İnka Peru Zambağı (Alstroemeria 'Leonie'): Zarif Pembe-Beyaz Desenli ve Uzun Ömürlü Yumrulu Yıldız
- gardenathena
- 20 Ağu
- 4 dakikada okunur
Güney Amerika’nın (And Dağları, Şili ve Brezilya) serin dağlık alanlarından türetilen hibrit İnka zambaklarının en göz alıcı temsilcilerinden biri olan Alstroemeria 'Leonie'; yumuşak pembe, krem ve beyaz tonlarının harmanlandığı lekesiz çiçek taç yaprakları, koyu kahverengi/çikolata rengi egzotik kaplan çizgileri, kesme çiçekçilikteki inanılmaz vazo ömrü ve yumrulu kök yapısıyla hem bahçelerin hem de teras saksılarının en zarif çok yıllık türlerinden biridir.
Alternatif İsimler: Peruvian Lily 'Leonie', Inca Lily 'Leonie', Leonie İnka Zambağı / Leonie Peru Zambağı / Pembe-Beyaz Alstromerya (Türkçe)
Giriş
Botanik Adı: Alstroemeria 'Leonie' (Alstroemeriaceae familyası) — amaryllis (Amaryllis), zambak (Lilium) ve kovan çiçekleri ile yakın akrabadır.
Doğal Yaşam Alanı: Hibrit bir kültür çeşididir; ebeveynleri Güney Amerika’nın And Dağları’ndaki serin, drenajı yüksek ve süzek dağ yamaçlarından gelir.
Genel Özellikleri: Yumrulu/rizomlu kök yapısına sahip, dik büyüyen, çok yıllık otsu bir bitkidir. Compact ve derli toplu gelişerek 40 ila 60 cm boya ve 40 ila 50 cm genişliğe ulaşır. Yaprakları mızraksı, parlak koyu yeşil ve sap üzerinde ilginç bir şekilde ters dönerek (bükülerek) büyüyen bir yapıya sahiptir. İlkbahar sonundan sonbahar ortasına kadar (Mayıs - Ekim) kesintisiz olarak uzun çiçek saplarının uçlarında küme halinde boru/zambak biçimli çiçekler açar. 'Leonie' çeşidinde dış taç yapraklar yumuşak pastel pembe, iç taç yapraklar ise krem-beyaz üzerine çikolata kahvesi dikey çizgiler ve çillerle kaplıdır.
Artıları ve Eksileri
Artıları
Neredeyse Kesintisiz ve Çok Uzun Çiçeklenme: İlkbahar sonundan kış başındaki ilk donlara kadar durmaksızın yeni çiçek sapları fışkırtır.
Olağanüstü Vazo Ömrü (Kesme Çiçek): Çiçek sapları kesilip vazoya konulduğunda 2-3 hafta boyunca tazeliğini ve rengini kaybetmeden durur.
Derli Toplu ve Saksıya Uygun Form: Aşırı uzayıp devrilmeyen compact yapısı sayesinde teras saksıları ve küçük bahçe borderları için idealdir.
Kök Yerleştikten Sonra Kuraklık Dayanımı: Etli yumrulu kök yapısı sayesinde kısa süreli susuzlukları kolayca tolere eder.
Eksileri
Çok Sert Dondurucu Soğuklarda Yumru Hassasiyeti: Toprak altı yumruları -10°C / -12°C altındaki derin toprak donlarında çürüyebilir; kışın malçlama ister.
Salgısının Ciltte Hassasiyet Yapabilmesi: Bitki öz suyu (tulipalin maddesi) hassas ciltlerde hafif alerjik dermatite yol açabilir (Hasat yaparken eldiven giyilmesi önerilir).
Aşırı Islak Kış Topraklarında Çürüme: Kışın su biriken, drenajı olmayan ağır killi topraklarda etli kök yumruları mantarlaşıp çürüyebilir.
Saha Performansı ve Bakım Profili
Işık İhtiyacı: Tam Güneş veya Yarı Gölge (Günde en az 4-6 saat güneş ister). Yakıcı yaz sıcaklarının yaşandığı bölgelerde öğle güneşinden korunan yarı gölge alanlarda çiçek kalitesi mükemmel korunur.
Soğuk Dayanımı: Orta - Yüksek (USDA 8a – 10b). Kökleri -10°C’ye kadar olan kış soğuklarına dayanır. Daha soğuk karasal bölgelerde sonbahar sonunda üzeri 10-15 cm malçlanmalı veya saksıda yetiştirilip korunaklı alana alınmalıdır.
Sıcaklık ve Kuraklık Toleransı: Orta - Yüksek. Sıcak yaz günlerine uyumludur ancak kök bölgesinin aşırı fırınlanmasını sevmez; dip kısmının serin tutulmasını ister.
Toprak İhtiyacı: Kesinlikle süzek (mükemmel drene edilmiş), organik maddece zengin, gevşek tınlı veya torf-ponza karışımlı toprak şarttır (pH 6.0 - 7.0).
Kök Yapısı: Toprak altında su ve besin depolayan etli, kırılğan yumru ve rizom kümesine sahiptir.
Boy ve Yayılım: 40 - 60 cm boy, 40 - 50 cm genişlik yapar.
Sulama: Orta. Büyüme ve çiçeklenme döneminde toprak kurudukça sulanmalı; kış uykusu döneminde sulama oldukça azaltılmalıdır.
Bölgesel Uyum:
Türkiye: Ege, Akdeniz, Marmara ve Karadeniz sahil şeritlerinde bahçede çok yıllık olarak muazzam performans gösterir. İç Anadolu'da kışın malçlanarak veya saksıda teras bitkisi olarak yetiştirilir.
Küresel: Hollanda, İngiltere, İspanya, Avustralya ve Kuzey Amerika’da en sevilen süs ve kesme çiçek türlerindendir.
Ömür: Çok yıllık yumrulu otsu bitki (Perennial / 10+ yıl).
Çiçek Renkleri: Pastel pembe, krem-beyaz ve kahverengi benekli.
Çiçeklenme Dönemi: Geç ilkbahar - Sonbahar arası (Mayıs - Ekim).
Zorluk Derecesi: Kolay (Süzek toprak ve kış koruması sağlandığında zahmetsizdir).
Astromelia -Híbrido https://www.flickr.com/people/52346729@N04
Popüler Kültür Çeşitleri (Cultivars)
Alstroemeria 'Leonie': Yumuşak pastel pembe ve krem-beyaz taç yapraklı, compact (50 cm) boylu ve yüksek çiçek verimine sahip efsanevi tür.
Alstroemeria 'Indian Summer': Koyu mürdüm/bronz yapraklar üzerinde alev turuncusu ve sarı çiçekler açan, yüksek görsel zıtlıklı popüler varyete.
Alstroemeria 'Princess Fabiana': Beyaz-yeşil alacalı (variegated) yapraklara ve kremsi beyaz çiçeklere sahip nadide bir efe türdür.
Alstroemeria 'Dutchess Blue' (veya 'Blue Sky'): Nadir görülen eflatun-mavi tonlarında çiçek açan, serin iklim seven hibrit çeşittir.
Alstroemeria 'Inticancha' Serisi: Saksı yetiştiriciliği için özel olarak ıslah edilmiş, 20-30 cm boyunda kalan bodur/cüce prenses serisidir.
Çoğaltma Yöntemleri
Kökten Yumru Ayırma (En Başarılı Yöntem): İlkbahar başında (Şubat - Nisan) uyanma başlamadan önce olgunlaşmış yumru kümesi topraktan dikkatlice çıkarılır. Etli köklere zarar vermeden göz içeren yumru parçaları ayrılarak taze saksılara veya bahçeye dikilir.
Tohumla Çoğaltma: Hibrit varyetelerde tohumla çoğaltma ana bitkinin birebir aynısını vermeyebileceği için pek tercih edilmez; en ideal yöntem yumru ayırmadır.
Uzman Bakım İpuçları ve Sırları
Çiçek Saplarını Kesmeyin, Dipten "Çekin" (Pulling Technique): Solan veya vazoya alınacak çiçek saplarını makasla kesmek yerine, sapın en alt kısmından tutarak hafifçe döndürüp yukarı doğru çekerek dipten koparın. Bu çekme hareketi toprak altındaki yumruyu uyarır ve dipten anında yeni ve güçlü çiçek saplarının fışkırmasını sağlar.
Kök Boğazını Yazın Serin Tutun: Yumruların yaz sıcaklarında pişmesini önlemek için bitkinin etrafına çam kabuğu veya kompost ile 5 cm kalınlığında malç serin.
Gümüşi ve Mor Çalılarla Kombin Edin: 'Leonie'nin pembe-beyaz zarif yapısını; Mor Biberiye (Salvia rosmarinus), Lavanta (Lavandula) veya Mavi Festuka (Festuca glauca) ile yan yana dikerek bahçenizde romantik bir renk paleti yaratın.
Etiketler: Otsu Bitki | Yumrulu | Alstroemeria Leonie | İnka Zambağı | Kesme Çiçek | Pembe Çiçekli | Saksı Bitkisi | Çok Yıllık | Kolay Bakım
Yorumlar