Ortanca (Hydrangea macrophylla)
- Athena
- 11 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 26 Şub
Renk Değiştiren Bahçe Sihirbazı
Latince ismiyle Hydrangea macrophylla, ismini Yunanca "hydor" (su) ve "angos" (kap) kelimelerinden alır; bu da onun suya olan ebedi aşkını temsil eder. Anavatanı Japonya ve Çin olan bu bitki, 18. yüzyıldan itibaren Avrupa ve Anadolu bahçelerinin baş tacı olmuştur. En karakteristik özelliği, toprağın pH değerine (asitlik derecesine) göre çiçek rengini değiştirebilme yeteneğidir.
Peyzajda Kullanımı:
Ortancalar, gölge ve yarı gölge alanların en güçlü görsel elemanıdır. Bina girişlerinde, kuzeye bakan duvar diplerinde veya büyük ağaç altlarında grup dikimleri için mükemmeldir. Romantik bahçelerin vazgeçilmezi olan ortanca, aynı zamanda mükemmel bir saksı bitkisidir ve balkonlarda, teraslarda kolaylıkla sergilenebilir.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Yarı gölge veya filtrelenmiş ışık. Sabah güneşini sever ancak kavurucu öğle güneşinden mutlaka korunmalıdır. Tam gölgede çiçek verimi azalır.
Soğuğa Dayanıklılık: -15°C ile -20°C dereceye kadar dayanabilir. Ancak sert donlar, baharda açacak olan tomurcuklara zarar verebilir.
Sıcağa Dayanıklılık: Orta. Nemsiz ve kuru sıcaklardan hiç hoşlanmaz; yaprakları hemen sarkar.
Toprak İsteği: Organik maddece zengin, nem tutma kapasitesi yüksek, asidik veya nötr toprakları sever.
Kök Yapısı: Saçak kök yapısına sahiptir. Kökleri yüzeye yakındır, bu yüzden toprak nemi hayati önem taşır.
Boy - En: Boyu 1 - 2 metre; eni 1.5 - 2 metreye kadar ulaşabilir.
Sulama: Çok yüksek. Toprağı her daim nemli kalmalıdır. İsmi boşuna "su kabı" değildir; özellikle yaz aylarında her gün sulama isteyebilir.
Bölge Uyumu: Türkiye'de özellikle Karadeniz, Marmara ve Ege'nin nemli kıyı bölgelerine mükemmel uyum sağlar.
Ömrü: Çok yıllık (perennial) odunsu bir çalıdır.
Çiçek Rengi: Toprak asidikse Mavi/Mor, alkali ise Pembe/Kırmızı, nötr ise Beyaz/Krem.
Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbahar ortasına kadar (Haziran - Ekim).
Yaprak Durumu: Döker. Kışın çıplak odunsu dallar halinde kalır.
Zorluk: Orta. Su dengesini ve budama zamanını iyi ayarlamak gerekir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: En zorlandığı bölgelerdir. Mutlaka kuzeye bakan, rüzgar almayan ve doğrudan güneş görmeyen gölge köşelere dikilmelidir. Havadan nem desteği (fıskiye gibi) ister.
Marmara Bölgesi: Ortanca için oldukça uygundur. İstanbul ve çevresinin nemli havasında çok mutlu olur. Yazın düzenli sulama ihmal edilmemelidir.
İç Anadolu: Kuru hava nedeniyle zordur. Saksıda yetiştirip kışın korumalı bir yere almak veya mikroklimalı, kuytu bahçe köşeleri seçmek gerekir.
Karadeniz: Ortanca cennetidir. Doğal asidik topraklar ve bol yağış sayesinde bu bölgede hiçbir ekstra çaba sarf etmeden devasa formlara ulaşır.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağına dayanamaz. Doğu Anadolu'da ise kış donlarından korumak için kök çevresi malçlanmalıdır.
Çoğaltma Yöntemleri
Çelikleme: En başarılı yöntemdir.
Nasıl Yapılır? Yaz aylarında (Temmuz-Ağustos) çiçek açmamış, sağlıklı sürgünlerden 10-15 cm'lik çelikler alınır. Alt yapraklar temizlenip nemli bir torfa dikilir. Birkaç hafta içinde köklenecektir.
Daldırma Yöntemi: Bitkinin toprağa yakın, esnek bir dalı hafifçe yaralanarak toprağa gömülür ve üzerine bir taş konur. Dal toprak altındayken köklenince ana bitkiden kesilerek ayrılır.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Renk Değiştirme Sırrı: Çiçeklerinizin mavi olmasını istiyorsanız toprağa alüminyum sülfat veya çam iğnesi ekleyerek asitliği artırın. Pembe olmasını istiyorsanız toprağa kireç veya tarım kireci ekleyin.
Budama Hatası Yapmayın: En yaygın hata, bitkiyi kışın çok sert budamaktır. Ortancalar çiçeklerini "eski dal" üzerinde açar. Sadece solmuş çiçekleri ve kurumuş dalları temizlemek yeterlidir.
Su Sinyali: Yapraklar öğle sıcağında pörsürse hemen su vermeyin; önce gölgeye geçmesini bekleyin. Eğer akşam hala sönükse o zaman derinlemesine sulayın.
Hatırlatıcı Not: Ortanca, bahçıvanla konuşan bir bitkidir. Yapraklarıyla susuzluğunu, çiçek rengiyle toprağının kimyasını size anlatır. Onu dinlemeyi öğrenirseniz, size her yıl daha büyük çiçek başları sunacaktır.
Yorumlar