Salatalık Yetiştirme ve Bakımı Nasıl Yapılır?
- Athena
- 15 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Sofraların Serinliği: (Cucumis sativus)
GİRİŞ
Botanik dünyasında Cucumis sativus olarak bilinen salatalık (hıyar), kabakgiller (Cucurbitaceae) ailesinin en popüler üyesidir. Anavatanı Hindistan'ın etekleri olan bu bitki, binlerce yıldır suyun en lezzetli formunu bizlere sunar. %95'i su olan meyveleriyle sadece bir gıda değil, aynı zamanda doğal bir hidrasyon kaynağıdır. Turşuluk (kornişon), sofralık (lânga) veya ince kabuklu (çengelköy) gibi pek çok çeşidiyle bahçelerin vazgeçilmezidir.
Peyzajda ve Bahçede Kullanımı: Salatalık, sülükleri (tutunma kolları) sayesinde dikeyde büyüme ustasıdır. Bahçenizde yer darlığı varsa çitlere, filelere veya pergolalara tırmandırılarak "yeşil duvarlar" oluşturulabilir. Ayrıca büyük yaprakları sayesinde altında yetişen marul gibi güneşten çabuk etkilenen bitkilere doğal bir gölgelik sağlar.
BAKIM REHBERİ
Işık İsteği
Tam güneş. Günde en az 6 saat güneş almalıdır. Yarı gölgede bitki büyür ancak meyve verimi ve kalitesi ciddi oranda düşer.
Soğuğa Dayanıklılık
Çok hassastır. Soğuğa hiç tahammülü yoktur. +10°C'nin altındaki sıcaklıklar bitkiyi strese sokar, 0°C ise tamamen öldürür.
Sıcağa Dayanıklılık
Yüksektir. Ancak +35°C'nin üzerindeki nemli olmayan sıcaklarda yapraklarda pörsüme ve meyvelerde acılaşma görülebilir.
Toprak İsteği
Gevşek, süzek (drenajı iyi), organik maddece zengin ve sıcak toprakları sever. Ağır killi topraklarda kök çürüklüğü riski çok yüksektir. Bol yanmış ahır gübresi veya komposta bayılır.
Kök Yapısı
Yüzlek bir saçak kök yapısına sahiptir. Kökleri toprağın hemen altında yayıldığı için kök çevresindeki çapalama işlemlerinde çok dikkatli olunmalıdır.
Boy-En (En Fazla)
Sırık çeşitler tırmanma desteğiyle 2-3 metre boya ulaşabilir. Oturak (yer) çeşitleri ise 1-1.5 metre çapında bir alana yayılır.
Sulama
Çok yüksektir. Salatalık susuzluğu hiç sevmez. Toprağı her zaman nemli kalmalıdır. Su eksikliği meyvenin doğrudan acılaşmasına neden olur. Sulama sabah erken saatlerde ve doğrudan kök bölgesine yapılmalıdır.
Bölge Uyumu (Türkiye Bazlı)
Türkiye’nin tüm bölgelerinde yetiştirilebilir. Ancak don riskinin tamamen geçtiği dönemler beklenmelidir.
Ömrü
Tek yıllıktır. Sezon sonunda görevini tamamlar ve kurur.
Çiçek Rengi
Parlak sarı renktedir. Genellikle aynı bitki üzerinde hem erkek hem de dişi çiçekler bulunur (monoik).
Çiçeklenme Dönemi
Fide dikiminden yaklaşık 3-5 hafta sonra başlar. Meyve hasat edildikçe çiçeklenme devam eder.
Yaprak Durumu
Geniş, tüylü ve kaba yapraklara sahiptir. Nemli havalarda yaprak hastalıklarına karşı hassastır.
Zorluk
Kolay - Orta. Hızlı büyüdüğü için sonuç almak kolaydır ancak sulama ve hastalık takibi dikkat ister.
TÜRKİYE COĞRAFYASI ÖZEL NOTLARI
Ege ve Akdeniz: Mart başı itibarıyla ekime uygundur. Yazın aşırı sıcak bölgelerde (Antalya, Aydın vb.) öğle güneşinden korumak için hafif gölgeleme meyve verimini uzatır.
Marmara: Hava nemi yüksek olduğu için "Külleme" hastalığına dikkat! Bitkileri sık dikmekten kaçınmalı, hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.
İç Anadolu: Toprak ısınmadan (Mayıs ortası) ekim yapılmamalıdır. Gece serinlikleri başladığında bitki örtü altına alınırsa hasat süresi uzatılabilir.
Karadeniz: Yağışlı dönemlerde yaprakların ıslanması mantar riskini artırır. Dikey yetiştiricilik (sırık sistemi) Karadeniz için en sağlıklı yöntemdir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'da kurutucu rüzgarlardan korunmalıdır. Doğu'da ise kısa ve yoğun yaz döneminde hızla meyve veren çeşitler seçilmelidir.
ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ
Tohumla Çoğaltma: En sağlıklı yöntemdir. Kökleri taşınmaktan hoşlanmadığı için tohumların direkt bahçedeki yerine veya büyükçe viyollere ekilmesi önerilir.
Fideleme: Don riski olan bölgelerde sezonu öne çekmek için kapalı alanda fide üretilip, hava ısınınca toprağa şaşırtılır.
BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR
Acılaşmayı Önleme: Meyvelerin acı olmasının temel sebebi düzensiz sulama ve aşırı sıcak stresidir. Toprağı asla tam kurutmayın.
Sık Hasat: Salatalık ne kadar çok toplanırsa o kadar çok meyve verir. Meyveleri dalında kartlaşmaya bırakırsanız bitki "tohum yaptım, görevim bitti" diyerek yeni meyve vermeyi durdurur.
Külleme ile Mücadele: Yapraklarda beyaz un gibi lekeler görürseniz, sütlü su (1 ölçü süt, 9 ölçü su) karışımını püskürtmek organik bir çözüm olabilir.
Hatırlatıcı Not: Salatalığı asla kabak ve kavunla çok yakın dikme; tozlaşma karışmasa da aynı aileden oldukları için hastalıkları birbirlerine hızla bulaştırırlar. Dereotuyla komşu yaparsan tadı ve sağlığı yerinde olur!
Yorumlar