Lavanta Bakımı (Lavandula)
- Athena
- 5 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 4 gün önce
Bozkırın ve Dağların Mor Esintisi:
Bazı bitkiler sadece görsel bir şölen sunmaz, aynı zamanda bir coğrafyanın kaderini değiştirir. Botanik dünyasında Lavandula angustifolia (İngiliz Lavantası) olarak bilinen bu tür, zarafetiyle bilinse de aslında tam bir "hayatta kalma ustasıdır".
Anavatanı ve Karakteri:
Aslen Akdeniz havzasının yüksek rakımlı ve taşlık bölgelerine özgü olan lavanta, çok yıllık, çalımsı bir bitkidir. Gümüşi yeşil yaprakları ve uzun saplar üzerindeki mor çiçekleriyle tanınır. Onu özel kılan, içindeki uçucu yağların yoğunluğu ve her türlü zorlu şarta uyum sağlayan o vakur duruşudur.
Peyzajda Kullanımı:
Lavanta, bahçelerde "yapısal bitki" olarak kullanılır. Patika kenarlarında alçak çitler oluşturmak, kaya bahçelerini renklendirmek veya geniş alanlarda mor bir deniz etkisi yaratmak için idealdir. Ayrıca kedi nanesi ve kelebek çalısı ile birlikte "polen taşıyıcı dostu" bahçelerin altın üçlüsünü tamamlar.
Bakım Kılavuzu
Işık İsteği: Tam güneş. Günde en az 8 saat kesintisiz güneş ister. Gölgede kalırsa çiçek açmaz ve kökleri hızla çürür.
Soğuğa Dayanıklılık: Türüne göre değişmekle birlikte L. angustifolia -20°C ile -25°C derecelere kadar dayanır.
Toprak İsteği: Alkali (kireçli) ve drenajı mükemmel toprakları sever. Asidik ve ıslak topraklardan nefret eder. Taşlı ve fakir topraklarda aroması daha güçlü olur.
Boy (En Fazla): Genellikle 60 cm ile 90 cm arasında boylanır.
Sulama: İlk yıl can suyu dışında çok az sulama ister. Yerleştikten sonra sadece aşırı kurak dönemlerde su verilmelidir. "Ayakları ıslak kalmamalıdır."
Bölge Uyumu (Türkiye Bazlı): Tüm Türkiye. Özellikle son yıllarda Isparta'dan Erzurum'a kadar çok geniş bir coğrafyada başarısını kanıtlamıştır.
Ömrü: Çok yıllık (Perennial).
Çiçek Rengi: Koyu mordan açık mavi-mora kadar değişen tonlar.
Çiçeklenme Dönemi: Haziran - Ağustos ayları arası.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Doğu Anadolu: Lavandula angustifolia (İngiliz Lavantası) türü, bölgenin sert kışlarına en dayanıklı türdür. Kışın bitkinin üzerine düşen kar, aslında onu dondan koruyan doğal bir yorgandır. Ancak bahar başında su birikintisi içinde kalmaması için eğimli araziler tercih edilmelidir.
Güneydoğu Anadolu: Bölgenin düşük nemi ve kavurucu yaz sıcakları lavanta için idealdir; çünkü lavanta nemli sıcağı değil, kuru sıcağı sever. Sadece yazın çok uç sıcaklarda (45°C+) akşamüstü hafif bir sulama bitkiyi ferahlatır.
Ege ve Akdeniz: Sahil kesimlerinde nem oranı yüksekse bitkiler arasında mesafe bırakılarak hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.
İç Anadolu: Bozkır iklimine en iyi uyum sağlayan bitkidir. Kireçli toprak yapısı lavantanın çiçek kalitesini artırır.
Marmara ve Karadeniz: Bu bölgelerde en büyük düşman aşırı yağış ve nemdir. Dikim yapılacak alan mutlaka taş veya çakıl ile yükseltilmelidir.
Çoğaltma Yöntemleri
Yarı Odunsu Çelik: Yaz sonunda, o yılın sürgünlerinden alınan 10 cm'lik çelikler, alt yaprakları temizlenerek doğrudan süzek bir toprağa dikilir. Bitkileri Çelikle Çoğaltma
Daldırma: Uzun bir dalın toprağa değen kısmının hafifçe yaralanıp üzerine toprak atılmasıyla birkaç ayda köklenmesi sağlanır.
Tohum: Oldukça sabır ister ve çimlenme oranı düşüktür; ancak kış başında doğrudan toprağa ekilip soğuklama evresini (stratifikasyon) dışarıda geçirmesi sağlanabilir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Budama Altın Kuraldır: Çiçekler geçtikten sonra çiçek sapları kesilmeli, sonbaharda veya bahar başında ise bitki hafifçe form verilerek budanmalıdır. Asla eski odunsu kısma kadar inmeyin, yeşil yapraklı kısmın biraz üzerinden kesin; aksi halde bitki küsebilir.
Gübreleme Yapmayın: Lavanta fakir toprağın bitkisidir. Fazla gübreleme yaprakları coşturur ama çiçekleri ve o meşhur kokuyu öldürür.
KİŞİSEL NOTLARIM
Lavanta budanmazsa yaşlı ve çirkin görünebilir. her yıl düzenli budanırsa bahçenizde kompakt bir çalı görüntüsü oluşturabilirsiniz. Bahçenizi soğuk rüzgarlardan korumak için rüzgar perdesi olarak da lavanta kullanılabilir. Böcekleri uzak tutucu etkisi de vardır. evinizin yakınlarına dikerseniz evinize böcekler(hamam böceği, kırkayak gibi) yaklaşmazlar.
Hatırlatıcı Not: Lavanta hasadını sabahın erken saatlerinde, güneş etkisini tam göstermeden yaparsan uçucu yağlarını en üst seviyede korumuş olursun. Kuruttuğun lavantaları yastığının altına koyarak deliksiz bir uyku çekebilirsin!
Yorumlar