Kelebek Otu Özellikleri (Asclepias tuberosa)
- Athena
- 9 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 24 Şub
Doğanın Kanat Sesleri
Bahçenizde sadece çiçekleri değil, doğanın en narin canlılarını da ağırlamak istiyorsanız Asclepias ile tanışmalısınız. Latince adıyla Asclepias tuberosa (veya sulak alanlar için Asclepias incarnata), Apocynaceae ailesine aittir ve anavatanı Kuzey Amerika'dır. Adını antik Yunan tıp tanrısı Asklepios’tan alan bu bitki, yüzyıllardır hem tıbbi özellikleri hem de ekolojik değeriyle bilinir.
Asclepias, parlak turuncu, güneş sarısı ve yumuşak pembe tonlarındaki şemsiye benzeri çiçek kurullarıyla dikkat çeker. Peyzajda kullanımı ise hem estetik hem de işlevseldir: Kurakçıl peyzajlarda (xeriscaping), doğal çayır konseptlerinde ve "kelebek bahçesi" tasarımlarında merkez bitki olarak kullanılır. Bitkinin özsuyu sütlü olduğu için "Sütotu" olarak da anılır; bu özsu bitkiyi birçok zararlıdan korurken, kelebek larvaları için hayati bir savunma mekanizması sağlar.
Bitki Bakım Detayları
Işık İsteği Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat kesintisiz güneş almalıdır. Yeterli güneş almadığında dallar sarkar ve çiçeklenme azalır.
Soğuğa Dayanıklılık Türüne göre değişmekle birlikte genel olarak -25°C ile -30°C dereceye kadar dayanıklıdır. Kışın toprak üstü aksamı tamamen ölse de kökleri hayatta kalır.
Sıcağa Dayanıklılık Yüksek yaz sıcaklarına ve neme karşı çok dirençlidir. 40°C ve üzeri sıcaklarda bile formunu korur.
Toprak İsteği A. tuberosa türü kumlu, fakir ve çok iyi drenajlı toprakları severken; A. incarnata (Bataklık Kelebek Otu) daha nemli ve killi toprakları tercih eder. Genel kural: Süzek toprak her zaman güvenlidir.
Kök Yapısı Çok güçlü ve derine inen bir kazık kök yapısına sahiptir. Bu sayede kuraklığa çok dayanıklıdır ancak yerinin değiştirilmesinden nefret eder.
Boy-En (Maksimum) Boyu 90-100 cm'ye, genişliği ise 50-60 cm'ye ulaşabilir.
Sulama İlk yıl kök salana kadar düzenli sulama ister. Yerleştikten sonra (tuberosa türü için) son derece kurakçıldır. Bataklık türü (incarnata) ise toprağının sürekli nemli kalmasını bekler.
Bölge Uyumu Türkiye’nin hemen her bölgesine uyum sağlar. İç Anadolu'nun ayazına da Ege'nin sıcağına da toleranslıdır.
Ömrü Çok yıllık bir bitkidir. Bir kez dikildiğinde yıllarca bahçenizi süsler.
Çiçek Rengi En yaygın olanı parlak turuncudur. Ayrıca sarı, pembe, mor ve nadiren beyaz renkleri mevcuttur.
Çiçeklenme Dönemi Haziran ayında başlar, Ağustos sonuna kadar devam eder.
Yaprak Durumu Kışın yapraklarını tamamen döker. İlkbaharda uyanması diğer bitkilere göre biraz daha geç olabilir, "öldü" diye düşünmeyin!
Zorluk Derecesi Orta. Çimlendirmesi biraz sabır istese de yerleştikten sonra bakımı oldukça kolaydır.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Turuncu renkli Asclepias tuberosa için idealdir. Kışın aşırı sulamadan kaçınılmalıdır, aksi halde kazık kök çürüyebilir.
İç Anadolu ve Doğu Anadolu: Kış soğuklarından etkilenmez. Ancak uyanma dönemi Mayıs ayını bulabilir; bu bölgedeki bahçıvanlar bitkinin yerini işaretlemelidir ki bahar temizliğinde yanlışlıkla sökülmesin.
Marmara ve Karadeniz: Eğer bölgeniz çok yağışlıysa bataklık tipi olan Asclepias incarnata türünü seçmeniz bitkinin mutluluğu için daha doğru bir adım olur.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohumla Çoğaltma: Tohumlar sonbaharda doğrudan toprağa ekilirse kış soğuğuyla doğal olarak katlanır. Baharda iç mekanda ekilecekse buzdolabında 30 gün "soğuk katlama" (nemli bir peçete içinde) yapılmalıdır.
Kök Çeliği: Geç sonbaharda veya erken baharda bitki uyurken kök parçalarından üretim yapılabilir ancak kazık kök yapısı nedeniyle risklidir.
Ayırma: Olgunlaşmış kökler dikkatlice bölünerek çoğaltılabilir.
Bitkinin Bakımı İle İLGİLİ TÜYOLAR
Yaprak Bitlerine Dikkat: Asclepias bazen sarı yaprak bitlerini üzerine çeker. Bu bitler genellikle bitkiye zarar vermez ancak görseli bozabilir. İlaç kullanmak yerine (kelebeklere zarar vermemek için) tazyikli suyla temizlemek en iyisidir.
Tohum Kapsülleri: Çiçekler geçtikten sonra oluşan şık kapsülleri kesmezseniz, içindeki ipeksi tüylü tohumlar uçuşarak bahçenin her yerine yayılabilir. Kontrollü yayılım için kapsüller açılmadan toplanmalıdır.
Geç Uyanma: Baharda "bitkim çıkmadı" diye panik yapmayın. Toprak iyice ısınana kadar (Mayıs ortası gibi) başını topraktan çıkarmayabilir.
KİŞİSEL NOTLARIM
Kelebekleri çekmek istiyorsanız bu bitkiyi grup halinde (en az 3-5 adet) dikin. Kelebekler toplu haldeki renk öbeklerini çok daha uzak mesafelerden fark edebilirler!
Yorumlar