Karahindiba (Taraxacum officinale)
- Athena
- 11 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 23 saat önce
Doğanın Hiç Sönmeyen Güneşi
Latince ismiyle Taraxacum officinale, papatyagiller (Asteraceae) familyasının en bilinen ve en dayanıklı üyelerinden biridir. Anavatanı Avrupa ve Asya olmasına rağmen, bugün dünyanın neredeyse her yerinde, en beklenmedik kaldırım çatlaklarında bile karşımıza çıkabilir. İsmi "kara" olsa da kendisi parlak altın sarısı çiçekleri ve ardından gelen o meşhur, üflediğimizde uçuşan beyaz tohum toplarıyla tanınır.
Peyzajda Kullanımı:
Modern peyzajda artık "doğal çayır" ve "perma kültür" bahçelerinin vazgeçilmezi olarak kabul ediliyor. Toprağın derinliklerindeki mineralleri yukarı taşıma özelliği sayesinde mükemmel bir "toprak iyileştirici"dir. Ayrıca arılar ve polen yayan diğer canlılar için baharın ilk ve en önemli besin kaynaklarından birini oluşturur.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş sever. Güneş altında çiçeklerini sonuna kadar açar, hava karardığında veya yağmurlu havalarda çiçeklerini kapatarak kendini korur.
Soğuğa Dayanıklılık: -35°C dereceye kadar dayanabilir. Kışın yer üstü kısımları ölse de kökleri hayatta kalır.
Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksek. 40-45°C sıcaklıklarda bile yeşil kalmayı başarabilir.
Toprak İsteği: Toprak seçmez. Ancak derin ve gevşek topraklarda kökleri çok daha güçlü gelişir.
Kök Yapısı: Güçlü bir kazık kök yapısına sahiptir. Toprağın derinlerine (bazen 30-40 cm) inerek su ve mineral arar.
Boy - En: Boyu 5-40 cm, eni ise 10-30 cm civarındadır.
Sulama: Kendi kendine yeten bir bitkidir. Doğal yağışlar genellikle yeterli olur, ancak çok kurak yazlarda sulanması yapraklarının taze kalmasını sağlar.
Bölge Uyumu: Türkiye'nin 81 ilinde, her türlü yükseklikte ve iklimde yetişebilir.
Ömrü: Çok yıllık (perennial) bir bitkidir.
Çiçek Rengi: Parlak altın sarısı.
Çiçeklenme Dönemi: Baharın ilk günlerinden (Mart) sonbahar ortasına kadar. En yoğun çiçeklenmeyi Nisan-Mayıs aylarında yapar.
Yaprak Durumu: Döker. Çok sert kışlarda yapraklar kaybolur, baharda kökten taze rozet yapraklar çıkar.
Zorluk: Bakımı Çok Kolay. Hatta çoğu zaman bitkiyi büyütmek değil, yayılmasını kontrol etmek daha zordur.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Kışın bile yeşil kalabilir. Ocak-Şubat aylarında çiçeklenmeye başladığı görülür. Yazın aşırı sıcakta yaprakları sertleşebilir.
Marmara Bölgesi: Bölgedeki nemli ve ılıman iklimde yılın büyük bölümü çiçekli kalabilir. Yol kenarlarında ve boş arazilerde çok yaygındır.
İç Anadolu: Bozkır iklimine en uyumlu bitkidir. Derin kazık kökü sayesinde kurak İç Anadolu yazlarında bile hayatta kalır.
Karadeniz: Yağışlı havayı sever, yaprakları bu bölgede daha geniş ve etli olur. Drenaj sorunu olan yerlerde bile kök salabilir.
Doğu Anadolu: Karın en uzun süre kaldığı yerlerde bile, kar erir erimez topraktan fırlayan ilk çiçeklerden biridir.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohum ile Çoğaltma (Rüzgarın Gücü): En kolay yöntemdir. O meşhur beyaz "puf" topları aslında binlerce kanatlı tohumdur. Bu tohumları toplayıp toprağa serpmeniz yeterlidir. Çimlenme oranı çok yüksektir.
Kök Parçası ile Çoğaltma: Kazık kökünden alınan küçük bir parça bile uygun nemli toprakta yeni bir bitki oluşturma yeteneğine sahiptir. Bu yüzden bahçeden sökülmek istendiğinde kökü tam çıkmazsa mutlaka yeniden sürer.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
İstila Kontrolü: Eğer bahçenizin her yerini sarmasını istemiyorsanız, çiçekler solup beyaz tüy yumağına (tohum başlarına) dönüşmeden hemen önce onları kesin.
Yenilebilirlik: Karahindibanın yaprakları salatalarda kullanılabilir, köklerinden ise kafeinsiz bir kahve alternatifi yapılabilir. (Yol kenarındaki, egzoz dumanına maruz kalmış bitkileri kullanmamaya dikkat edilmelidir!)
Toprak Havalandırma: Karahindibalarınız varsa toprağınızın alt tabakaları hava alıyor demektir. Onları tamamen yok etmek yerine kontrollü bir alan bırakmak toprağınızın sağlığı için yararlıdır.
KİŞİSEL NOTLARIM
Karahindiba bir "hayatta kalma" ustasıdır. Uçuşan tohumları mutlaka gelip bahçenizi bulur. Yazın sıcağında da kışın soğuğunda da hayatta kalmanın bir yolunu bulur. Kazık kök sistemi ile toprağı gevşetir derinlerdeki mineralleri yüzeye çıkarır.
Yorumlar