Toros Göknarı (Abies cilicica) Bakımı ve Özellikleri
- Athena
- 27 Mar
- 3 dakikada okunur
Torosların Gümüşi Muhafızı: Toros Göknarı (Abies cilicica)
Ladin ve göknar türlerinin çoğu serin ve nemli Karadeniz iklimini hayal ederken, Toros Göknarı güneşin kavurucu sıcağına ve Akdeniz’in kireçli topraklarına meydan okur. Bilimsel adıyla Abies cilicica, dünyada sadece Güney Türkiye, Lübnan ve Suriye’nin yüksek dağ silsilelerinde doğal olarak yetişir. Diğer göknar türlerine göre çok daha "kanaatkar" olan bu ağaç, asil duruşu ve dayanıklılığı ile İç Ege ve Akdeniz bahçelerinin en güçlü yapı taşıdır.
Peyzajda Kullanımı:
Toros Göknarı, bahçede "güven ve dayanıklılık" hissi yaratır. Heybetli ve yukarı doğru daralan piramidal formuyla geniş alanlarda tek başına (soliter) harika durur. Rüzgar kesici özelliğinin yanı sıra, gümüşi-yeşil yaprakları sayesinde diğer koyu yeşil bitkilerin arkasında derinlik algısı yaratır. Kireçli toprakları sevmesi, onu Türkiye'nin birçok bölgesindeki zorlu bahçeler için ilk tercih yapar.
Bakım Rehberi
Işık İsteği
Tam güneş aşığıdır. Diğer göknarların aksine, tepeden gelen yakıcı güneşe karşı toleransı yüksektir. Gölge alanlarda formunu kaybeder ve dalları seyrekleşir.
Soğuğa Dayanıklılık
Oldukça dayanıklıdır. Dağ kökenli olduğu için -20°C dereceye kadar olan kış soğuklarına ve kar yüküne karşı dirençlidir.
Sıcağa Dayanıklılık
Göknar türleri arasında en yüksek sıcaklık toleransına sahip olandır. Yazın 40°C üzerindeki sıcaklarda bile, kök sistemi oturduktan sonra gelişimine devam edebilir.
Toprak İsteği
Kireçli (alkali) toprakların dostudur. Kayalık, taşlı ve drenajı yüksek toprakları sever. Diğer göknarlar gibi asidik toprak şartı koşmaz; bu da onu Denizli ve çevresi için ideal kılar.
Kök Yapısı
Derine inen güçlü bir kazık kök yapısına sahiptir. Bu sayede yeraltı sularına ulaşabilir ve şiddetli fırtınalarda sarsılmaz bir duruş sergiler.
Boy - En
Doğal ortamında 25-30 metreye ulaşsa da bahçelerde genellikle 12-18 metre boy ve 4-5 metre taban genişliği yapar.
Sulama
İlk dikildiği birkaç yıl düzenli sulama ister. Ancak kökleri toprağa iyice tutunduktan sonra kuraklığa karşı inanılmaz bir direnç geliştirir. "Az ama derin sulama" prensibi ile köklerini aşağıya teşvik etmek en doğrusudur.
Bölge Uyumu
Türkiye'de özellikle Akdeniz, Ege ve İç Anadolu'nun güney kesimlerine (Toroslar ve çevresi) tam uyum sağlar.
Ömrü
Çok uzun ömürlüdür. Uygun şartlarda 200-400 yıl arası yaşayabilir. Adeta yaşayan bir tarihtir.
Çiçek Rengi
Erkek çiçekleri sarı-kahve, dişi çiçekleri ise dalların üzerinde dik duran, başlangıçta yeşilimsi-kırmızı, olgunlaşınca kahverengi olan kozalaklardır.
Çiçeklenme Dönemi
Bahar aylarında (Nisan-Mayıs) çiçeklenir.
Yaprak Durumu
Herdem yeşildir (Evergreen). İğne yaprakları üstten parlak yeşil, alttan ise iki adet belirgin gümüşi çizgiye sahiptir. Bu da rüzgarda ağaca gümüşi bir ışıltı verir.
Zorluk
Bakımı Kolay. Diğer göknarlar gibi nazlı değildir; toprağına ve iklimine bir kez alıştı mı kendi kendine yetebilir.
Türkiye Coğrafyasına Özel Notlar
Toros Dağları ve Çevresi: Doğal yayılış alanıdır. Antalya, Mersin, Adana ve Kahramanmaraş’ın yüksek kesimlerinde en görkemli hallerini görebilirsiniz.
İç Ege (Denizli, Uşak, Afyon): Yaz kuraklığına dayanabildiği için bu bölgelerdeki bahçelere en uygun "dağ ağacı"dır.
İç Anadolu: Karasal iklimin sert ayazına ve yaz sıcağına uyum sağlar. Ancak ilk yıllarda rüzgardan korunması gelişimi için iyidir.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohum ile Çoğaltma: Sonbaharda olgunlaşan kozalaklar dağılmadan toplanır. İçinden çıkan kanatlı tohumlar, soğuk katlama işleminden sonra ilkbaharda ekilir. Kendi dökülen tohumlarıyla doğal ortamında kolayca çoğalır.
Bitkinin Bakımı ile İlgili Tüyolar
Kireçli Toprak Avantajı: Eğer toprağınız kireçliyse ve "burada hiçbir çam türü mutlu olmuyor" diyorsanız, Toros Göknarı tam size göredir. Demir eksikliği (sararma) belirtisi göstermeden kirece direnir.
Tepe Sürgününe Dikkat: Ağacın tek bir lider (tepe) sürgünü olmalıdır. Eğer tepe sürgünü zarar görürse, yan dallardan biri liderliğe soyunur ancak bu formunu bozabilir. Gençken tek gövdeli büyümesi desteklenmelidir.
Doğal Malç: Ağacın kendi döktüğü iğne yaprakları dibinde bırakın. Bu yapraklar zamanla parçalanarak kökleri serin tutan harika bir doğal gübreye dönüşür.
Editörün Notu
Toros Göknarı, Anadolu’nun 'sabır ağacı'dır. Karadeniz'in nemine ihtiyaç duymadan, güneşin altında başı dik bir şekilde bekler. Yazı sıcak, kış ayazı sert yerlerde bahçenize dikebileceğiniz en güvenilir dosttur. O, Torosların vakur duruşunu bahçenize taşıyan gümüşi bir mirastır.
Yorumlar