Mazı Ağacı Bakım Rehberi
- Athena
- 18 Mar
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 27 Mar
Bahçelerin Yeşim Duvarı
Mazı (Thuja), servigiller ailesinin en dayanıklı ve şekil verilmeye en yatkın üyelerinden biridir. Anavatanı Kuzey Amerika ve Doğu Asya olsa da, Türkiye’nin hemen her köşesine mükemmel uyum sağlamıştır. Onu servislerden ayıran en karakteristik özelliği, dik duran yelpaze şeklindeki dalları ve yukarı bakan küçük, konik kozalaklarıdır.
Peyzajda Kullanımı: Mazı denince akla gelen ilk kelime "Çit"tir. Budamaya olan inanılmaz toleransı sayesinde istenilen boyda ve formda (kutu, piramit, küre) tutulabilir. Bahçenizde komşularla aranıza doğal, yoğun ve her dem yeşil bir perde çekmek istiyorsanız ilk tercihiniz mazı olmalıdır.
BAKIM BİLGİLERİ
Işık İsteği Tam güneşten yarı gölgeye kadar geniş bir yelpazede yaşayabilir. Ancak çok gölge yerlerde iç kısımları boşalır ve o yoğun dokusunu kaybeder. Altın sarısı türleri (örneğin Thuja occidentalis 'Aurea') rengini korumak için daha fazla güneşe ihtiyaç duyar.
Soğuğa Dayanıklılık Servilere göre soğuğa çok daha dayanıklıdır. Türüne göre -30°C hatta -35°C derecelere kadar bana mısın demez.
Sıcağa Dayanıklılık Sıcağa dayanıklıdır (40°C civarı), ancak kök bölgesinin serin kalmasını ister. Aşırı kuru ve sıcak rüzgarlar yaprak uçlarında "yanıklara" neden olabilir.
Toprak İsteği Nemli, derin ve iyi drene edilmiş toprakları sever. Ağır killi topraklarda dahi, su durgunlaşmadığı sürece (drenaj sağlandığında) servislerden daha iyi performans gösterir.
Kök Yapısı Saçak kök yapısına sahiptir. Bu sayede nakil işlemleri (yer değiştirme) diğer servilere göre çok daha kolay ve başarı oranı yüksektir.
Boy - En Türüne göre çok değişir. Batı Mazısı gibi dev türler 15-20 metreye çıkabilirken, bodur türler (Top Mazı gibi) 1 metreyi geçmez. Çit bitkisi olarak genellikle 2-4 metre arasında tutulur.
Sulama Nem sever. Özellikle dikimden sonraki ilk iki yıl toprağının tamamen kurumasına izin verilmemelidir. Yaz sıcaklarında düzenli sulama, yaprakların canlı ve dolgun kalmasını sağlar.
Bölge Uyumu Türkiye’nin her bölgesine (Ege'den Doğu Anadolu'ya kadar) uyum sağlar. Sert kışların yaşandığı karasal iklimlerde serviden daha güvenli bir limandır.
Ömrü Çok yıllık, asırlık bir ağaçtır.
Çiçek Rengi ve Dönemi Çiçekleri gösterişsizdir. Bahar sonu oluşan yeşilimsi-kahverengi küçük kozalakları, olgunlaştıkça odunsu bir hal alır.
Yaprak Durumu Her dem yeşildir. Kışın bazı türleri (özellikle Batı Mazısı) hafif bronz bir renk alabilir, bu normaldir; baharda tekrar yeşerir.
Zorluk Kolay. Yeni başlayanlar ve az vakti olan bahçe sahipleri için idealdir.
TÜRKİYE COĞRAFYASI İÇİN ÖZEL NOTLAR
İç Anadolu ve Doğu Anadolu: En güvenilir çit bitkisidir. Kar yükünü taşıyabilmesi için kar yağışından sonra dalların üzerindeki karlar hafifçe silkelenmelidir.
Ege ve Akdeniz: Yazın susuz bırakılmamalıdır. Çok kuru bölgelerde (Güneydoğu gibi) yapraklarına akşam saatlerinde su püskürtmek (fıskiyeleme) onu ferahlatır.
Marmara ve Karadeniz: Bu bölgelerin nemli havasına bayılır. En hızlı ve sağlıklı gelişimini buralarda gösterir.
ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ
Çelikleme: En yaygın yöntemdir. Yaz sonunda veya sonbaharda alınan "ökçeli çelikler" (ana daldan küçük bir parça kabukla koparılan dallar) kolayca köklenir.
Tohum: Sonbaharda toplanan kozalaklardaki tohumlar ilkbaharda ekilebilir, ancak çelikleme kadar hızlı sonuç vermez.
BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR
Budama Zamanı: Eğer çit olarak kullanıyorsanız, yılda iki kez (ilkbahar başı ve yaz sonu) form budaması yapabilirsiniz. Ancak budarken yeşil kısmın tamamen bitip kahverengi odunsu kısma inmemeye dikkat edin; mazı yaşlı odundan tekrar filiz vermekte zorlanır.
İç Kurumalar: Mazıların iç kısımları ışık almadığı için zamanla kurur. Bu doğaldır. Ancak bu kuru yaprakları elinizle veya tırmıkla aralardan temizlemek, bitkinin hava almasını sağlar ve mantarı önler.
Gübreleme: Mart-Nisan aylarında verilecek azot ağırlıklı bir gübre, yeşil aksamın fışkırmasını sağlar.
EDİTÖRÜN NOTU
Mazı, bahçenizin sessiz koruyucusudur. Sizi rüzgardan, tozdan ve meraklı gözlerden korurken çok az şey talep eder. Eğer bahçenizde killi toprakla mücadele ediyorsanız ve hızlıca yeşil bir duvar örmek istiyorsanız, mazı sizin en sadık dostunuz olacaktır.
Kışın o meşhur kızıl-kahverengi renge bürünmeyen, yani dört mevsim boyunca o canlı yeşil tonunu koruyan tür Batı Mazısı (Thuja occidentalis)'dır. Özellikle Smaragd varyetesi zümrüt mazısı olarak bilinir.
Smaragd' (Zümrüt Mazısı), mazı ailesinin en yakışıklı ve en popüler üyesidir ancak dayanıklılık konusunda "her şeye tam puan" alan bir şampiyon değildir.
1. Soğuğa Dayanıklılık: Tam Puan (10/10)
Bu konuda hiç endişeniz olmasın. 'Smaragd', Kuzey Amerika kökenli bir türün (Thuja occidentalis) kültivarıdır.
Derece: -35°C ve -40°C gibi ekstrem soğuklara bile bana mısın demez.
Avantajı: Diğer mazılar soğukta rengini kahverengiye çevirirken, 'Smaragd' o asil zümrüt yeşilini donda bile korur. Kar yükünü taşıma kabiliyeti de yüksektir.
2. Sıcağa Dayanıklılık: Orta (6/10)
İşte burası biraz kritik. 'Smaragd', nemli ve ılıman iklimlerin çocuğudur.
Limit: 35°C üzerindeki sıcaklıklarda zorlanmaya başlar.
Sorun: Eğer hava çok kuru ve sıcaksa (Ege/Akdeniz fön rüzgarları gibi), bitki terleme yoluyla kaybettiği suyu köklerinden çekemezse yaprak uçlarından kurumaya başlar.
Çözüm: Kuru sıcak yerlerde onu tam gün güneşin altında değil de, öğleden sonra hafif gölge alan veya rüzgarın çok sert vurmadığı bir yere dikmek daha mantıklıdır.
3. Kuraklığa Dayanıklılık: Düşük/Orta (4/10)
En zayıf halkası burasıdır. Bir Arizona servisi gibi "dik ve unut" bitkisi değildir.
İsteği: Kök bölgesinin her zaman serin ve nemli kalmasını ister. Toprağının tamamen kurumasına (kemik gibi olmasına) asla izin vermemelisiniz.
Yorumlar