Toros Sediri Özellikleri ve Bakımı
- Athena
- 15 Şub
- 3 dakikada okunur
Dağların Kadim Bekçisi: (Cedrus libani)
Toros Sediri, sadece bir ağaç değil, binlerce yıllık tarihin canlı şahididir. "Lübnan Sediri" olarak da bilinse de, bugün dünyadaki en geniş ve en sağlıklı doğal ormanları Türkiye’nin Toros Dağları’nda yer alır. Antik çağlarda gemi yapımından saray sütunlarına kadar en kıymetli malzeme olarak kabul edilen bu ağaç, peyzajda "güç ve asalet" simgesidir.
Latince İsmi: Cedrus libani
Anavatanı: Anadolu (Toros Dağları), Lübnan ve Suriye.
Karakteristik Özellikleri: Gençken piramidal bir yapıdadır; yaşlandıkça dalları yatay bir hal alarak karakteristik şemsiye formuna kavuşur. Gümüşi-mavi veya koyu yeşil ibreleri, yukarı doğru dik duran fıçı şeklindeki kozalaklarıyla benzersiz bir estetiğe sahiptir.
Peyzajda Kullanımı: Görkemli yapısı nedeniyle geniş alanların, parkların ve büyük malikanelerin "imza ağacı"dır. Heybetli duruşuyla odak noktası oluşturmak için rakipsizdir.
BAKIM REHBERİ
Işık İsteği: Tam güneş aşığıdır. Yeterli ışık almadığında alt dallarını hızla kaybeder ve formunu yitirir.
Soğuğa Dayanıklılık: -25°C ile -30°C dereceye kadar dayanabilen çok dirençli bir türdür.
Sıcağa Dayanıklılık: +35°C - +40°C derecelere kadar dayanabilir ancak nemli ve serin rüzgarları tercih eder.
Toprak İsteği: Özellikle kireçli ve kayalık yamaçları sever. İyi drenajlı, gevşek ve derin topraklar idealdir; taban suyundan nefret eder.
Kök Yapısı: Başlangıçta kuvvetli bir kazık kök yapar, zamanla yanlara açılan güçlü bir kök sistemi geliştirir.
Boy - En: Boyu 40 metreye, gövde çapı ise 3 metreye kadar ulaşabilir. Tepe çapı yaşlandıkça çok genişler.
Sulama: İlk yıllarda düzenli sulama hayati önem taşır. Yetişkinliğe ulaştığında kuraklığa oldukça dirençlidir; ancak yaz kuraklığında ara sıra derin sulama yapılması gelişimini destekler.
Bölge Uyumu: Türkiye’de ana yayılış alanı Akdeniz’in yüksek dağlık kesimleridir.
Ömrü: Çok uzun ömürlüdür. 1000 yılın üzerinde yaşayan (anıt ağaç niteliğinde) örnekleri mevcuttur.
Çiçek Rengi: Belirgin olmayan sarımtırak-kahve çiçek yapıları vardır.
Çiçeklenme Dönemi: Genellikle Eylül ve Ekim ayları.
Yaprak Durumu: Her dem yeşildir; yapraklarını dökmez (İbreli).
Zorluk: Orta. Gençlik döneminde dikkatli bakım ister ancak yerini sevdiğinde çok dayanıklıdır.
TÜRKİYE COĞRAFYASI VE BÖLGESEL NOTLAR
Akdeniz ve Ege: En iyi gelişimini Torosların 800 metreden başlayıp 2100 metreye kadar çıkan yüksek rakımlarında gösterir. Kıyı kesimlerde (0-500m) aşırı nem ve sıcaktan dolayı formu bozulabilir.
Marmara: İstanbul ve çevresindeki parklarda çok iyi uyum sağlar. Ancak toprağın killi ve ağır olduğu yerlerde drenaj mutlaka çözülmelidir.
İç Anadolu: Karasal iklimin sert kışlarına en dayanıklı sedir türüdür. Afyon-Emirdağ çevrelerinde doğal izole yayılışları vardır; bu da onun İç Anadolu peyzajı için uygunluğunu kanıtlar.
Karadeniz: Aşırı yağış alan ve sürekli bulutlu olan bölgelerde mantar riski artar. Tokat (Erbaa-Niksar) gibi daha az yağış alan iç vadi kesimlerinde doğal olarak yetişir.
Doğu Anadolu: Çok aşırı soğuklarda genç fidanlar zarar görebilir ancak korunaklı bölgelerde yetiştirilebilir.
ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ
Tohumla Çoğaltma: En yaygın yöntemdir. Kozalaklar olgunlaştığında toplanır ve tohumlar çıkarılır. Tohumlar kışın soğuk katlamaya maruz bırakılırsa çimlenme başarısı artar.
Aşı Yöntemi: Özellikle "Glauca" (mavi renkli) gibi özel varyetelerin formunu korumak için anaç üzerine aşı yapılır. Not: Çelikle üretimi neredeyse imkansızdır.
BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR
Alan Seçimi: Gelecekte devasa bir ağaç olacağını unutmayın. Binadan en az 10-15 metre uzağa dikilmelidir.
Hava Kirliliği: Endüstriyel bölgelerde ve yoğun egzoz dumanı olan şehir merkezlerinde diğer ibrelilere göre daha hassastır; temiz hava sever.
Kar Yükü: Yatay dalları yoğun kar yükü altında kırılabilir. Kar yağışı sonrası dalların hafifçe silkelenmesi tavsiye edilir.
KİŞİSEL NOTLARIM
Sediri diğer ağaçlardan ayırmanın en kolay yollarından birisi diğer çam türleri kozalaklarını aşağı doğru salarken sedirin kozalaklarının dal üzerinde yukarı doğru durmasıdır.
Editörün Notu: Toros Sediri, dikildiğinde bir miras bırakmak gibidir. Onun şemsiye formuna girmesini görmek bir ömür sürse de, bahçenize kattığı o asil hava her güne bedeldir. Reçinesinden yayılan o meşhur "katran" kokusunu sabah serinliğinde duymak bir ayrıcalıktır.
Yorumlar