichondra repens)
Yaprakları minik böbrek veya fare kulağı şeklinde olan, biçme derdi olmayan egzotik bir yer örtücüdür.
Öne Çıkan Özelliği: Nemli ve gölge/yarı gölge alanlarda muazzam parlak yeşil, sıkı bir örtü oluşturur. Boyu çok kısa kaldığı için neredeyse hiç biçilmez. Yumuşacık bir basma hissi vardır.
Dezavantajı: Yoğun basılmaya ve sürekli çiğnenmeye karşı hassastır. Aşırı don olaylarında zarar görebilir.
Su İhtiyacı: Orta-Yüksek; nemi sever, kuraklığa çok uzun süre dayanamaz.
12. Mavi Yıldız Otu (Isotoma fluviatilis / Laurentia)
Halı dokusunun üzerine adeta gökyüzü serilmiş gibi bir görüntü sunan, son yılların popüler kaya bahçesi ve patika arası bitkisidir.
Öne Çıkan Özelliği: Bahardan sonbahara kadar kesintisiz olarak soluk mavi, yıldız şeklinde minik çiçekler açar. Şaşırtıcı bir şekilde basılmaya son derece dayanıklıdır; üzerinde yüründükçe ezilmez, esner.
Dezavantajı: Aşırı kurak ve kavurucu yaz sıcaklarında düzenli sulanmazsa formunu kaybedebilir.
Su İhtiyacı: Orta-Yüksek; toprağının hafif nemli kalmasını tercih eder.
13. Sürünen Kekik (Thymus serpyllum)
Hem göze, hem ayak tabanına hem de koku duyusuna hitap eden, ekolojik bahçelerin baş tacı bir canlı malç bitkisidir.
Öne Çıkan Özelliği: Üzerine basıldığında veya çiğnendiğinde çevreye harika bir kekik kokusu yayar. Yazın açan pembe-mor çiçekleriyle arıları ve uğurböceklerini bahçeye çeker. Sıfıra yakın bakım ve sıfır biçme ister.
Dezavantajı: Çok yavaş büyür, bu yüzden geniş alanları tohumdan kapatması zaman alır (fide olarak dikimi önerilir). Tam gölge alanlarda formu bozulur, güneş ister.
Su İhtiyacı: Çok düşüktür; susuzluğa ve fakir topraklara bayılır.
14. Sedum / Damkoruğu (Sedum spurium / Sedum album / Sedum humifusum)
Sukulent ailesinin bu sürünen üyeleri, çim yetiştirmenin neredeyse imkansız olduğu en ekstrem, en kurak ve güneşli alanların kurtarıcısıdır. Yapraklarında su depolama ustasıdırlar.
Öne Çıkan Özelliği: Su ihtiyacı en düşük yer örtücülerden biridir. Taşlık arazilerde, eğimli yamaçlarda ve sığ topraklarda mükemmel iş çıkarır. Hiçbir biçme işlemi gerektirmez ve kış soğuklarına karşı son derece dayanıklıdır.
Basılma ve Yaya Trafiği Durumu: Genel olarak etli yapılı çoğu sedum türü yoğun çiğnenmeye karşı hassas olsa da, bazı özel mikroskobik ve yayılıcı türler (örneğin Sedum humifusum veya Sedum spurium 'John Creech') toprağa adeta yapışarak büyür. Bu özel türler, sıkı dokuları sayesinde düşük yaya trafiğini tolere edebilir, adım taşlarının arasında veya patika kenarlarında çim alternatifi olarak kullanılabilir.
Su İhtiyacı: Yok denecek kadar azdır; yerleştikten sonra sadece doğal yağışlarla bile yetinebilir.
Ekolojik Tasarım İpucu: Eğer geniş bir alanı az suyla yeşillendirmek ve hiç biçmek istemiyorsanız Lippia veya Sürünen Kekik; meyve ağaçlarınızın altını hem beslemek hem de yeşil tutmak istiyorsanız Ak Üçgül ve Mayasıl Otu kombinasyonu harika birer kapalı döngü (permakültür) çözümü sunacaktır.
15. Kilim Çim / Bitki Kilimi (Tapestry Lawn)
Tek bir çim türü yerine, birbiriyle uyumlu, bodur, yayılan ve farklı zamanlarda çiçek açan çok yıllık yer örtücü bitkilerin bir arada (karışım olarak) ekilmesiyle oluşturulan yeni nesil ekolojik zemin tasarımdır. Bahçeye adeta doğanın kendi eliyle dokuduğu canlı bir kilim serilmiş hissi verir.
Nedir ve Nasıl Oluşturulur?
Bu yöntemde geleneksel buğdaygiller (çim tohumları) neredeyse hiç kullanılmaz. Bunun yerine listede daha önce bahsettiğimiz Ak üçgül, Sürünen kekik, Lippia, Fare kulağı, Mayasıl otu, Mavi yıldız otu ve basılabilen cüce Sedumlar gibi farklı doku ve renkteki alçak boylu bitkiler mozaik şeklinde, bir arada dikilir. Bunlara kendiliğinden çıkan ve uyum sağlayan farklı yerel otlarda eklenir. Bitkiler büyüdükçe birbirinin içine geçer ve zengin bir desen oluşturur.
Ne İşe Yarar? (Avantajları Nelerdir?)
Biyoçeşitlilik Mıknatısıdır: Geleneksel çim alanları ekolojik olarak birer "yeşil çöldür" (neredeyse hiçbir canlıya yuva olmaz). Kilim çim ise bahar ve yaz boyu açan farklı çiçekleriyle arıları, kelebekleri ve uğurböceklerini bahçeye çekerek tam bir kapalı döngü ekosistemi yaratır.
Sıfıra Yakın Biçme İster: İçindeki bitkiler zaten bodur ve yayılan türler olduğu için geleneksel çimler gibi her hafta biçilmek istemez. Yılda sadece birkaç kez, çiçeklenme dönemleri bittiğinde estetik amaçlı ve bitkileri gençleştirmek için yüksek ayarda biçilmesi (veya makaslanması) yeterlidir.
Su ve Gübre Tasarrufu Sağlar: Karışımda yer alan Ak üçgül gibi bitkiler toprağa doğal azot sağlarken, kekik ve sedum gibi türler su tüketimini minimumda tutar. Böylece dışarıdan kimyasal gübreleme ve aşırı sulama istemez.
Görsel ve Duyusal Şölen: Yılın farklı zamanlarında bahçenin bir köşesi mora boyanırken diğer köşesi sararır veya beyazlar. Üzerinde yürüdüğünüzde ise basılan kekiğin ekşi kokusuyla, üçgülün tatlı kokusu birbirine karışır.
Basılma ve Yaya Trafiği Durumu
İçerisindeki bitki seçimine bağlı olarak düşük ve orta derece yaya trafiğini rahatlıkla tolere edebilir. Üzerinde her gün ağır sporlar yapmak için uygun olmasa da, üzerinde yürünmesi, oturulması ve çocukların oynaması bu kilimin dokusunu daha da sıkılaştırır.
Tasarım İpucu: Kendi "bitki kiliminizi" tasarlarken, güneş alan bölgelere Sürünen kekik, Sedum ve Lippia; gölgede kalan ağaç altı kısımlara ise Mayasıl otu ve Fare kulağı yerleştirerek bahçenin her köşesinin doğallıkla parlamasını sağlayabilirsiniz.
Yorumlar