Parlak Yapraklı Sahil Güzeli ve Yıkılmaz Çit Çalısı: Eskalonya (Escallonia)
- gardenathena
- 17 Ağu
- 3 dakikada okunur
Güneydoğu Amerika’nın serin, rüzgarlı And Dağları kıyılarından ve Güney Amerika’dan dünyaya yayılan; her dem yeşil, cilalı gibi parlayan küçük yaprakları, yaz boyu açan boru biçimli tüp çiçekleri, deniz tuzuna ve sert rüzgarlara karşı gösterdiği yüksek dirençle tanınan, çit ve çalı düzenlemelerinin gözdesi bir peyzaj çalısıdır.
Alternatif İsimler: Escallonia, Red Escallonia, Pink Escallonia, Escallonia Parfüm Çalısı, Şili Çalısı, Kırmızı Eskalonya / Pembe Eskalonya (Türkçe)
Giriş
Botanik Adı: Escallonia türleri ve hibritleri (örneğin Escallonia rubra, Escallonia macrantha, 'Apple Blossom', 'Red Dream', 'Iveyi'; Ek olarak familyası Escalloniaceae) — form olarak kartopu (Viburnum), taflan (Euonymus) ve mirtus (Myrtus) türlerine benzer dayanıklı çalı yapısındadır.
Doğal Yaşam Alanı: Güney Amerika (özellikle Şili, Arjantin And Dağları yamaçları ve kıyı şeritleri). Doğası gereği yüksek nemli deniz rüzgarlarına, tuzlu serpintilere, kayalık ve fakir topraklara son derece adapte olmuştur.
Genel Özellikleri: Yapraklarını kışın dökmeyen (evergreen), yoğun dallanan, hızlı büyüyen ve türüne göre 1 ila 3 metre boylanabilen odunsu bir çalıdır. Yaprakları küçük, koyu yeşil, deri gibi sert, kenarları hafif dişli ve yüzeyi cilalanmış gibi parlaktır; ezildiğinde reçineli tatlı bir koku yayar. İlkbahar sonundan sonbahar başlarına kadar (Mayıs - Eylül) dalların uçlarında salkımlar halinde pembe, kırmızı, fuşya veya beyaz renkli, çan/tüp şeklinde hoş kokulu çiçekler açar.
Artıları ve Eksileri
Artıları
Her Dem Yeşil ve Parlak Doku: Dört mevsim boyunca yapraklarını dökmez; bahçede kışın bile koyu yeşil, parlak bir çit veya fon oluşturur.
Deniz Tuzuna ve Sert Rüzgarlara Tam Direnç: Sahil kenarlarındaki tuzlu rüzgarlardan etkilenmez; kıyı peyzajlarında rüzgar kıran olarak mükemmel performans gösterir.
Uzun Çiçeklenme Dönemi: Yaz boyunca aralıksız açan çiçekleriyle arıları, kelebekleri ve faydalı polinatörleri bahçeye çeker.
Forma Kolay Girer: Budamaya son derece yatkındır; şekilli çit, geometrik çalı veya serbest büyüyen çit olarak kullanılabilir.
Eksileri
Aşırı Sert Sert Kış Dolarına Hassasiyet: Uzun süreli -10°C / -12°C altındaki sert karasal kış donlarında yaprak ve uç dal yanmaları yaşayabilir.
Kireçli ve Su Tutan Ağır Topraklarda Sararma (Kloroz): Aşırı alkali, yüksek kireçli ve drenajsız killi topraklarda demir alımı zorlaşır, yapraklarda sararma görülebilir.
Aşırı Gölgede Çiçek Verimi Düşer: Yeterince güneş almadığında dalları aralıklı büyür (kelleşir) ve çiçek miktarı azalır.
Saha Performansı ve Bakım Profili
Işık İhtiyacı: Tam güneş veya hafif yarı gölge (Günde en az 5-6 saat doğrudan güneş ister). Güneş ışığı yaprak parlaklığını, sık dallanmayı ve çiçek yoğunluğunu artırır.
Soğuk Dayanımı: Orta - Yüksek (USDA 7b – 10b). Hafif ve orta donlara dayanıklıdır (-10°C'ye kadar gövde korunur). İç karasal bölgelerde (Eskişehir, Ankara vb.) rüzgar almayan korunaklı mikroklimalara veya güney cephelere dikilmelidir.
Sıcaklık ve Kuraklık Toleransı: Yaz sıcaklarına oldukça dayanıklıdır. Yerleştikten sonra (ikinci yıldan itibaren) orta dereceli kuraklıkları rahatça atlatır.
Toprak İhtiyacı: Süzek (iyi drene edilmiş) toprak şarttır. Organik maddece zengin, hafif asidik veya nötr (pH 6.0 - 7.2) tınlı, kumlu veya çakıllı toprakları çok sever.
Kök Yapısı: Derine inen lifli ve odunsu kök sistemi sayesinde eğimli yamaçlarda toprak kaymasını önlemeye yardımcı olur.
Boy ve Yayılım: Türüne göre 1 - 3 metre boy, 1.5 - 2.5 metre genişlik yapar (Cüce türleri 'Red Dream' 60-80 cm civarında kalır).
Sulama: Orta - Düşük. İlk yıl köklenme döneminde düzenli sulanmalı; yerleştikten sonra sadece uzun süren yaz kuraklıklarında derin sulama yapılmalıdır.
Bölgesel Uyum:
Türkiye: Marmara, Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde (İstanbul, İzmir, Bursa, Antalya, Muğla, Denizli mikroklimaları) muazzam performans gösterir. Karadeniz kıyılarında nemi sever.
Küresel: İngiltere, İrlanda, Kuzey Amerika kıyıları ve Akdeniz kuşağında en popüler sahit çit bitkilerinden biridir (RHS Award of Garden Merit sahibidir).
Ömür: Çok yıllık odunsu çalı (20+ yıl).
Çiçek Renkleri: Canlı kırmızı, fuşya, pembe, somon ve beyaz.
Çiçeklenme Dönemi: Geç ilkbahardan sonbahar başına kadar (Mayıs - Eylül).
Zorluk Derecesi: Kolay (Işık ve drenaj sağlandığında zahmetsizdir).
Çoğaltma Yöntemleri
Yarı Odunsu Çelikle Çoğaltma (En Kolay Yöntem): Yaz ortasında veya sonbahar başında (Temmuz - Eylül) olgunlaşmaya başlayan yarı odunsu sağlıklı sürgünlerden 10-15 cm'lik çelikler alın. Alt yaprakları temizleyip köklendirme ortamına (perlit-ponza/torf karışımı) dikin. Nemli ortamda 3-4 haftada köklenir.
Kökten Ayırma ve Daldırma: İlkbahar başında alt dalları toprağa gömerek (havai/toprak daldırması) köklendirebilir ve ana bitkiden ayırabilirsiniz.
Uzman Bakım İpuçları ve Sırları
Çiçeklenme Biter Bitmez Budayın: Eskalonya yeni sezondaki çiçeklerini bir önceki yılın dallarında ve ilkbahar sürgünlerinde açar. Form budamasını veya çit budamasını çiçeklenme dönemi tamamlandıktan hemen sonra (Sonbahar başında) yapın. Erken ilkbaharda ağır budama yapmak o yılki çiçek verimini düşürebilir.
Dip Kısmını Organik Malçla Koruyun: Özellikle kışları soğuk geçen iç bölgelerde, kök boğazını don olaylarından korumak ve yazın nemi tutmak için etrafına 5-7 cm kalınlığında ağaç kabuğu veya çam iğnesi malçı serin.
Rüzgar Kıran Çit Olarak Kullanın: Bahçenizin rüzgara açık, deniz yönündeki sınırlarına 80-100 cm aralıklarla dikerek hem içerideki narin bitkilerinizi koruyan canlı bir duvar elde edebilir hem de yeşil bir mahremiyet alanı yaratabilirsiniz.
Etiketler: Çalı | HerDemYeşil | Escallonia | SoğuğaDayanıklı | KuraklığaDayanıklı | SahilBahçesi | ÇitBitkisi | PembeÇiçekli | KolayBakım
Yorumlar