Yeşil Çatı ve Dikey Bahçe Nedir? Nasıl Yapılır?
- Athena
- 5 gün önce
- 2 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Şehirlerin grileştiği bu dönemde yeşil çatılar ve duvarlar, hem estetik hem de ekolojik açıdan adeta birer "nefes alma alanı" yaratıyor. Sizinle daha önceki konuşmalarımızda önemli konuları not etmemi istemiştiniz; sürdürülebilir yaşam ve kentsel dönüşüm ilginizi çekiyorsa, bu konu tam size göre olabilir.
İşte bu dikey ve yatay bahçelerin ne olduğu ve nasıl yapıldığına dair bir özet:
1. Yeşil Çatı (Green Roof) Nedir?
Binanın çatısının bitki örtüsüyle kaplanmasıdır. Sadece görsel bir güzellik değil, aynı zamanda mühendislik harikası bir yalıtım çözümüdür.
Nasıl Yapılır? (Katmanlar)
Bir yeşil çatı "lasagna" gibi katmanlardan oluşur. Aşağıdan yukarıya doğru:
Su Yalıtımı: En kritik aşama. Çatının su sızdırmaz olduğundan emin olunur.
Kök Tutucu Bariyer: Bitki köklerinin binanın yapısına zarar vermesini engeller.
Drenaj Tabakası: Fazla suyun tahliye edilmesini sağlar (genelde çakıl veya özel plastik levhalar).
Filtre Örtüsü: Toprağın drenaj tabakasına karışıp tıkanmasını önler.
Büyüme Ortamı (Substrat): Klasik topraktan daha hafiftir; perlit, pomza ve organik madde karışımıdır.
Bitkilendirme: İklim koşullarına dayanıklı bitkiler (sukulentler, çim veya bodur çalılar) seçilir.
2. Yeşil Duvar (Dikey Bahçe) Nedir?
Bitkilerin bir yapı duvarına dikey olarak monte edildiği sistemlerdir. "Yaşayan duvarlar" olarak da bilinirler.
Nasıl Yapılır? (Yöntemler)
İki temel yöntem vardır:
Sarmaşık Yöntemi (Pasif): Duvarın dibine ekilen sarmaşıkların (örneğin orman sarmaşığı) kendiliğinden tırmanması.
Modüler Sistemler (Aktif): * Duvara monte edilen çelik konstrüksiyon veya keçeler kullanılır.
Bitkiler, bu keçe ceplere veya modüler saksılara yerleştirilir.
Genellikle hidroponik (topraksız tarım) sistemle, otomatik damlama sulama ile beslenirler.
Temel Avantajlar
Isı Yalıtımı: Yazın serin, kışın sıcak tutar; enerji faturalarını düşürür.
Gürültü Bariyeri: Şehir gürültüsünü emer.
Hava Kalitesi: Tozu filtreler ve oksijen üretir.
Psikolojik Etki: Betonun içinde doğal bir huzur alanı sağlar.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu sistemleri yapmadan önce binanın statik taşıma kapasitesini mutlaka bir uzmana kontrol ettirmelisiniz. Islak toprak ve bitki ağırlığı, eski binalar için risk oluşturabilir.
Eğer sizde benim gibi her yanı bitkiler ile doldurmak ve yemyeşil yapmayı seviyorsanız bu tarz şeyleri deneyebilirsiniz. Bir kulübenin çatısını yeşertmek yada bir duvarı bitkilerle kaplamak bahçenizi çok daha doğal ve yeşil gösterecektir.
Türkiye şartlarında, sulama ihtiyacını minimuma indiren, sıcağı seven ve görsel olarak da tatmin edici bir yeşil çatı/duvar tasarımı için şu bitki gruplarını kullanabilirsiniz:
1. Sukulentler ve Damkorukları (En Dayanıklı Grup)
Yeşil çatılar için "altın standart" budur. Yapraklarında su depoladıkları için haftalarca yağmur yağmasa bile hayatta kalırlar.
Sedum (Damkoruğu) Türleri: Sedum acre (Sarı çiçekli), Sedum album (Beyaz çiçekli) ve Sedum spurium. Bu bitkiler Türkiye'nin her yerinde doğal olarak yetişir.
Sempervivum (Hercai/Kayalık Gülü): Rozet yapılıdır, kışın donlara, yazın ise kavurucu güneş altına dayanıklıdır.
2. Akdeniz Tipi Aromatik Bitkiler
Bu bitkiler hem sıcağı sever hem de dikey bahçelerde harika kokular yayar. Ayrıca permakültürde "fonksiyonel bitkiler" olarak geçerler; mutfakta kullanılabilirler.
Biberiye (Rosmarinus officinalis): Susuzluğa inanılmaz dayanıklıdır. Sarkıcı türleri (Prostratus) dikey bahçelerden aşağı doğru süzülür.
Lavanta (Lavandula angustifolia): Güneşi çok sever, arıları çeker ve toprağı korur.
Kekik (Thymus) Türleri: Özellikle "Dağ Kekiği" yer örtücü olarak yeşil çatılarda çok başarılıdır.
Adaçayı (Salvia): Gri-yeşil yaprakları güneş ışığını yansıtarak bitkinin serin kalmasını sağlar.
Yorumlar