Yonca Bakımı ve Toprağa Faydası
- Athena
- 18 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Toprağın Şifacısı: Yonca
Yonca, bitki dünyasının sessiz kahramanıdır. Bilimsel adıyla Medicago sativa, anavatanı olan Güneybatı Asya ve İran platolarından dünyaya yayılarak binlerce yıldır toprağı zenginleştirmektedir. Mor ve mavi tonlarındaki zarif çiçekleriyle sadece bir yem bitkisi değil, aynı zamanda azot bağlayıcı özelliğiyle mükemmel bir yeşil gübredir. Karakteristik özelliği, toprağın derinliklerine kadar inen güçlü kök yapısı ve havadaki azotu toprağa hapsederek kendisinden sonra gelecek bitkiler için verimli bir yatak hazırlamasıdır.
Toprak İyileştirmede Kullanımı: Yonca, "yeşil gübreleme" tekniğinin zirvesidir. Köklerindeki özel bakteriler sayesinde toprağı doğal yoldan gübreler. Sertleşmiş toprakları derin kökleriyle havalandırır ve drenajı artırır. Eğer yorgun bir bahçeniz veya verimsizleşmiş bir tarlanız varsa, yonca ekimi toprağa adeta bir "reset" atar.
Bakım Detayları
Işık İsteği
Yonca tam bir güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı alan alanlarda en yüksek verimi verir. Gölge yerlerde boyu uzar ancak gövdesi zayıf kalır.
Soğuğa Dayanıklılık
Oldukça dayanıklıdır. Çeşidine göre -20°C ile -25°C derecelere kadar kış uykusuna yatarak sağ çıkabilir. Kar örtüsü altında korunması artar.
Sıcağa Dayanıklılık
Sıcakla arası iyidir. 35-40°C derecelere kadar dayanır; ancak bu sıcaklıklarda su ihtiyacı katlanır.
Toprak İsteği
Drenajı iyi, tınlı ve kireçli toprakları sever. En kritik nokta pH derecesidir; 6.5 ile 7.5 arasındaki nötr veya hafif alkali topraklar idealdir. Asitli topraklarda gelişimi hızla durur.
Kök Yapısı
Kazık kök yapısına sahiptir. Bu kökler toprak altında 2 ila 4 metre (uygun koşullarda daha derin) derinliğe inerek alt katmanlardaki mineralleri yüzeye taşır.
Boy-En (En Fazla)
Boyu türüne ve biçim sıklığına göre 80-100 cm'e kadar ulaşabilir. Genişleme kapasitesi ise ekim sıklığına bağlıdır.
Sulama
İlk çimlenme döneminde toprak nemli tutulmalıdır. Gelişmiş bitki kuraklığa dayanıklı olsa da, verimli bir yeşil aksam için toprağın derinlemesine periyodik olarak sulanması gerekir. Su birikintilerinden (göllenme) hoşlanmaz.
Bölge Uyumu
Türkiye'nin neredeyse tüm bölgelerine uyum sağlar. İç Anadolu'nun kuraklığından Doğu Anadolu'nun soğuğuna kadar farklı varyeteleriyle her yerde yetişebilir.
Ömrü
Çok yıllık bir bitkidir. Bir kez ekildiğinde bakımına göre 5 ile 7 yıl boyunca verim alınabilir.
Çiçek Rengi
Ağırlıklı olarak mor ve mavi tonlarındadır. Nadiren sarı veya beyazımsı çiçek açan türleri de mevcuttur.
Çiçeklenme Dönemi
Genellikle ilkbahar sonu başlar ve yaz boyunca (biçim yapılmadığı sürece) devam eder.
Yaprak Durumu
Kışın çok sert geçtiği bölgelerde üst aksam kurur (yaprak döker/uykuya geçer), ancak baharla birlikte kökten tekrar sürer. Ilıman bölgelerde kışın da yeşil kalabilir.
Zorluk
Bakımı Kolay. Toprak pH'ı uygun olduğu ve yeterli ışık aldığı sürece kendi başının çaresine bakabilen bir bitkidir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Bu bölgelerde gelişim hızı çok yüksektir. Kışın büyüme devam edebilir. Ancak yaz sıcaklarında sulama ihmal edilmemelidir. Mantar hastalıklarına karşı nemli havalarda dikkatli olunmalıdır.
Marmara: Geçiş iklimi yonca için çok uygundur. Toprak drenajına dikkat edildiği sürece en yüksek verim bu bölgeden alınabilir.
İç Anadolu: Yoncanın kalesi sayılır. Gece-gündüz sıcaklık farkına ve kış soğuklarına karşı en dayanıklı "dormansi" seviyesi yüksek türler tercih edilmelidir.
Karadeniz: Aşırı yağış ve asitli toprak yapısı yonca için risklidir. Toprağa kireç takviyesi yapılması ve drenajın kusursuz olması gerekir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Doğu'da soğuğa dayanıklı, Güneydoğu'da ise sıcağa ve kuraklığa dayanıklı türler ekilmelidir. Toprak yapısı genellikle yoncaya uygundur.
Çoğaltma Yöntemleri
Tohumla Çoğaltma: En yaygın ve etkili yöntemdir. İlkbahar veya erken sonbaharda tohumlar toprağın 1-2 cm derinliğine ekilir. Tohumların toprakla temasını artırmak için ekim sonrası hafifçe üzerinden geçilmelidir (merdaneleme).
Kök Ayırma: Genellikle tercih edilmese de küçük alanlarda çok yıllık anaç bitkinin kök tacı bölünerek dikilebilir; ancak ticari veya geniş alan uygulamalarında tohum her zaman daha pratiktir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Fosfor Takviyesi: Yonca azotu kendisi üretir ama fosforu çok sever. Ekim öncesi fosforlu gübreleme kök gelişimini coşturur.
Biçim Zamanı: Eğer çiçeklenme %10 seviyesine geldiğinde biçerseniz, bitkinin besin değeri ve toprak iyileştirme kapasitesi en üst seviyede kalır.
Yabancı Ot Kontrolü: Bitki ilk 10-15 cm boya ulaşana kadar yabancı otlardan temizlenmesi kritiktir; sonrası zaten yonca baskın hale gelir.
Editörün Notu: Yonca, sadece bir bitki değil; toprağın ciğeridir. Eğer toprağınızın küstüğünü düşünüyorsanız, ona bir şans verin. Birkaç sezon sonra toprağınızın nasıl sünger gibi yumuşadığını ve canlandığını fark edeceksiniz.
Yorumlar