Turna Yemişi Bakımı ve Özellikleri
- Athena
- 17 Şub
- 3 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 3 gün önce
Kuzeyin Kırmızı İncisi: Turna Yemişi
Turna yemişi, botanik dünyasında Vaccinium macrocarpon olarak bilinir. Anavatanı Kuzey Amerika’nın soğuk, asidik ve sulak alanlarıdır. Fundagiller (Ericaceae) ailesinin bu asil üyesi, yer örtücü formu ve parlak kırmızı meyveleriyle karakterize edilir. İlkbaharda pembe-beyaz zarif çiçekler açarken, sonbaharda yaprakları bronz ve kırmızı tonlara bürünerek görsel bir şölen sunar.
Peyzajda Kullanımı: Turna yemişi, peyzajda sadece bir meyve bitkisi değil, mükemmel bir yer örtücüdür. Kaya bahçelerinde, asidik toprak gruplarının ön planında veya saksılarda sarkıcı formda harikalar yaratır. Özellikle su kenarı düzenlemelerinde veya nemli kalabilen alanlarda "canlı bir halı" oluşturmak için idealdir.
Turna Yemişi Bakım Rehberi
Işık İsteği
Turna yemişi tam güneş ışığını sever. Meyve veriminin yüksek olması ve meyvelerin o meşhur kırmızı rengini alabilmesi için günde en az 6-8 saat doğrudan güneş görmelidir. Yarı gölge alanlarda yetişebilir ancak meyve performansı düşer.
Soğuğa Dayanıklılık
Tam bir soğuk iklim bitkisidir. Kışın -40°C dereceye kadar olan ekstrem soğuklara dayanabilir. Hatta meyve gözlerinin uyanması için kışın belirli bir "soğuklama süresine" ihtiyaç duyar.
Sıcağa Dayanıklılık
Yüksek sıcaklıklardan ziyade, aşırı kuraklıktan hoşlanmaz. 30-35°C üzerindeki sıcaklıklarda mutlaka toprağının nemli tutulması ve gerekirse öğle güneşinden korunması gerekir.
Toprak İsteği
Belki de en kritik noktası burasıdır. Turna yemişi, pH değeri 4.0 ile 5.5 arasında olan, asidik, organik maddece zengin ve drenajı iyi toprakları sever. Turba yosunu (torf) ve kum karışımı onun için mükemmeldir.
Kök Yapısı
Yüzeysel ve saçak kök yapısına sahiptir. Kökleri derine gitmez, bu yüzden yabancı ot temizliği yaparken çok dikkatli olunmalı, kökler zedelenmemelidir.
Boy - En
Bitki boyu genellikle 15-25 cm arasında kalır ancak sürgünleri yanlara doğru 1.5 - 2 metre kadar yayılabilir.
Sulama
Suyu çok sever. Toprağı asla tamamen kurumamalıdır. "Ayakları ıslak, başı güneşli" tabiri bu bitki için uygundur. Ancak saksıda bakıyorsanız suyun durgunlaşıp kökleri çürütmemesi için saksı altının açık olduğundan emin olun.
Bölge Uyumu (Türkiye)
En iyi performansı Karadeniz’in yüksek kesimlerinde ve Marmara’nın serin bölgelerinde verir. İç Anadolu'da kış sertliğine dayanır ancak yaz kuraklığına karşı desteklenmelidir.
Ömrü
Doğru bakıldığında çok yıllık bir bitkidir. Ticari tarlalarda 60-100 yıl yaşayan örnekleri mevcuttur.
Çiçek Rengi
Açık pembe ile beyaz arasında, aşağı doğru sarkan zarif çiçekleri vardır.
Çiçeklenme Dönemi
Genellikle Haziran ve Temmuz aylarında çiçeklenir. Meyveler ise Eylül sonu ile Ekim aylarında olgunlaşır.
Yaprak Durumu
Her dem yeşildir. Kışın yaprak dökmez ancak havalar soğuduğunda yeşil yapraklar koyu mor veya kırmızımsı bir renk alır; baharda tekrar yeşile döner.
Zorluk Derecesi
Orta. Toprak pH'ını doğru ayarladığınız ve susuz bırakmadığınız sürece sizi üzmez.
Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar
Karadeniz Bölgesi: Turna yemişi için Türkiye'deki en ideal bölgedir. Doğal yağışlar ve yüksek nem bitkinin istediği ortamı sağlar. Sadece toprağın kireçli olmadığına emin olmalısınız.
Marmara Bölgesi: Özellikle Bursa, Bolu ve Kırklareli civarında çok rahat yetişir. Yaz aylarında aşırı poyrazın bitkiyi kurutmamasına dikkat edilmelidir.
Ege ve Akdeniz: Bu bölgelerin kıyı kesimleri Turna yemişi için fazla sıcaktır. Ancak yaylalarda, gölge ve serin alanlarda, toprak asitliği sağlanarak yetiştirilebilir. Yazın mutlaka malçlama yapılmalıdır.
İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Kış soğukları sorun teşkil etmez. Ancak bu bölgelerdeki topraklar genellikle alkali (kireçli) olduğu için özel saksı karışımları veya toprak değişimi şarttır. Yazın düşük nem oranı nedeniyle fıskiye sulama önerilir.
Çoğaltma Yöntemleri
Çelikleme (En Yaygın Yöntem): İlkbahar sonunda bitkiden alınan 10-15 cm'lik gövde çelikleri, doğrudan nemli ve kumlu torfa dikilir. Çabuk köklenirler.
Sürgün Ayırma: Bitki toprak üzerinde sürünerek ilerlerken temas ettiği noktalarda kök salar. Bu köklü kısımları ana bitkiden ayırarak yeni bir saksıya alabilirsiniz.
Tohum: Meyvelerin içindeki küçük tohumlar kullanılabilir ancak bu yöntem çok sabır ister ve meyve verme süresi uzundur. Tohumların ekilmeden önce 3 ay buzdolabında (soğuk katlama) beklemesi gerekir.
Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar
Malçlama Hayat Kurtarır: Bitkinin etrafını çam iğneleri veya ağaç kabukları ile kaplayın. Bu hem toprağı asidik tutar hem de nemi korur.
Kireçli Sudan Kaçının: Musluk suyunuz çok kireçliyse bitkinin yaprakları sararabilir. Mümkünse yağmur suyu veya dinlenmiş su kullanın.
Budama: İlk 2-3 yıl budama yapmayın. Sonrasında sadece aşırı uzayan ve verimi düşen yaşlı dalları bahar başında hafifçe seyreltebilirsiniz.
Editörün Notu: Turna yemişi, sabırlı bahçıvanların ödülüdür. İlk yıl meyve beklemek yerine bitkinin yayılmasına izin verin. Unutmayın, o ne kadar çok yere temas ederse, size o kadar çok "süper gıda" niteliğinde meyve verecektir. Sağlık dolu bir hasat dilerim!
Yorumlar