Tarımda Su Kullanımını Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
- Athena
- 5 gün önce
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Dünya genelinde tatlı su kaynaklarının yaklaşık %70'i tarımda kullanılır. Bunun nedenlerini ve çözüm yollarını şöyle inceleyebiliriz:
1. Tarımda Su Kullanımı Neden En Fazla?
Vahşi Sulama (Salma Sulama): En büyük verimsizlik kaynağıdır. Suyun büyük kısmı bitkiye ulaşmadan buharlaşır veya toprağın derinliklerine sızarak kaybolur.
Yanlış Ürün Seçimi: Kurak iklimlerde çok su isteyen (mısır, pamuk, yonca gibi) bitkilerin yetiştirilmesi.
Toprak Yapısının Bozulması: Organik madde miktarı düşük olan topraklar su tutamaz. Kum gibi suyu hemen sızdırır veya beton gibi yüzey akışına sebep olur.
Buharlaşma: Çıplak bırakılan toprak güneş altında hızla kurur. Bitkiyi sulasanız bile suyun çoğu havaya karışır.
2. Su Kullanımını Azaltmak İçin Stratejiler
Suyu sadece "tasarruflu kullanmak" yetmez; suyu toprakta hapsetmek gerekir.
A. Sulama Teknolojilerini Dönüştürmek
Damlama Sulama: Suyu doğrudan bitki köküne, düşük basınçla verir. Verimliliği %90'ın üzerindedir.
Yeraltı Damlama: Boruların toprak altına gömülmesiyle buharlaşma neredeyse sıfıra indirilir.
Akıllı Sensörler: Toprak nemini ölçen sensörler sayesinde sadece bitki ihtiyaç duyduğunda sulama yapılır.
B. Toprağın Su Tutma Kapasitesini Artırmak (En Kalıcı Çözüm)
Topraktaki organik madde miktarını %1 artırmak, dönüm başına yaklaşık 150-200 ton ek su tutma kapasitesi sağlar.
Kompost ve Hayvan Gübresi: Toprağı süngerleştirir.
Malçlama: Toprağın üstünü saman, ağaç kabuğu veya bitki artıklarıyla örtmek buharlaşmayı %50-70 oranında azaltır.
C. Permakültür Tasarımları (Su Hasadı)
Swell (Hendek): Eğimli arazilerde suyun akıp gitmesini engellemek için eş yükselti eğrilerine kazılan hendeklerdir. Suyu yavaşlatır, yayar ve toprağa sızdırır.
Yağmur Hasadı: Çatı sularını depolarda biriktirip kurak dönemde kullanmak.
Keyline (Ana Hat) Tasarımı: Suyu arazinin ıslak vadilerinden kuru sırtlarına doğru yönlendirme tekniği.
D. Ürün ve Ekim Yönetimi
Yerel Çeşitler: O bölgenin iklimine adapte olmuş, kuraklığa dayanıklı atalık tohumlar seçilmelidir.
Rüzgar Perdeleri: Tarla kenarlarına dikilen ağaçlar rüzgarın kurutucu etkisini azaltarak bitkilerin daha az terleme yapmasını sağlar.
Özetle: "Suyu Depoda Değil, Toprakta Sakla"
Geleneksel tarım suyu bir borudan akıtıp bitkiye vermeye odaklanırken; permakültür ve onarıcı tarım, toprağı bir sünger haline getirerek yağan her damlayı yerinde tutmayı hedefler.
İşte sofralarımıza gelen bazı tarımsal ürünlerin "Su Karnesi" ve renk kodları:
🔴 Kırmızı Grup: "Kıtlık Kahramanları" (Çok Az Su)
Bu ürünler kurak ve yarı kurak iklimlerin gözbebeğidir. Derin kökleri sayesinde toprağın derinliklerindeki nemi bulurlar.
Antep Fıstığı: Susuzluğa en dayanıklı ağaçlardandır.
Hünnap: Hem meyvesi şifalıdır hem de çok az suyla yetinir.
Kinoa & Sorgum: Tahıl grubunda buğdaya göre çok daha az su tüketirler.
Kuşkonmaz: Bir kez yerleştiğinde kuraklığa oldukça dirençlidir.
🟠 Turuncu Grup: "Kanaatkarlar" (Az - Orta Su)
Bu bitkiler kritik dönemlerde (çiçeklenme gibi) su ister, geri kalan zamanda "başının çaresine bakabilir."
Zeytin: "Ölmez ağaç" lakabını susuzluğa direncinden alır.
Arpa & Buğday: Yağışlı mevsimleri takip ederlerse ek sulama istemeyebilirler.
Nohut & Mercimek: Baklagillerin kurakçıl üyeleridir; fazla su köklerini çürütebilir.
İncir: Kökleri su bulmak için kayaları bile çatlatır.
🟡 Sarı Grup: "Dengeli Verim" (Orta Su)
Düzenli ama aralıklı sulama ile en yüksek verimi veren, bahçelerin ana gövdesini oluşturan grup.
Bağ (Üzüm): Kaliteli üzüm için suyun kontrollü verilmesi (stres yönetimi) gerekir.
Badem: Meyve dolgunluğu için yazın belirli aralıklarla su bekler.
Domates & Biber: Çılgınca su istemezler ama topraklarının tamamen kurumasından da hoşlanmazlar.
Kavun & Karpuz: İlk aşamada su isterler, tatlanma döneminde su azaltılır.
🔵 Mavi Grup: "Su Oburları" (Çok Su)
Bu ürünleri yetiştirirken "su hasadı" veya "damlama sulama" hayati önem taşır; aksi halde kaynakları hızla tüketirler.
Mısır: Çok hızlı büyüdüğü için devasa miktarda suya ihtiyaç duyar.
Yonca: Hayvan yemi olarak besleyicidir ama su tüketimi çok yüksektir.
Çeltik (Pirinç): Geleneksel olarak suyun içinde yetişir (ancak artık "kuru tarım pirinci" çalışmaları var).
Nane: Suyu ve nemli gölgeyi çok sever.
Yorumlar