Süsen Çiçeği Bakımı ve Özellikleri (İris)
- Athena
- 9 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Gökkuşağının Yeryüzündeki İmzası
İsmini Yunan gökkuşağı tanrıçası Iris’ten alan bu bitki, doğanın en karmaşık ve estetik çiçek yapılarından birine sahiptir. Geniş bir coğrafyaya yayılan Süsenler, hem asaletleri hem de dayanıklılıklarıyla "bahçelerin şövalyesi" olarak anılırlar.
Karakteristik Özellikleri ve Peyzajda Kullanımı:
Süsenler, kılıç şeklindeki dik yaprakları ve üçlü taç yaprak formlarıyla (standartlar ve düşenler) tanınırlar. Mavi, mor, sarı, beyaz ve hatta siyahın tonlarına kadar inanılmaz bir renk yelpazesi sunarlar. Peyzajda kullanım alanları ise oldukça geniştir:
Odak Noktası: Heykelsi formu sayesinde bahçenin merkezinde veya girişlerinde bakışları üzerine çeker.
Su Kenarları: Bazı türleri (Sarı süsen gibi) nemli toprakları ve gölet kenarlarını çok sever.
Kaya Bahçeleri: Cüce süsen türleri, taşların arasından fırlayan renk patlamaları yaratmak için idealdir.
Kesme Çiçekçilik: Uzun vaz ömrü ile iç mekan dekorasyonunun vazgeçilmezidir.
BİTKİ BAKIM REHBERİ
Işık İsteği: Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı, çiçeklenmenin kalitesi ve rizomların (kök gövdesi) sağlığı için şarttır.
Soğuğa Dayanıklılık: Türüne göre değişmekle birlikte genel olarak -25°C ile -30°C dereceye kadar çok dayanıklıdır.
Sıcağa Dayanıklılık: +35°C / +40°C derecelere dayanır ancak çiçeklenme dönemi aşırı sıcakta kısalabilir.
Toprak İsteği: İyi drenajlı, hafif kireçli veya nötr toprakları sever. Rizomların (yumruların) çürümemesi için suyun durgun kalmadığı topraklar hayati önem taşır.
Kök Yapısı: Genellikle yatay olarak gelişen etli bir rizom (kök gövdesi) yapısına sahiptir. Bazı türleri ise soğanlıdır.
Boy-En: Türüne göre 20 cm'den (cüce) 120 cm'ye (Sakallı Süsen) kadar boylanabilir. En yayılımı 30-50 cm civarıdır.
Sulama: Çiçeklenme döneminde toprağı nemli tutulmalıdır. Çiçek geçtikten sonra ve uyku döneminde (yaz sonu) sulama minimuma indirilmelidir; rizomlar kurumayı sever.
Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm bölgelerine mükemmel uyum sağlar.
Ömrü: Çok yıllık (Perennial). Her yıl güçlenerek geri döner.
Çiçek Rengi: Gökkuşağının tüm renkleri; en çok mor, mavi, sarı ve beyaz.
Çiçeklenme Dönemi: İlkbahar başından yaz başına kadar (Nisan - Haziran).
Yaprak Durumu: Genellikle kışın yaprak döker (bazı türler kalıcı olabilir).
Zorluk: Bakımı Kolay. Doğru yere dikildiğinde kendi kendine yeten bir bitkidir.
TÜRKİYE COĞRAFYASI ÖZEL NOTLARI
Ege ve Akdeniz: Yaz sıcakları başladığında bitki uykuya geçer. Bu dönemde aşırı sulamadan kaçınılmalıdır, aksi halde rizomlar pişer ve çürür.
Marmara ve Karadeniz: Bu bölgelerdeki yüksek nem, yapraklarda mantari lekelere (leaf spot) neden olabilir. Bitkiler arası mesafe geniş tutularak hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.
İç Anadolu ve Doğu Anadolu: Süsenler için cennet gibidir. Sert kış soğukları bitkiyi korkutmaz; aksine birçok tür kış soğuklamasına ihtiyaç duyar. Sadece ilkbahar sonundaki geç donlar tomurcukları etkileyebilir.
ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ
1. Rizom Bölme (En Garantili Yöntem):
Çiçeklenme bittikten yaklaşık 4-6 hafta sonra (Temmuz-Ağustos) yapılır. Rizomlar topraktan çıkarılır. Sağlıklı, kalem kalınlığında, yapraklı kısımlar ana gövdeden ayrılır. Eski ve içi boşalmış rizomlar atılır. Yeni parçalar dikilirken rizomun üst kısmının güneş görmesi için toprak yüzeyinde hafifçe açıkta bırakılması kritiktir.
2. Tohum ile Çoğaltma:
Hibrit türlerde sonuç sürpriz olabilir ancak doğal türlerde tohum ekilebilir. Tohumların çimlenmesi için kış soğuğunu görmesi (stratifikasyon) gerekir. Sabırlı bahçıvanlar içindir, çiçeklenme yıllar alabilir.
BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR
Rizom Güneşlenmesi: En büyük hata rizomları derin gömmektir. Süsen rizomları "güneş banyosu" yapmayı sever; üzerini toprakla tamamen kapatmayın.
Yaprak Temizliği: Çiçek sapları kuruduğunda dipten kesin. Sonbaharda yapraklar kahverengileşince 10-15 cm kalacak şekilde "yelpaze" formunda kesin.
Paylaşma Zamanı: Her 3-4 yılda bir kümeyi bölmek, bitkinin gençleşmesini ve daha bol çiçek açmasını sağlar.
KİŞİSEL NOTLARIM
Aşırı dayanıklı bir çiçektir. Mezarlıklarda yaz kurağında sıfıra yakın su ile hayatta kalır. Zaten süsenin zamanı ilk bahardır. İlkbaharı iyi giderse yılın geri kalanı çokta sorun olmaz. Çiçekleri çok güzeldir ama maalesef sadece yılda bir defa baharda açar.
Yorumlar