Lale Bakımı ve Özellikleri (Tulipa)
- gardenathena
- 11 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 23 saat önce
Doğanın Zarif Kadehi
Latince İsmi: Tulipa Anavatanı: Orta Asya’nın dağlık bölgeleri. Ancak Osmanlı İmparatorluğu döneminde kültürü yapılmış ve dünyaya Türkiye’den (İstanbul’dan) yayılmıştır.
Renk Çeşitleri: Mavinin tam tonu hariç; ateş kırmızısından gece siyahına (Queen of Night), saf beyazdan ebruli desenlere kadar binlerce renk seçeneği mevcuttur.
Karakteristik Özellikleri: Tek bir gövde üzerinde yükselen, kadeh veya çan şeklindeki çiçekleriyle tanınır. Yaprakları genellikle etli, şeritsi ve grimsi yeşildir. Soğanlı bir bitki olup, çiçeklenme bittikten sonra enerjisini bir sonraki yıl için soğanında depolar.
Peyzajda Kullanımı: Laleler, bahçelerde "Renk Patlaması" yaratmak için kullanılır. Özellikle büyük gruplar halinde (en az 10-15 soğan yan yana) dikildiklerinde görsel bir şölen sunarlar. Bordürlerin ön kısımlarında, kaya bahçelerinde veya saksı kombinasyonlarında mevsimlik bir odak noktası olarak eşsizdirler.
Bakım Rehberi
Işık İsteği: Tam güneş alan yerleri çok sever. Yeterli güneş almazsa sapları zayıf kalır ve çiçekler güneşe ulaşmak için eğrilir.
Soğuğa Dayanıklılık: Çok dayanıklıdır (-25°C'ye kadar). Hatta lale soğanlarının çiçek açabilmesi için kışın toprak altında belli bir süre soğuk görmesi (vernalizasyon) şarttır.
Sıcağa Dayanıklılık: Çiçeklenme döneminde serin havayı sever. 25°C üzerindeki ani sıcaklıklar çiçeklerin ömrünü hızla bitirir.
Toprak İsteği: Drenajı çok iyi, kumlu, hafif ve süzek toprakları sever. Su tutan, ağır killi topraklarda soğanlar çürür.
Kök Yapısı: Soğanlıdır. Soğan tabanından çıkan kısa ve nazik saçak köklere sahiptir.
Boy - En: Türüne göre 10 cm (botanik laleler) ile 70 cm (dev hibritler) arasında değişir.
Sulama: Dikimden sonra toprak nemli tutulmalıdır. İlkbaharda büyüme başlayınca düzenli sulanmalı, çiçekler geçip yapraklar kuruyunca sulama kesilmelidir.
Bölge Uyumu: Türkiye’nin tüm bölgelerine uygundur. Özellikle kışı sert geçen bölgelerde çok daha kaliteli çiçek açar.
Ömrü: Çok yıllık (Perennial). Ancak hibrit türler genellikle ilk yıl muazzam açıp sonraki yıllarda küçülme eğilimi gösterdiği için profesyonel peyzajda her yıl yenilenir.
Çiçek Rengi: Gökkuşağının neredeyse tüm renkleri ve çift renkli kombinasyonlar.
Çiçeklenme Dönemi: Erken, orta ve geç ilkbahar (Mart - Mayıs arası).
Yaprak Durumu: Mevsimliktir. Yaz başında sararır ve bitki kışa kadar toprak altında uykuya çekilir.
Zorluk: Bakımı Kolay. Doğru derinliğe dikildiği sürece kendi işini kendi halleder.
Türkiye Coğrafyasına Göre Bakım Notları
Ege ve Akdeniz: Kışın yeterince soğuk olmayan kıyı kesimlerinde, soğanları dikmeden önce buzdolabının sebzelik kısmında 6-8 hafta bekletmek (soğuklama ihtiyacı için) çiçek kalitesini artırır.
Marmara Bölgesi: Lalenin anavatanı sayılır; her türlü lale türü için idealdir. Sadece ilkbahar sonu gelen aşırı yağışlarda süzek toprak kritiktir.
İç Anadolu ve Doğu Anadolu: Laleler için en verimli bölgelerdir. Kışın toprak altında donmazlar. Karın erimesiyle birlikte hızla uyanırlar.
Karadeniz: Nem oranı yüksektir; bu yüzden soğanların çürümemesi için dikim çukuruna bir miktar kum eklemek faydalı olacaktır.
Çoğaltma Yöntemleri
Yavru Soğanlar: Yaz başında yapraklar tamamen kuruduğunda soğanlar topraktan çıkarılır. Ana soğanın etrafındaki küçük yavrular ayrılarak sonbaharda tekrar dikilir.
Tohum: Çok zordur ve sabır ister. Tohumdan yetişen bir lalenin çiçek açması 5-7 yılı bulabilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Derin Dikim: Laleleri, soğan boyunun en az 3 katı derinliğe dikin. Sığ dikim, bitkinin erken uyanmasına ve dondan zarar görmesine neden olabilir.
Yaprakları Kesmeyin: Çiçek geçtikten sonra sadece çiçek sapını kesin. Yapraklar kendiliğinden kuruyana kadar bekleyin; çünkü soğan sonraki yılın enerjisini bu yeşil yapraklardan toplar.
Dirençli Türler: "Botanik Laleler" (Wild Tulips), hibrit olanlara göre her yıl azalmadan geri gelme konusunda çok daha başarılıdır.
Hatırlatıcı: Lale bir "sabır" bitkisidir. Onu sonbaharda sessizliğe gömersiniz, o ise size baharda en gürültülü renkleriyle cevap verir.
Yorumlar