Patlıcan Bakımı, Yetiştirmesi ve Özellikleri
- Athena
- 15 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 24 Şub
Mutfak Bahçesinin Mor Asaleti: Patlıcan
Latince ismiyle Solanum melongena, kökeni Hindistan ve Güneydoğu Asya’nın sıcak topraklarına dayanan, itidalli ama bir o kadar da cömert bir bitkidir. Patlıcan denildiğinde aklımıza sadece o derin mor renk gelse de, doğada beyaz, çizgili, yeşil ve hatta turuncu varyetelerine rastlamak mümkündür.
Peyzajda Kullanımı: Genellikle sebze bahçeleriyle sınırlı kalsa da, patlıcan aslında estetik değeri yüksek bir bitkidir. Büyük, kadifemsi ve hafif tüylü yaprakları, yıldız şeklindeki mor çiçekleri ve salkım salkım sarkan parlak meyveleriyle "yenebilir peyzaj" (edible landscaping) tasarımlarında harika bir odak noktası oluşturur. Özellikle saksıda yetiştirilmeye uygun bodur türleri, balkon ve teraslarda egzotik bir hava yaratmak için idealdir.
Patlıcan Bakım Detayları
Işık İsteği
Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı almalıdır. Işık yetersizliği meyve verimini düşürür ve bitkinin boya kaçıp zayıflamasına neden olur.
Soğuğa Dayanıklılık
Soğuğa karşı oldukça hassastır. 10°C altındaki sıcaklıklarda gelişimi durur. Don olaylarına karşı hiç direnci yoktur; 0°C ve altı bitki için ölümcüldür.
Sıcağa Dayanıklılık
Sıcağı çok sever. 25°C ile 35°C arasındaki sıcaklıklarda en yüksek verimi verir. Ancak 40°C üzerindeki aşırı kuru sıcaklarda çiçek dökebilir.
Toprak İsteği
Besin maddelerince zengin, organik madde miktarı yüksek, süzek (drenajı iyi) ve tınlı toprakları sever. pH derecesinin 6.0 - 7.0 aralığında olması idealdir.
Kök Yapısı
Kazık kök yapısına sahiptir. Ana kök derine inerken, çevresinde saçak kökler geliştirerek besini toplar. Bu yüzden derin toprak işleme veya derin saksılar önemlidir.
Boy - En
Varyeteye göre değişmekle birlikte, boyu genellikle 80 cm - 120 cm'ye, eni ise 50 cm - 70 cm'ye kadar ulaşabilir.
Sulama
Toprağı daima nemli tutulmalıdır ancak kökleri suyun içinde kalmamalıdır (su göllenmemelidir). Meyve oluşum döneminde su ihtiyacı artar. Düzensiz sulama meyvelerde acılaşmaya ve şekil bozukluğuna yol açar.
Bölge Uyumu
Türkiye genelinde yetiştirilebilir ancak en yüksek verim uzun yaz mevsimine sahip bölgelerde alınır.
Ömrü
Anavatanında çok yıllık (perennial) bir bitki olsa da, Türkiye ikliminde genellikle tek yıllık olarak yetiştirilir.
Çiçek Rengi
Türüne göre değişmekle birlikte genellikle lila, mor veya beyaz renkli, ortası sarı polenli çiçekler açar.
Çiçeklenme Dönemi
Haziran başından itibaren başlar ve donlar başlayana kadar kademeli olarak devam eder.
Yaprak Durumu
Geniş, tüylü ve yeşil yapraklara sahiptir. Mevsimlik bir bitki olduğu için kış başında bitki tamamen kurur.
Zorluk
Orta. Sıcaklık ve su dengesi sağlandığında keyiflidir ancak zararlılara (kırmızı örümcek, afid) karşı dikkatli gözlem gerektirir.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Ege ve Akdeniz: Patlıcanın en mutlu olduğu bölgelerdir. Erken dönemde açık sahaya dikim yapılabilir. Yaz sonundaki aşırı nem ve sıcakta kırmızı örümcek takibi yapılmalıdır.
Marmara: Nemli havası sayesinde gelişimi iyidir. Ancak Mayıs sonundaki olası serin gecelere dikkat edilmeli, fideler toprak ısınmadan dikilmemelidir.
İç Anadolu ve Karadeniz: İç Anadolu'da gece-gündüz sıcaklık farkı nedeniyle bitki geceleri duraksayabilir; malçlama önerilir. Karadeniz’de ise aşırı yağışlar kök çürüklüğüne neden olabileceği için drenajın mükemmel olması şarttır.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağında sulama hayati önem taşır; damlama sulama en iyi sonuçtur. Doğu Anadolu'da ise kısa vejetasyon süresi nedeniyle erkenci (hızlı yetişen) çeşitler tercih edilmelidir.
Çoğaltma Yöntemleri
Patlıcan esas olarak tohum ile çoğaltılır:
Tohum Ekimi: Don riskinden 6-8 hafta önce iç mekanda viyollere ekilir. Tohumlar yaklaşık 1 cm derine gömülür.
Sıcaklık: Çimlenme için toprak sıcaklığının 20-25°C olması gerekir.
Şaşırtma: Fideler 3-4 gerçek yaprak çıkardığında ve dışarıda hava sıcaklığı kalıcı olarak yükseldiğinde bahçeye aktarılır.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Destekleme: Meyveler ağırlaştığında bitki yatabilir. Bu yüzden dikimden kısa süre sonra bir destek çubuğuna (herek) bağlamak dalların kırılmasını önler.
Budama: Alt kısımdaki sararan ve toprağa değen yaprakları temizlemek hava akışını artırır ve hastalık riskini azaltır. İlk ana çatalın altındaki sürgünleri kopararak enerjiyi meyveye yönlendirebilirsiniz.
Hasat: Meyveler tam olgunluğa (çekirdeklenmeden önce) ve parlak bir görünüme sahipken toplanmalıdır. Matlaşan patlıcan kartlaşmaya başlamış demektir.
Editörün Notu: Patlıcan "obur" bir bitkidir; dikimden önce toprağa bolca yanmış ahır gübresi veya kompost karıştırmayı unutma!
Yorumlar