Isırgan Otu (Urtica dioica) Bakım Rehberi
- Athena
- 15 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Bahçenin Gizli Kahramanı
Merhaba bitki dostu! Bugün belki de yanından geçerken "aman dokunmayayım" diye çekindiğin, ama aslında hem bahçen hem de sağlığın için tam bir eczane olan bir bitkiyi inceliyoruz. Isırgan otu, savunma mekanizmasıyla meşhur olsa da, onu yakından tanıdığında ne kadar cömert olduğunu göreceksin. Isırgan otunun olduğu bir bahçe, toprağın en kaliteli ve mineralce zengin olduğu yerdir.
GİRİŞ: Doğanın Koruyucu Gücü
Latince İsmi: Urtica dioica.
Anavatanı: Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika.
Renk Çeşitleri: Koyu yeşil yapraklı ve grimsi-yeşil gövdelidir.
Karakteristik Özellikleri: Yaprak ve gövdeleri "trichome" adı verilen, dokunulduğunda formik asit salgılayan ince yakıcı tüylerle kaplıdır. Bu tüyler bitkinin savunma sistemidir.
Peyzajda Kullanımı: Genellikle estetik amaçlı kullanılmaz; ancak permakültür bahçelerinde, organik gübre (ısırgan şerbeti) yapımı için özel bir köşede mutlaka yetiştirilir. Ayrıca kelebek lavraları için önemli bir besin kaynağıdır.
Isırgan Otu BAKIMI
Işık İsteği Tam güneşten yarı gölgeye kadar her yerde yetişebilir. Ancak en besleyici ve güçlü yapraklarını güneşli alanlarda verir.
Soğuğa Dayanıklılık Çok yüksektir. -20°C ve altındaki sıcaklıklara dayanabilir. Kışın toprak üstü kısmı kurusa bile kökleri hayatta kalır.
Sıcağa Dayanıklılık Yüksektir. Ancak aşırı kurak ve sıcak dönemlerde yaprak kalitesini korumak için toprağının nemli kalmasını ister.
Toprak İsteği Azot bakımından zengin, nemli ve gevşek toprakları çok sever. Genellikle ağır metal içermeyen, organik maddece zengin (gübreli) topraklarda devasa boyutlara ulaşır.
Kök Yapısı Rizom (yeraltı gövdesi) kök yapısına sahiptir. Bu sayede toprak altında hızla yayılır ve kontrol edilmezse her yeri kaplayabilir.
Boy-En (En Fazla) İdeal koşullarda boyu 1.5 - 2 metreye kadar çıkabilir; genişliği ise köklerden yayılarak sınırsız olabilir.
Sulama Nemli ortamları sever. Toprağının tamamen kurumasına izin verilmemelidir. Özellikle kurak yaz aylarında düzenli sulama, bitkinin "yanmasını" engeller.
Bölge Uyumu (Türkiye) Türkiye’nin her bölgesinde, özellikle su kenarlarında, yol kenarlarında ve bahçe kuytularında rahatlıkla yetişir.
Ömrü Çok yıllık (perennial) bir bitkidir. Her baharda köklerinden yeniden fışkırır.
Çiçek Rengi Küçük, yeşilimsi-sarı ve pek gösterişli olmayan salkımlar halindedir.
Çiçeklenme Dönemi Haziran - Eylül ayları arası.
Yaprak Durumu Kışın toprak üstü kısımları ölür (döker), baharda kökten tekrar sürer.
Zorluk Bakımı Çok Kolaydır. Hatta zor olan onu yetiştirmek değil, yayılmasını kontrol altına almaktır.
TÜRKİYE COĞRAFYASI: BÖLGESEL NOTLAR
Karadeniz: Isırganın anavatanı gibidir. Yüksek nem ve yağış sayesinde bölge genelinde kendiliğinden en kaliteli formunda yetişir.
Marmara ve Ege: Bahçelerin daha gölge ve nemli köşelerinde coşar. Yaz kuraklığında sulama ister.
İç ve Doğu Anadolu: Soğuk kış şartlarından etkilenmez. Bahar yağmurlarıyla birlikte meralarda ve bahçe kenarlarında hızla belirir.
Güneydoğu Anadolu: Sadece sulanan alanlarda ve ağaç gölgelerinde hayatta kalabilir; doğrudan yakıcı güneş ve aşırı kuraklık bitkiyi erken kartlaştırır.
ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ
Rizom (Kök) Ayırma: Baharda veya sonbaharda kökünden bir parça alıp başka bir yere gömmeniz yeterlidir. En hızlı yöntem budur.
Tohum: Tohumları ilkbaharda nemli toprağa ekebilirsiniz. Ancak ısırgan genellikle bulunduğu yerde tohumlarını dökerek kendi kendine çoğalır.
BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR
Hasat Kuralları: Hasat yaparken mutlaka eldiven giy. Bitkinin en lezzetli ve şifalı kısmı, tepedeki en taze 4-5 yapraktır. Çiçek açmaya başladıktan sonra yapraklar sertleşir ve tadı acılaşır.
Doğal Gübre Yapımı: Topladığın ısırganları bir kova suda 2 hafta bekleterek "ısırgan şerbeti" yapabilirsin. Bu sıvı, diğer bitkilerin için muazzam bir azot gübresidir.
Hatırlatıcı Not: Isırgan otu yakarsa korkma; cildi uyararak kan dolaşımını hızlandırdığı söylenir. Eğer çok canın yanarsa, ısırganın hemen yanında yetişen "ebemgümeci" veya "kuzu kulağı" yaprağını ezip üzerine sürerek acıyı dindirebilirsin
Yorumlar