Zakkum Özellikleri ve Bakımı (Nerium oleander)
- Athena
- 7 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 28 Şub
Akdeniz’in Mağrur Güzeli:
Eğer bir bitki hem kavurucu sıcağa, hem deniz tuzuna, hem de uzun süreli susuzluğa meydan okuyup bir de üzerine muazzam çiçekler açıyorsa, o bitki kesinlikle Zakkum’dur. Anavatanı Akdeniz havzasından Uzak Doğu’ya kadar uzanan bu bitki, doğanın en dayanıklı sanat eserlerinden biridir.
Zakkum’u özel kılan, mızrak şeklindeki sert, derimsi yaprakları ve dalların ucunda kümeler halinde açan, bazen katmerli bazen yalın kat olan zarif çiçekleridir. Peyzajda; rüzgar kıran çitlerde, karayolu refüjlerinde (kirliliğe direnci sayesinde), sahil bahçelerinde veya büyük teras saksılarında ana vurgu elemanı olarak kullanılır. Ancak unutulmamalıdır ki; zarafetinin ardında, tüm parçalarında barındırdığı özsu ile kendini koruyan zehirli bir yapıya sahiptir.
Teknik Bakım Detayları
Işık İsteği: Tam güneş. Gölge alanlarda bitki cılızlaşır, boyu anlamsızca uzar ve çiçek açmayı bırakır. Güneş, zakkumun yakıtıdır.
Soğuğa Dayanıklılık: -7C ila -10 C dereceye kadar dayanıklıdır. Daha düşük sıcaklıklarda gövde zarar görebilir ancak kökten tekrar sürgün verme yeteneği yüksektir.
Sıcağa Dayanıklılık: +45 C üzerine kadar ekstrem sıcaklıklara, yakıcı güneş ışığına ve kuraklığa olağanüstü dayanıklıdır.
Toprak İsteği: Toprak seçmez. Killi, kumlu, kireçli veya fakir topraklarda bile yetişir. Tek şartı, köklerinin sürekli su içinde kalmamasıdır.
Kök Yapısı: Güçlü ve derinlere giden bir kök yapısı vardır. Bu sayede yeraltı sularına ulaşmada çok başarılıdır.
Boy-En: Doğal formunda 4-6 metre boya ve 3-4 metre ene ulaşabilir. Budama ile küçük bir ağaççık veya alçak bir çalı formunda tutulabilir.
Sulama: Yerleştikten sonra (2. yıldan itibaren) inanılmaz kurakçıldır. Ancak bol çiçek ve hızlı büyüme için yaz aylarında haftalık sulama yapılması önerilir. Kurakçıl Peyzaj (Xeriscaping) Nedir?
Bölge Uyumu: Türkiye’de Ege ve Akdeniz’in sembolüdür. Marmara sahil şeridi ve Güneydoğu Anadolu’da da çok rahattır.
Ömrü: Çok yıllık (Perennial), çok uzun ömürlü odunsu bir çalı/ağaççıktır.
Çiçek Rengi: Beyaz, pembe, koyu kırmızı, somon, sarı ve krem tonları.
Çiçeklenme Dönemi: Mayıs ayından başlar, Ekim ayı sonuna kadar kesintisiz devam eder.
Yaprak Durumu: Herdem yeşildir. Kışın o koyu yeşil, mızraksı yaprak yapısını korur.
Zorluk: Bakımı Çok Kolay. İhmal edildikçe güzelleşen nadir bitkilerdendir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Doğal yaşam alanıdır. Hiç bakım yapmasanız bile gelişir. Denizden gelen tuzlu serpintilere karşı en dirençli bitkidir.
Marmara Bölgesi: İstanbul ve çevresinde güney cephelerde ve rüzgar almayan noktalarda mükemmel sonuç verir. Çok sert kışlarda yaprak uçlarında yanmalar olabilir, baharda budama ile düzelir.
Güneydoğu Anadolu: Bölgenin aşırı sıcak ve kuru havasına tam uyum sağlar. Toza ve rüzgara karşı mükemmel bir bariyer oluşturur.
İç ve Doğu Anadolu: Bu bölgelerde dış mekanda kışlaması zordur. Genellikle büyük saksılarda yetiştirilip kışın kapalı/don almayan mekanlara alınması gerekir.
Çoğaltma Yöntemleri
Zakkum çoğaltmak neredeyse çocuk oyuncağıdır:
Suda Köklendirme: Yazın alınan 15-20 cm'lik taze dalları bir şişe suya koyun; birkaç hafta içinde köklendiğini göreceksiniz.
Çelikleme: Doğrudan toprağa dikilen çelikler de (özellikle baharda) yüksek başarı oranıyla tutar.
Tohum: Çiçeklenme sonrası oluşan uzun fasulye benzeri kapsüllerden çıkan tüylü tohumlarla da çoğalabilir.
Photo by: Godwin Borg
Bitkinin Bakımı İle İLGİLİ TÜYOLAR
Güvenlik Uyarısı: Bitkinin tüm parçaları zehirlidir. Budama yaparken mutlaka eldiven kullanın ve budama artıklarını yakmayın (dumanı bile tahriş edici olabilir). Evcil hayvan ve çocukların olduğu bahçelerde dikkatli konumlandırılmalıdır.
Budama: Çiçeklenme bittikten sonra (sonbaharda) budama yaparsanız, bitki bir sonraki bahara daha formlu ve bol dallı girer.
Çiçek Verimi: Eğer zakkumunuz az çiçek açıyorsa, güneş alımı yetersizdir veya çok fazla azotlu gübre veriliyordur. Onu güneşle ve biraz "susuzlukla" baş başa bırakın.
KİŞİSEL NOTLARIM
Bahçelere renk ve güzellik katmak isteyenler için alternatifi zor bulunur bir bitkidir. Yaz boyu çiçek açar. Renk renk çiçekleri vardır. Ağaç olarak da çalı olarak da kullanılabilir. Her dem yeşildir. Akdeniz ikliminin en az begonvil kadar sembolik bitkilerindendir.
Hatırlatıcı Not: Zakkum, sabır ve dayanıklılığın bitkisidir. Onu diktiğiniz yerin zamanla ne kadar canlandığına ve en kurak yaz günlerinde bile bahçenize nasıl renk kattığına şahit olacaksınız.
Yorumlar