https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Jebulon Bahçelerin Asil Sultanı ​ Latince ismiyle Paeonia, adını Yunan tanrılarının hekimi Paeon’dan alır ve antik çağlardan beri hem şifa hem de güç sembolü olarak kabul edilir. Anavatanı Asya, Güney Avrupa ve Kuzey Amerika’dır. Şakayıklar, katmerli devasa çiçekleri, ipeksi dokusu ve baş döndürücü kokularıyla tanınırlar. Bir şakayık kökü düzgün bakıldığında 100 yıla kadar yaşayabilir; bu yüzden onlar "miras bitkiler" olarak anılır. ​Peyzajda Kullanımı: Şakayıklar, odak noktası bitkileridir. Bahçenin en görünür yerlerinde, tekil veya gruplar halinde dikilmelidirler. Çiçekleri çok ağır olduğu için genellikle estetik destek aparatları ile birlikte kullanılırlar. Kesme çiçekçilikte dünyanın en değerli türlerinden biridir; gelin buketlerinin ve lüks aranjmanların vazgeçilmezidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Hamachidori ​Bakım Kılavuzu ​Işık İsteği: Tam güneş veya sabah güneşi alan yarı gölge. Günde en az 6 saat güneş, sağlıklı tomurcuklanma için şarttır. ​Soğuğa Dayanıklılık: -25°C ile -35°C dereceye kadar çok dayanıklıdır. Aslında şakayıklar çiçek açmak için kışın o sert "soğuklanma" süresine ihtiyaç duyarlar. ​Sıcağa Dayanıklılık: Orta. Aşırı sıcak ve kuru havalarda çiçek ömrü kısalır. ​Toprak İsteği: Derin, drenajı mükemmel, humusça zengin ve hafif alkali toprakları sever. Durgun sudan nefret eder. ​Kök Yapısı: Etli ve güçlü bir yumru (rizom) kök yapısına sahiptir. ​Boy - En: Boyu 60 - 100 cm; eni 60 - 90 cm aralığındadır. ​Sulama: Düzenli ve derinden sulama ister. Toprak yüzeyi kurudukça sulanmalı, ancak yapraklara su değdirilmemelidir (mantar riskine karşı). ​Bölge Uyumu: Türkiye'de özellikle geçiş ikliminin olduğu bölgelerde ve yüksek kesimlerde çok başarılıdır. ​Ömrü: Çok yıllık (perennial). Onlarca yıl aynı yerde kalabilir. ​Çiçek Renkleri: Beyaz, pembe, kırmızı, bordo, sarı ve mercan tonları. ​Çiçeklenme Dönemi: İlkbahar sonu ve yaz başı (Nisan sonu - Haziran). Çiçeklenme süresi kısadır ama çok yoğundur. ​Yaprak Durumu: Döker. Sonbaharda yaprakları sararır ve bitki kış uykusuna yatar. ​Zorluk: Orta - Zor. Sabır ve doğru dikim derinliği gerektirir. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Sahil şeridinde yetişmesi zordur çünkü yeterli kış soğuğunu alamazlar. Yüksek rakımlı yayla kesimlerinde çok daha mutlu olurlar. ​Marmara Bölgesi: Oldukça uygundur. Özellikle İstanbul’un eski bahçelerinde şakayık kültürü yaygındır. Drenaja dikkat edilmelidir. ​İç Anadolu: Şakayık için idealdir. İhtiyaç duyduğu kış soğuğunu burada tam olarak alır. Yazın ise kök bölgesinin serin tutulması (malçlama) faydalı olur. ​Karadeniz: Fazla nem yapraklarda küf (botrytis) yapabilir. Güneşi gören, rüzgar sirkülasyonu olan yamaçlara dikilmelidir. ​Doğu Anadolu: Kar örtüsü altında köklerini korur ve baharda muazzam bir güçle uyanır. Bu bölgenin favori bitkilerindendir. Photo by KENPEI ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Kökten Ayırma (Rizom Bölme): En yaygın ve sağlıklı yöntemdir. ​Nasıl Yapılır? Sonbaharda, bitki uykuya geçmeye başladığında kökler dikkatlice kazılır. Her parçada en az 3-5 "göz" (tomurcuk noktası) olacak şekilde keskin bir bıçakla bölünür ve hemen yeni yerine dikilir. ​Tohum: Çok zordur ve sabır ister. Tohumdan yetişen bir şakayığın çiçek açması 5 ile 7 yıl sürebilir. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Altın Kural (Dikim Derinliği): Şakayığın çiçek açmamasının en büyük sebebi çok derine dikilmesidir. Kök üzerindeki "gözler" toprağın sadece 3-5 cm altında olmalıdır. Daha derine dikilirse bitki yeşerir ama asla çiçek açmaz. ​Karıncalar Dosttur: Tomurcukların üzerindeki karıncaları kovalamayın! Karıncalar tomurcukların salgıladığı tatlı özsuyu yerken, tomurcukların açılmasına yardımcı olurlar. ​Destek Şart: Çiçekler o kadar ağırdır ki yağmur sonrası yere yatabilirler. Çiçeklenmeden hemen önce mutlaka destek kafesleri yerleştirilmelidir. ​Hatırlatıcı Not: Şakayık yerinin değiştirilmesinden hiç hoşlanmaz ("yerini yadırgar"). Bir kere dikildiğinde yıllarca orada kalmak ister. Eğer yerini değiştirirseniz size küsüp 1-2 yıl çiçek açmayabilir. Onu ekerken "evladiyelik" bir yer seçtiğinizden emin olun.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:%D0%92%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE/Volodymyr_Vlasenko Evrenin Zarif Dengesi ​ Latince ismiyle Cosmos bipinnatus, adını Yunanca "düzen, uyum ve evren" anlamına gelen kosmos kelimesinden alır. Bu isim, bitkinin taç yapraklarının kusursuz simetrisinden gelir. Anavatanı Meksika’nın güneşli topraklarıdır. Dereotuna benzeyen incecik, tüysüz yaprakları ve uzun sapları üzerindeki neşeli çiçekleriyle bahçelere eforsuz bir güzellik ve hareket katar. ​Peyzajda Kullanımı: Cosmos, peyzajda "hareket" demektir. En hafif rüzgarda bile dans eden yapısı sayesinde bahçelere canlılık getirir. Bordürlerin orta ve arka kısımlarında, boşlukları doldurmak için mükemmel bir seçenektir. Ayrıca "kes-tekrar açsın" (cut-and-come-again) özelliğiyle vazoları tüm yaz boyunca süsleyen en bereketli kesme çiçeklerden biridir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:A_S_M_Jobaer ​Bakım Kılavuzu ​Işık İsteği: Tam güneş. Güneşe aşık bir bitkidir; gölge alanlarda boyu gereksiz uzar, cılızlaşır ve çiçek açmayı bırakır. ​Soğuğa Dayanıklılık: Düşük (0°C ile -5°C). Don olayına karşı hassastır; ilk sert donlarla birlikte ömrünü tamamlar. ​Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksek. Meksika kökenli olduğu için kavurucu sıcaklara ve kuraklığa karşı inanılmaz dirençlidir. ​Toprak İsteği: Fakir ve orta verimlilikteki toprakları sever. Önemli Not: Çok zengin veya aşırı gübreli topraklarda sadece devasa yapraklar geliştirir ama çiçek açmayı ihmal eder. ​Kök Yapısı: İnce ve yaygın bir saçak kök yapısına sahiptir. ​Boy - En: Türüne göre boyu 60 - 150 cm; eni 30 - 60 cm aralığındadır. ​Sulama: Düşük - Orta. Yeni ekildiğinde nem ister, ancak yerleştikten sonra sadece toprak tamamen kuruduğunda sulanmalıdır. ​Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm bölgelerinde yazlık bitki olarak yetişir. ​Ömrü: Tek yıllık (annual). Ancak döktüğü tohumlarla her yıl aynı yerden sürpriz yaparak çıkar. ​Çiçek Rengi: Pembe, beyaz, bordo, eflatun; ayrıca Cosmos sulphureus türünde turuncu ve sarı tonları. ​Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbaharın ilk donlarına kadar (Haziran - Kasım). ​Yaprak Durumu: Döker. Sezon sonunda bitki tamamen kurur. ​Zorluk: Bakımı Çok Kolay. "Dik ve unut" bitkisidir. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Yazın en sıcak günlerinde bile çiçek açmaya devam eder. Bu bölgelerde çok erken (Mart sonu) ekilebilir. ​Marmara Bölgesi: Nemli yaz akşamlarını sever. Rüzgarlı alanlarda uzun boylu türlerin desteklenmesi gerekebilir. ​İç Anadolu: Gündüz güneşini ve gece serinliğini sevdiği için çok kaliteli çiçekler verir. İlk donlar gelene kadar bahçenin yıldızıdır. ​Karadeniz: Çok yoğun ve sürekli yağış alan yerlerde drenajı iyi olmayan topraklarda kök çürümesi yapabilir. Güneş alan en yüksek noktaya dikilmelidir. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağına en dayanıklı çiçeklerden biridir. Doğu'da ise don tehlikesi geçtikten sonra (Mayıs sonu) ekilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:MottaW ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Tohum ile Çoğaltma: Cosmos çoğaltmanın en kolay ve garantili yoludur. ​Nasıl Yapılır? Tohumlar büyük ve iğneye benzer şekildedir, ekimi çok kolaydır. Baharda toprak ısındığında doğrudan bahçeye serpilebilir. Çimlenmesi için üzerine çok az toprak (yarım cm kadar) serpilmesi yeterlidir. 7-10 gün içinde filizlenir. ​Kendi Kendine Tohumlama: Eğer sezon sonunda çiçek başlarını toplamazsanız, tohumlar toprağa düşer ve gelecek baharda kendiliğinden "merhaba" derler. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Deadheading (Kafa Koparma): Solan çiçekleri düzenli olarak keserseniz bitkiyi şaşırtırsınız; "eyvah, tohum yapamadım" diyerek daha fazla çiçek açmaya başlar. ​Uç Alma (Pinching): Bitki yaklaşık 30 cm boya ulaştığında en üstteki büyüme ucunu koparırsanız, bitki yana doğru dallanır ve daha bodur, daha çok çiçekli bir form kazanır. ​Gübrelemeden Kaçının: Cosmos'a iyilik yapmak istiyorsanız onu "aç" bırakın. Fazla azotlu gübre çiçek sayısını dramatik şekilde düşürür. ​Hatırlatıcı Not: Cosmos, kelebeklerin ve arıların en sevdiği "yakıt istasyonudur". Bahçenizde biyoçeşitlilik yaratmak istiyorsanız bir köşeyi mutlaka onlara ayırın. Ayrıca tohumlarını sonbaharda toplayıp kağıt bir zarfta saklayarak dostlarınıza harika bir "bahçe hediyesi" verebilirsiniz.

KENPEI's photo Bahçenin Altın Muhafızı ​ Latince ismiyle Tagetes, adını Etrüsk mitolojisindeki bilgelik tanrısı Tages’ten alır. Anavatanı Meksika ve Orta Amerika olan bu bitki, kadifemsi dokulu taç yaprakları ve güneşin tüm tonlarını barındıran renkleriyle tanınır. Kendine has, keskin kokusu aslında onun en büyük gücüdür; bu koku birçok zararlıyı uzak tutarken arıları ve faydalı böcekleri bahçeye davet eder. ​Peyzajda Kullanımı: Kadifeler, sınır belirleme (bordür) bitkisi olarak eşsizdir. Alçak türleri saksılarda ve balkon kutularında harika dururken, uzun türleri çiçek yataklarının orta kısmında dolgun bir hacim yaratır. Özellikle "kardeş bitkiler" (companion planting) felsefesinde domates, biber ve patlıcanların yanına dikilerek doğal bir koruma alanı oluşturmak için kullanılır. KENPEI's photo ​ Bakım Kılavuzu ​Işık İsteği: Tam güneş. Gölgelik alanlarda bitki cılız kalır ve çiçeklerini tam kapasite açmaz. ​Soğuğa Dayanıklılık: Düşük (1°C ile -2°C). Don olayına karşı hassastır; kışın ilk sert soğuklarıyla birlikte solar. ​Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksek. Yazın en kavurucu sıcaklarında bile neşesini kaybetmez. ​Toprak İsteği: Toprak seçmez, ancak drenajı iyi ve verimli topraklarda çok daha gür çiçek açar. ​Kök Yapısı: Saçak kök yapısına sahiptir. Kökleri topraktaki zararlı nematodları uzaklaştıran maddeler salgılar. ​Boy - En: Türüne göre (Fransız kadifesi kısa, Afrika kadifesi uzun olur) boyu 15 - 90 cm; eni 15 - 40 cm aralığındadır. ​Sulama: Orta derecede. Toprağın üstü kurudukça dipten sulanmalıdır. Yapraklara su değdirilmesi külleme hastalığını tetikleyebilir. ​Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm bölgelerinde yazlık bitki olarak yetişmeye uygundur. ​Ömrü: Tek yıllık (annual). Baharda ekilir, sonbahar donlarına kadar yaşar. ​Çiçek Rengi: Turuncu, sarı, altın sarısı, kırmızı-kahve ve alacalı karışımlar. ​Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbahar sonuna kadar (Haziran - Kasım). ​Yaprak Durumu: Döker. Sezon sonunda bitki tamamen sökülür. ​Zorluk: Bakımı Çok Kolay. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Mart başında ekilebilir. Yazın aşırı kuraklığında akşam sulamasıyla bitki canlandırılmalıdır. ​Marmara Bölgesi: Nemli yaz aylarını sever ancak yapraklarda oluşabilecek mantari hastalıklara karşı bitkiler arası mesafe korunmalıdır. ​İç Anadolu: Kuru sıcağı çok sever. Gece-gündüz sıcaklık farkı çiçek renklerinin daha koyu ve canlı olmasını sağlar. ​Karadeniz: Yağışlı dönemlerde çiçek başları suyu hapsedip çürüyebileceğinden, solan çiçeklerin hızla temizlenmesi gerekir. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kavurucu güneşine en iyi dayanan çiçeklerden biridir. Doğu'da ise don tehlikesi geçer geçmez (Mayıs sonu) dikilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Joydeep ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Tohum ile Çoğaltma: Dünyanın en kolay tohumdan yetişen bitkilerinden biridir. ​Nasıl Yapılır? Uzun, fırçayı andıran tohumlar bahar başında doğrudan toprağa ekilir veya viyollerde çimlendirilir. Bir haftada filizlenirler. ​Kendi Kendine Tohumlama: Kuruyan çiçek başları olduğu gibi toprağa düşerse, ertesi yıl bahçenin o bölgesinde kendiliğinden onlarca yeni fide biter. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Deadheading (Ölü Baş Temizliği): Kadife çiçeği bu konuda çok hırslıdır. Solan çiçeği kestiğiniz anda yanlardan iki yeni tomurcuk patlatır. ​Zararlı Kontrolü: Eğer bahçenizde salyangoz sorunu varsa dikkat; salyangozlar kadife çiçeği yapraklarına bayılırlar. Genç fideleri korumak gerekebilir. ​Doğal İlaç: Köklerinden salgıladığı sıvılar sayesinde toprağı temizler. Domateslerinizin yanına ektiğinizde domateslerin daha sağlıklı büyüdüğünü fark edeceksiniz. ​Hatırlatıcı Not: Kadife çiçeği, bahçenin "fedaisidir". Eğer bir bitkiniz böcekleniyorsa, hemen yanına bir kadife çiçeği dikin. Hem kokusuyla zararlıları şaşırtır hem de bahçenize bitmeyen bir gün batımı rengi katar.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Luigi936 Gecenin Renkli Feneri: Akşam Sefası ​ Latince ismiyle Mirabilis jalapa, adını Latince "hayranlık uyandırıcı" anlamına gelen Mirabilis kelimesinden alır. Anavatanı olan Peru’dan (And Dağları) tüm dünyaya yayılmıştır. En karakteristik özelliği, çiçeklerinin öğleden sonra saat 16:00 civarında açıp sabahın ilk ışıklarıyla kapanmasıdır; bu yüzden dünyada "Four O'Clock Flower" (Saat Dört Çiçeği) olarak da bilinir. Bir diğer mucizesi ise, aynı bitki üzerinde farklı renklerde (pembe, sarı, beyaz) çiçekler açabilmesidir. ​Peyzajda Kullanımı: Akşam sefası, "duyu bahçeleri" ve veranda çevreleri için eşsizdir. Gündüz kapalı duran çiçekleri akşam açıldığında çevreye yoğun ve tatlı bir parfüm kokusu yayar. Hızlı büyüme özelliğiyle geçici çitler oluşturmak veya bahçedeki boşlukları hızla kapatmak için idealdir. Gece bahçesi (moonlight garden) tasarımlarının vazgeçilmezidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Marktee1 ​ Bakım Kılavuzu ​Işık İsteği: Tam güneş veya yarı gölge. Güneşi sever ancak çiçeklerini açmak için gölgenin ve serinliğin düşmesini bekler. ​Soğuğa Dayanıklılık: -5°C ile -10°C dereceye kadar dayanabilir. Ilıman bölgelerde kökleri toprak altında hayatta kalır. ​Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksek. Yazın en şiddetli sıcaklarına karşı oldukça dirençlidir. ​Toprak İsteği: Toprak seçmez, en verimsiz topraklarda bile yetişebilir. Ancak gevşek ve orta derecede nemli topraklarda daha görkemli olur. ​Kök Yapısı: Havuca benzeyen, etli ve kalın bir yumru kök yapısına sahiptir. Bu yumrular yıllar geçtikçe büyür. ​Boy - En: Boyu 60 - 100 cm; eni 60 - 80 cm aralığında çalımsı bir form alır. ​Sulama: Orta derecede. Kuraklığa dayanıklıdır ancak düzenli sulandığında çiçek verimi ve koku yoğunluğu artar. ​Bölge Uyumu: Türkiye'nin tüm kıyı bölgelerinde çok yıllık, iç kesimlerde ise tek yıllık (veya kök korumalı) olarak yetişir. ​Ömrü: Ilıman iklimlerde çok yıllık (perennial), sert iklimlerde tek yıllık (annual). ​Çiçek Rengi: Pembe, sarı, beyaz, kırmızı ve bu renklerin alacalı karışımları. ​Çiçeklenme Dönemi: Yaz başından sonbaharın sonuna kadar (Haziran - Kasım). ​Yaprak Durumu: Döker. Kışın toprak üstü kısımları tamamen kurur. ​Zorluk: Bakımı Çok Kolay. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Bitki bu bölgelerde adeta "arsız" denecek kadar iyi yayılır. Kışın kökleri donmaz, her yıl aynı yerden daha güçlü çıkar. ​Marmara Bölgesi: İstanbul bahçelerinin olmazsa olmazıdır. Yaz sonu akşamlarında balkonlara yayılan kokusuyla meşhurdur. ​İç Anadolu: Kışın toprak üstü kurur. Yumru kökleri korumak için üzerine malç (yaprak, saman) serilmelidir. Yazın ise bol güneş onu çok mutlu eder. ​Karadeniz: Nemli ortamda devasa yapraklar geliştirir. Ancak çiçeklerin açması için bulutlu günlerde bile ışığa ihtiyaç duyar. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun kuru sıcağına en iyi dayanan çiçeklerden biridir. Doğu'da ise donlardan önce tohumları toplanıp baharda tekrar ekilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Salicyna ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Tohum ile Çoğaltma: En yaygın yöntemdir. ​Nasıl Yapılır? Siyah, el bombasına benzeyen iri tohumları vardır. Baharda toprağa gömülmesi yeterlidir. Çimlenme oranı neredeyse %100'dür. ​Yumru Kök ile Çoğaltma: Kışın bitki kuruduktan sonra havuç benzeri büyük yumruları söküp bölerek veya başka yere taşıyarak çoğaltabilirsiniz. ​Kendi Kendine Yayılma: Akşam sefası bir kez bahçenize girdi mi, döktüğü tohumlarla her yıl misafiriniz olmaya devam eder. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Koku Stratejisi: Kokusu akşam yayıldığı için mutlaka pencere önlerine veya veranda girişlerine dikin. ​İstila Uyarısı: Çok kolay yayıldığı için istemediğiniz alanlara sıçramasını engellemek adına dökülen tohumları takip edin. ​Tohum Toplama: Siyah tohumları olgunlaştığında (kolayca düştüğünde) toplayıp sonraki yıl kullanmak üzere saklamak çok keyiflidir. ​Hatırlatıcı Not: Akşam sefası, çalışan insanların çiçeğidir. Gündüz işteyken kapalı duran çiçekleri, siz akşam eve döndüğünüzde sizi tüm zarafeti ve kokusuyla karşılar. Adeta "hoş geldin" der gibi açılması, onu bahçenin en duygusal bitkilerinden biri yapar.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Llez Ölümsüzlüğün Simgesi ​ Latince ismiyle Olea europaea, "Avrupa Zeytini" anlamına gelse de aslında tam bir Akdenizlidir. Gümüşi yaprakları, kıvrımlı gövdesi ve binlerce yıl yaşayabilen direnciyle zeytin, sadece bir meyve ağacı değil; barışın, bereketin ve bilgeliğin sembolüdür. ​Karakteristik Özellikleri ve Peyzajda Kullanımı: Zeytin ağacı, heykelsi gövdesiyle peyzaj tasarımlarında "odak noktası" olarak rakipsizdir. Modern bahçelerde dahi eski, budanmış gövdeli zeytinler adeta bir sanat eseri gibi konumlandırılır. Gri-yeşil yaprakları ışığı mükemmel yansıtır ve her mevsim bahçeye sofistike bir doku katar. Hem geniş arazilerde hem de büyük saksılar içinde teraslarda yetiştirilmeye uygundur. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Shuvaev ​ A'dan Z'ye Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı, meyve verimi ve sağlıklı gelişim için şarttır. ​Soğuğa Dayanıklılık: -7°C ile -10°C dereceye kadar dayanır. Ancak -12°C'nin altındaki uzun süreli donlar ağacın gövdesine ciddi zarar verebilir. ​Sıcağa Dayanıklılık: Oldukça dayanıklıdır. 40°C üzerindeki sıcaklara göğüs gerebilir, ancak aşırı sıcak ve kuru rüzgarlar çiçek dökümüne neden olabilir. ​Toprak İsteği: En iyi drenajı yüksek, kireçli ve kumlu-tınlı topraklarda yetişir. Taban suyu yüksek, ağır killi topraklardan nefret eder; kökleri çabuk çürür. ​Kök Yapısı: Gençken kazık kök eğilimlidir, yaşlandıkça yüzeye yakın ama çok geniş bir alana yayılan güçlü bir saçak kök sistemi geliştirir. ​Boy-En: Türüne göre değişmekle birlikte boyu 10-12 metreye kadar ulaşabilir. Budama ile boyu istenilen seviyede tutulabilir. ​Sulama: Kuraklığa en dayanıklı ağaçlardan biridir. Ancak ticari verim ve kaliteli meyve için yaz aylarında (özellikle çekirdek sertleşme döneminde) düzenli sulama önerilir. ​Bölge Uyumu: Akdeniz, Ege ve Marmara sahil şeridi ana vatanıdır. Karadeniz'in çok yağışlı olmayan kısımlarında ve Güneydoğu'nun mikro klimalarında yetişir. ​Ömrü: Çok yıllık. Binlerce yıl yaşayabilir (Ölümsüz ağaç denmesinin sebebi budur). ​Çiçek Rengi: Küçük, krem-beyaz renkli ve hafif kokuludur. ​Çiçeklenme Dönemi: Bölgeye göre değişmekle birlikte genellikle Nisan - Mayıs ayları. ​Yaprak Durumu: Her dem yeşildir. Yapraklarını dökmez, gümüşi rengini kışın da korur. ​Zorluk: Bakımı Orta zorluktadır. Budama ve hastalık takibi (Zeytin sineği vb.) uzmanlık ister. ​Türkiye Coğrafyasına Göre Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Zeytinin "mutlu olduğu" yerdir. Burada dikkat edilmesi gereken en büyük sorun nemli dönemlerde görülen "Halkalı Leke" hastalığıdır. ​Marmara: Özellikle Güney Marmara (Gemlik, Mudanya) sofralık zeytin için idealdir. Kış soğuklarına karşı daha dirençli olan "Gemlik" tipi tercih edilmelidir. ​İç Anadolu: Kışın yaşanan sert donlar nedeniyle dış mekanda yetişmesi mümkün değildir. Ancak saksıda, kışın korumalı alanlara alınarak bakılabilir. ​Karadeniz: Fazla yağış ve nem, zeytinde tozlaşmayı engelleyebilir ve mantari hastalıkları artırabilir. Daha az yağış alan Artvin (Çoruh Vadisi) gibi özel bölgelerde yetişir. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'da (Gaziantep, Kilis) yağlık zeytin yetiştiriciliği yaygındır. Buradaki yüksek yaz sıcaklarına karşı sulama planlaması iyi yapılmalıdır. Photo by Arturo Reina Sánchez ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Çelikleme: En yaygın yöntemdir. Yarı odunsu çelikler, hormon ve nem kontrollü ortamlarda köklendirilir. ​Aşılama: Yabani zeytin (Delice) üzerine istenilen kaliteli türün aşılanmasıyla yapılır. Bu yöntemle yetişen ağaçlar hastalıklara daha dayanıklı olur. ​Yumru (Obur) ile Çoğaltma: Yaşlı zeytin ağaçlarının gövde tabanında oluşan yumruların (ovul) kesilip dikilmesiyle yapılan geleneksel bir yöntemdir. ​Zeytin Bakımı İçin Altın Tüyolar ​Budama Sanattır: "Zeytin ağacının içinden bir kuş uçabilmeli" der eskiler. Ağacın iç kısmının güneş alması ve hava sirkülasyonu için her yıl düzenli budama yapılmalıdır. ​Var-Yok Yılı: Zeytin bir yıl çok, bir yıl az meyve verir (periyodisite). Bunu dengelemek için hasat sırasında dallara zarar vermemek ve doğru zamanda gübreleme yapmak kritiktir. ​Hasat Zamanı: Yağlık zeytinler iyice karardığında, sofralıklar ise yeşilden pembeye döndüğü dönemde toplanmalıdır. ​Hatırlatıcı Not: Zeytin ağacı sabır ister. "Zeytin ağacı dikmek, torunlarına miras bırakmaktır" sözünü unutma. İlk yıllarda yavaş büyüse de kökleri toprağa tutunduğunda seni asla yarı yolda bırakmaz.

Sorgum ve mısır, özellikle hayvancılıkta silaj yapımı için birbirine en güçlü alternatif olan iki üründür. Ancak yetiştirilme koşulları ve içerikleri bakımından belirgin farkları vardır. ​İşte bu iki bitkinin kapsamlı karşılaştırması: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Rasbak ​ 1. Su Tüketimi Karşılaştırması ​Sorgum, "kurakçıl bir bitki" olarak bilinir ve su stresine karşı mısırdan çok daha dayanıklıdır. ​Verimlilik: Sorgum, 1 kg kuru madde üretmek için mısıra göre yaklaşık %30-%50 daha az su harcar. ​Dormansi (Uyku Hali) Özelliği: Kuraklık anında sorgum gelişimini durdurup bekleyebilirken, mısır bu durumda strese girer ve verim kaybı yaşar. ​Kök Yapısı: Sorgumun kök sistemi mısıra göre daha derin ve yaygındır, bu da toprağın derinlerindeki nemden faydalanmasını sağlar. 2. Besin Değeri Karşılaştırması ​Mısır, silajın "altın standardı" kabul edilse de sorgumun yeni çeşitleri bu arayı kapatmaktadır. ​Enerji ve Nişasta: Mısır silajı, yüksek tane oranı nedeniyle genellikle daha yüksek nişasta ve enerji içerir. ​Protein: Sorgumun protein oranı genellikle mısıra benzer veya mısırdan bir miktar daha yüksektir (ancak bu, hasat zamanına göre değişir). ​Sindirilebilirlik: Mısır silajının sindirilebilirliği genellikle daha yüksektir. Ancak BMR (Brown Midrib) tipi sorgum çeşitleri, düşük lignin içeriği sayesinde mısırın sindirilebilirliğine çok yaklaşır. ​3. Sorgumdan Silaj Yapılır mı? ​ Evet, sorgumdan çok kaliteli silaj yapılır. Hatta mısırın yetişemediği veya suyun kısıtlı olduğu bölgelerde en iyi silaj alternatifidir. ​Sorgum Silajının Avantajları: ​Maliyet: Tohum ve su maliyeti mısıra göre çok daha düşüktür. ​İkinci Ürün: Kısa sürede yetiştiği için ikinci ürün olarak ekilmeye çok uygundur. ​Boy ve Verim: Bazı şeker sorgumu çeşitleri 4-5 metre boya ulaşarak çok yüksek yeşil aksam verimi sağlayabilir. https://www.flickr.com/people/97499887@N06 ​Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Nokta: Prusik Asit ​ Sorgum bitkisi çok gençken veya kuraklık stresi yaşadığında Prusik Asit (HCN) içerebilir. Bu asit hayvanlar için zehirlidir. Ancak: ​Bitki en az 60-80 cm boya ulaştığında bu risk azalır. ​Silaj yapım süreci (fermantasyon), prusik asidi etkisiz hale getirir. Bu yüzden sorgumu silaj yaparak yedirmek, taze yedirmekten çok daha güvenlidir. Kuru ot olarak beslemek prusik asit riskini sıfırlar. ​Özetle: Eğer arazinizde su kısıtı varsa veya toprak yapınız zayıfsa, sorgum sizin için mısırdan daha karlı ve sürdürülebilir bir seçenektir. Şu an Türkiye'deki durum özetle şöyledir: ​1. Nerelerde Ekiliyor? ​Sorgum ve "Sorgum-Sudan Otu Melezi" Türkiye'nin dört bir yanında, özellikle hayvancılığın yoğun olduğu ve suyun kısıtlı olduğu bölgelerde tercih ediliyor: ​Ege ve Akdeniz: Aydın, İzmir ve Antalya gibi illerde mısıra alternatif olarak ciddi ekim alanları oluştu. Aydın'da son yıllarda %75 hibeli tohum dağıtımlarıyla geniş alanlarda (binlerce dekar) ekim yapıldı. ​İç ve Doğu Anadolu: Tokat, Amasya, Çorum, Elazığ ve Erzincan gibi illerde hem ana ürün hem de ikinci ürün olarak ekiliyor. ​Güneydoğu: Sıcağa en dayanıklı bitkilerden biri olduğu için bu bölgede ikinci ürün olarak çok başarılı sonuçlar veriyor. ​Karadeniz: Samsun gibi illerde silajlık mısırın yanına alternatif olarak girmeye başladı. ​2. Neden Tercih Ediyorlar? ​Türkiye'deki çiftçilerin sorguma yönelmesinin 3 ana sebebi var: ​Düşük Su Maliyeti: Mısırın suya en çok ihtiyaç duyduğu Temmuz-Ağustos sıcaklarında sorgum çok daha az suyla (veya sadece can suyuyla) ayakta kalabiliyor. ​Devlet Desteği: Bakanlık, "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi" (TAKE) projesi kapsamında birçok ilde tohumun %75'ini hibe olarak veriyor. ​Çoklu Biçim: Mısır bir kez biçilirken, Sorgum-Sudan otu melezi bir sezonda boyuna göre 2-3 kez biçilebiliyor (otlatma veya yeşil ot için). ​3. Silaj Verimi Nasıl? ​Türkiye'deki denemelerde ve çiftçi şartlarında dekardan ortalama 5 ile 8 ton arasında silaj verimi alındığı raporlanıyor. Bu rakam mısırla yarışır düzeydedir. https://plants.usda.gov/java/largeImage?imageID=sodu4_001_ahp.tif ​ Önemli Bir Not: ​Eğer ekmeyi düşünüyorsanız, Türkiye'de iki tip sorgum yaygındır: ​Sadece Silajlık Sorgum: Tek seferde biçilir, mısır gibi uzun boy yapar ve yüksek enerji verir. ​Sorgum-Sudan Otu Melezi: Genelde daha ince gövdeli olup, defalarca biçilmeye (otlatmaya veya balyaya) daha uygundur.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Wouterhagens Bahçelerin Kırmızı Ateşi: Bahçenizde yılın her günü canlılık ve dinamizm arıyorsanız, Alev Ağacı vazgeçilmez bir peyzaj elemanıdır. Özellikle ‘Red Robin’ varyetesiyle tanınan bu bitki, bir hibrit türdür ve en çarpıcı özelliğini yeni sürgünlerinde sergiler: Bahar aylarında filizlenen yapraklar, adeta bir alev gibi parlak, yakan bir kırmızı renkte açar; zamanla olgunlaşarak asil bir koyu yeşile döner. ​Peyzajda; mahremiyet sağlayan yüksek çitler, renkli sınır hatları veya tekil odak ağaççıkları olarak kullanılır. Parlak ve derimsi yaprakları ışığı mükemmel yansıtır, bu da bahçenize lüks ve bakımlı bir hava katar. Budamaya olan yüksek toleransı sayesinde ona istediğiniz formu (küre, piramit veya klasik duvar çit) kolayca verebilirsiniz. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Famartin ​ Teknik Bakım Detayları ​Işık İsteği: Tam güneş veya yarı gölge. Yapraklarının o meşhur “alev kırmızısı” rengini alması için güneşe ihtiyacı vardır. Gölge yerlerde kırmızı sürgünler daha mat kalır. ​Soğuğa Dayanıklılık: -15C ila -18C dereceye kadar dayanıklıdır. Türkiye’nin çoğu bölgesinde kışı rahat atlatır. ​Sıcağa Dayanıklılık: +35C dereceye kadar dayanıklıdır; ancak aşırı sıcak ve kuru bölgelerde düzenli sulama ve yarı gölge alanları tercih eder. ​Toprak İsteği: İyi drenajlı, verimli ve hafif asidik toprakları sever. Ağır killi ve su tutan topraklarda kök çürümesine karşı dikkatli olunmalıdır. ​Kök Yapısı: Saçak kök yapısı vardır ancak oldukça güçlüdür, bu da çit bitkisi olarak yan yana dikimlerde birbirini desteklemesini sağlar. ​Boy-En: Serbest bırakıldığında 4-5 metre boya ulaşabilir. Genişliği ise 2-3 metreyi bulabilir. Budama ile istenilen boyda sabitlenebilir. ​Sulama: Yeni dikildiğinde düzenli sulanmalıdır. Yerleştikten sonra orta derecede kuraklığa dayanıklıdır ancak canlı kırmızı sürgünler için toprak nemli tutulmalıdır. ​Bölge Uyumu: Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerine tam uyum sağlar. İç Anadolu’da korunaklı alanlarda yetişir. ​Ömrü: Çok yıllık (Perennial) odunsu bir çalı veya ağaççıktır. ​Çiçek Rengi: Bahar sonunda küçük, krem-beyaz renkli salkımlar halinde çiçek açar. (Ancak asıl görsellik yapraklardadır.) ​Çiçeklenme Dönemi: Nisan – Mayıs ayları. ​Yaprak Durumu: Herdem yeşildir. Kışın yaprak dökmez, her zaman bahçenizin gizliliğini korur. ​Zorluk: Orta. Yaprak lekesi (mantar) hastalıklarına karşı drenaj ve hava sirkülasyonuna dikkat edilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:SAplants ​ Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Marmara Bölgesi: Bu bitki için en ideal iklimdir. İstanbul ve çevresinde peyzajın vazgeçilmezidir. Nem dengesi sayesinde yaprakları çok parlak olur. ​Ege ve Akdeniz: Çok sıcak yaz aylarında yaprak yanmalarını önlemek için öğle güneşinden korunmalı veya sulama aksatılmamalıdır. Kışın rengi çok canlı kalır. ​İç Anadolu: Sert kış rüzgarlarından korunmalıdır. İlkbahar donları yeni çıkan kırmızı sürgünleri “yakabilir”, bu yüzden rüzgar kıran bölgelere dikilmesi önerilir. ​Karadeniz: Yağışlı iklimi sever ancak yaprak lekesi hastalığına (Entomosporium) karşı bitkiler çok sık dikilmemeli, aralarından hava geçişine izin verilmelidir. ​Çoğaltma Yöntemleri ​Yarı Odunsu Çelik (Yaz Sonu): Ağustos-Eylül gibi alınan, hafif sertleşmiş sürgünler köklendirme hormonu ile yüksek başarıyla tutar. ​Hava Daldırma: Daha büyük fideler elde etmek için ana gövdeden ayırmadan dal üzerinde köklendirme yapılabilir. ​Bitkinin Bakımı İle İLGİLİ TÜYOLAR ​Kırmızıyı Tetiklemek: Alev ağacı sadece yeni sürgünlerde kırmızıdır. Bu yüzden bitkinizi yılda 2-3 kez hafifçe budarsanız, her budamadan sonra yeni kırmızı filizler verecek ve bitkiniz sürekli “alevli” kalacaktır. ​Yaprak Sağlığı: Sulama yaparken suyu yapraklara değil, doğrudan kök bölgesine verin. Islak yapraklar mantar hastalıklarına davetiye çıkarır. ​Besleme: Bahar başında yüksek azotlu bir gübreleme, sürgün gelişimini ve kırmızı rengin canlılığını artırır. ​KİŞİSEL NOTLARIM ​ Alev ağacı dikerken “Red Robin” varyetesini seçtiğinizden emin olun; en canlı kırmızı renk ve en sağlıklı form bu türdedir. Budamayı asla ihmal etmeyin, o sizin makasınızla güzelleşen bir sanat eseridir

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Elekes_Andor Bereketin ve Hafızanın Ağacı ​ İncir (Ficus carica), insanlık tarihinin en eski yoldaşlarından biridir. Anavatanı olan Güneybatı Asya ve Doğu Akdeniz havzasından dünyaya yayılan bu ağaç, sadece bir bitki değil; bilgeliğin ve bolluğun simgesidir. Yapraklarının o kendine has taze kokusu, yaz sıcaklarında altına sığınabileceğiniz devasa gölgesi ve bal tadındaki meyveleriyle tam bir "yaşam ağacıdır". Renkleri; çeşidine göre açık yeşilden koyu morun en derin tonlarına kadar uzanır. ​Peyzajda Kullanımı: İncir ağacı, peyzajda hem odak noktası hem de gölge elemanı olarak rakipsizdir. Geniş ve parçalı yaprakları egzotik bir hava katar. Bahçenizin bir köşesinde "dinlenme alanı" yaratmak istiyorsanız, incirin altına bir bank yerleştirmeniz yeterlidir. Ancak dikkat; güçlü ve yayılmacı kök yapısı nedeniyle bina temellerinden, su borularından ve havuzlardan en az 5-6 metre uzağa dikilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Juan_Emilio_Prades_Bel ​ İncir Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Tam güneş aşığıdır. Meyvelerinin ballanması ve sürgünlerinin sağlıklı gelişmesi için günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı almalıdır. ​Soğuğa Dayanıklılık: -10°C ile -12°C derecelere kadar dayanabilir. Ancak genç fidanlar sert donlardan etkilenebilir. ​Sıcağa Dayanıklılık: Çok yüksektir; 40-45°C sıcaklıklara, nem olduğu sürece rahatlıkla göğüs gerer. ​Toprak İsteği: Seçici değildir ancak süzek (drenajı iyi), derin ve kireçli toprakları çok sever. Taban suyu yüksek toprakları sevmez. ​Kök Yapısı: Yayılıcı ve güçlü bir saçak kök sistemine sahiptir. Su bulmak için uzak mesafelere uzanabilir. ​Boy - En: Budanmazsa 7-10 metre boya ve bir o kadar da taca (en) ulaşabilir. ​Sulama: Genç fidanlar düzenli su ister. Yetişkin ağaçlar kuraklığa dirençlidir ancak kaliteli meyve için yaz aylarında derin sulama yapılmalıdır. Meyve olgunlaşırken sulama azaltılmalıdır, aksi halde meyveler çatlayabilir. ​Bölge Uyumu: Kıyı şeritleri (Ege, Akdeniz, Marmara) ana vatanıdır. Karadeniz'in çok yağışlı bölgelerinde meyve kalitesi düşebilir; İç Anadolu'da ise kuytu, rüzgar almayan mikroklimalarda yetişebilir. ​Ömrü: Çok yıllık. İyi bakılan bir incir ağacı 80-100 yıl yaşayabilir. ​Çiçek Rengi: İncirin çiçekleri meyvesinin içindedir (içe dönük çiçek yapısı). Dışarıdan bakıldığında klasik bir çiçek görülmez. ​Çiçeklenme Dönemi: İlkbahar ve yaz başı (meyve oluşum süreci). ​Yaprak Durumu: Kışın yaprak döker. ​Zorluk: Kolay. Doğru yer seçimi yapıldığında kendi kendine yetebilen bir ağaçtır. ​Türkiye Coğrafyası ve İncir ​Ege ve Akdeniz: İncirin cennetidir. Hiçbir özel kış korumasına ihtiyaç duymaz. Sadece yazın aşırı kurak geçen dönemlerde derin sulama meyve verimini artırır. ​Marmara: Oldukça uyumludur. Ancak kışın kuzey rüzgarlarından korunaklı, güneye bakan yamaçlar tercih edilmelidir. ​İç Anadolu: En büyük risk geç donlarıdır. Kışın ağaç gövdesi kireçle boyanarak veya sarılarak korunmalıdır. Sadece soğuğa daha dayanıklı yerel türler (Örn: Patlıcan inciri) tercih edilmelidir. ​Karadeniz: Nemden dolayı "incir sineği" ve mantari hastalıklar görülebilir. Budama yapılarak ağacın hava alması sağlanmalıdır. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'nun sıcaklarına bayılır; Doğu Anadolu'da ise sert kışlar nedeniyle yetişmesi oldukça zordur, ancak korunaklı mikroklimalarda denenebilir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Kenraiz ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Çelikleme (En Garanti Yöntem): Kış sonunda (ağaç uyurken) bir yıllık dallardan yaklaşık 20-30 cm boyunda çelikler alınır. Bu çelikler doğrudan toprağa veya saksıya dikildiğinde çok hızlı köklenir. ​Dip Sürgünleri: Ağacın dibinden çıkan sürgünleri köklü bir şekilde ayırarak yeni bir fidan elde edebilirsiniz. ​Hava Daldırma: İlkbaharda ana daldaki bir boğumun etrafı açılarak nemli yosun ve toprakla sarılır. Köklenme gerçekleşince dal kesilip yeni yerine dikilir. ​İncir Bakımı Hakkında Püf Noktaları ​Budama Sanatı: İncir "içini göstermeyi" sever. Orta kısmın güneş alması için seyreltme budaması yapın. Meyveler güneş gördükçe tatlanır. ​Hasat Zamanı: İncir koptuğu yerde süt bırakmıyorsa ve boynu hafifçe bükülmüşse en lezzetli anıdır. Erken toplamayın, çünkü incir daldan koptuktan sonra olgunlaşmaya devam etmez. ​Kuşlarla Mücadele: En tatlı meyvelere kuşlar ortak olacaktır; ağacınız çok büyük değilse file kullanarak mahsulü koruyabilirsiniz. ​Unutma: İncir ağacı sabırdır. İlk birkaç yıl kök salmaya odaklanır, ardından öyle bir coşar ki her dalından bereket damlar. Bahçene bir incir dikmek, torunlarına bırakacağın en lezzetli mirastır.

Photo by Pruimenbloesem Opal Bahçelerin En Erken Misafiri ​ Latincede Prunus domestica (Avrupa Grubu) veya Prunus salicina (Japon Grubu) olarak bilinen erik, gülgiller ailesinin en iştah açıcı üyelerinden biridir. Anavatanı Kafkasya ve Anadolu olan bu meyve ağacı, binlerce yıldır topraklarımızın bir parçasıdır. Beyazdan hafif pembeye çalan çiçekleri, ağacı adeta bir gelinlik gibi süsler. ​Peyzajda Kullanımı: Erik ağaçları, özellikle "Süs Eriği" (Pissardii Nigra gibi mor yapraklı türler) formlarıyla peyzajda kontrast yaratmak için sıkça kullanılır. Meyve veren türler ise orta boylu yapıları sayesinde küçük bahçelerde bile hem gölge ağacı hem de görsel bir şölen sunar. Bahçe duvarı kenarlarında veya çit boyunca sıralı dikildiğinde harika bir sınır belirleyici olurlar. ​Erik Ağacı Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Bol güneş ışığını sever. Meyvelerin şekerlenmesi ve rengini alması için tam güneş (günde en az 6 saat) alan bölgelere dikilmelidir. ​Soğuğa Dayanıklılık: Türüne göre değişmekle birlikte genel olarak -25°C / -30°C derecelere kadar dayanıklıdır. Ancak erken çiçek açan Japon grubu erikler, ilkbahar geç donlarına karşı hassastır. ​Sıcağa Dayanıklılık: Oldukça dayanıklıdır. 35°C - 40°C üzerindeki sıcaklıklarda düzenli sulama yapıldığı sürece gelişimini sürdürür. ​Toprak İsteği: Besince zengin, nemli ancak drenajı iyi toprakları sever. Bademe göre daha ağır ve nemli toprakları (killi-tınlı) tolere edebilir. ​Kök Yapısı: Genellikle saçak kök yapısı baskındır. Bu nedenle toprağın üst katmanlarındaki nemden hızla faydalanır. ​Boy - En: Budama ve anaç yapısına bağlı olarak 5-10 metre boya ve 4-6 metre genişliğe ulaşabilir. ​Sulama: Meyve tutumu ve gelişimi için düzenli sulama şarttır. Özellikle meyvelerin büyüdüğü dönemde toprak asla tamamen kurumamalıdır. ​Bölge Uyumu: Türkiye’nin tüm bölgelerine uyum sağlar. Ancak Karadeniz gibi çok nemli bölgelerde mantari hastalıklara, İç Anadolu'da ise geç donlara dikkat edilmelidir. ​Ömrü: Çok yıllık bir ağaçtır. Sağlıklı bir erik ağacı 30 ile 50 yıl arasında verimli yaşayabilir. ​Çiçek Rengi: Saf beyaz veya çok uçuk pembe. ​Çiçeklenme Dönemi: İklime bağlı olarak Mart sonu ve Nisan aylarıdır. ​Yaprak Durumu: Kışın yapraklarını döker. ​Zorluk: Kolay. Adaptasyon yeteneği yüksek, bakımı keyifli bir ağaçtır. Photo by SABENCIA Guillermo César Ruiz ​ Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Sahil kesimlerinde erkenci Japon grubu (Can, Papaz) erikler çok başarılı olur. Hasat erkendir. ​Marmara: Hem Avrupa hem Japon grubu için idealdir. Nemden kaynaklı "Klinker" veya "Yaprak Delen" hastalıklarına karşı dikkatli olunmalıdır. ​İç Anadolu: Kış soğuklarına dayanıklıdır ancak geç çiçek açan Avrupa grubu (Mürdüm, Stanley) veya geçici türler tercih edilmelidir ki ilkbahar donlarından etkilenmesin. ​Karadeniz: Fazla yağış çiçek dökümüne neden olabilir. Drenajı iyi yamaçlara dikim yapılmalı ve budama ile ağacın hava alması sağlanmalıdır. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu'da sulama imkanı varsa verim çok yüksektir. Doğu Anadolu'da ise soğuklara en dirençli yerel türler seçilmelidir. Photo by SABENCIA Guillermo César Ruiz ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Aşılama (En Profesyonel Yöntem): Genelde yabani erik (Myrobalan) üzerine "Göz Aşısı" yapılarak çoğaltılır. Yaz sonunda (Ağustos-Eylül) yapılan durgun göz aşısı en yaygın olanıdır. ​Çelikleme: Bazı türler odunsu çeliklerle köklendirilebilir ancak başarı oranı aşıya göre düşüktür. ​Kök Sürgünleri: Bazı erik türleri kökten sürgün verir. Bu sürgünler kışın ayrılarak dikilebilir, ancak anaç özellikleri farklılık gösterebilir. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Seyreltme: Eğer ağaç çok fazla meyve tuttuysa, meyveler henüz küçükken seyreltme yapın. Bu, kalan meyvelerin daha iri ve kaliteli olmasını sağlar. ​Kireç Badanası: Gövdeyi güneş yanıklarından ve bazı zararlılardan korumak için kış sonunda gövdeye kireç sürülebilir. ​Meyve Monilyası: Çürüyen meyveleri ağaçta veya yerde bırakmayın, bu hastalık zincirini kıracaktır. ​Hatırlatıcı Not: "Erik ağacı cömerttir; ancak fazla meyve dalları kırabilir. Yaz aylarında meyve yükü ağırlaşan dallara destek (payanda) koymayı unutma!"

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Andrikkos Güneşin Tadı, Baharın Zarafeti: Kiraz ​ Latincede Prunus avium olarak bilinen kiraz, Anadolu’nun dünyaya en güzel hediyelerinden biridir. Giresun’dan (adını bu ağaçtan aldığı söylenir) Roma’ya kadar uzanan kadim bir geçmişe sahiptir. Bahar aylarında salkım salkım açan bembeyaz çiçekleri, yapraklardan önce ağacı sararak görsel bir şölen sunar. ​Peyzajda Kullanımı: Kiraz ağacı, hem meyvesi hem de gövde yapısıyla dikkat çeker. Yaşlandıkça parlayan kırmızımsı kahverengi gövdesi kışın dahi estetiktir. Bahçelerde "Gölge ve Meyve Ağacı" olarak konumlandırılabilir. Büyük bahçelerde bir yol boyu (alle) boyunca dikildiğinde, baharda oluşturduğu çiçek tüneli büyüleyicidir. Ancak kirazın nazlı bir ağaç olduğu ve altına çok fazla bitki dikilmemesi gerektiği (kök havalanması için) unutulmamalıdır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Julesvernex2 ​ Kiraz Ağacı Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Kiraz güneşle beslenir. Meyvelerin rengini alması, şeker oranının artması ve mantari hastalıklardan korunması için tam güneş (günde en az 8 saat) şarttır. ​Soğuğa Dayanıklılık: Kış soğuklarına karşı oldukça dirençlidir; -20°C / -25°C derecelere kadar dayanabilir. Ancak erken uyandığı için ilkbahar geç donlarından zarar görebilir. ​Sıcağa Dayanıklılık: Yüksek sıcaklıklardan çok, aşırı kurak ve nemli havadan hoşlanmaz. 35°C üzerindeki sıcaklıklarda su stresi meyve kalitesini düşürür. ​Toprak İsteği: Derin, süzek (drenajı mükemmel), havadar ve besince zengin toprakları sever. Taban suyu yüksek olan, su tutan topraklarda çok çabuk kök çürüklüğüne (zamklanma) yakalanır. ​Kök Yapısı: Gençken kazık kök eğilimi gösterse de zamanla yayılan, kuvvetli bir yan kök sistemi geliştirir. Toprak altındaki oksijene karşı çok hassastır. ​Boy - En: Klasik anaçlarda 10-15 metreye kadar çıkabilir; ancak modern peyzaj ve tarımda bodur anaçlarla 3-5 metre arasında tutulur. ​Sulama: Kiraz sulaması bir sanattır. Meyve olgunlaşma döneminde düzenli ve derin sulama ister. Ancak meyve olgunlaşmışken yağan aşırı yağmur veya dengesiz sulama meyve çatlamasına neden olur. ​Bölge Uyumu: Türkiye’de Marmara (Lapseki), Ege (Kemalpaşa) ve İç Anadolu (Afyon, Isparta, Konya) kirazın ana vatanı gibidir. ​Ömrü: Çok yıllık. İyi bakılan bir kiraz ağacı 40-60 yıl yaşayabilir. ​Çiçek Rengi: Saf beyaz. ​Çiçeklenme Dönemi: Rakıma göre değişmekle birlikte Mart sonu - Nisan aylarıdır. ​Yaprak Durumu: Kışın yapraklarını döker. ​Zorluk: Orta - Zor. Toprak ve sulama hassasiyeti nedeniyle erik ve bademe göre daha fazla dikkat ister. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Sahil kesimlerinde kış soğuklama ihtiyacı karşılanamayabilir. Bu yüzden sahil şeridinde değil, daha çok iç ve yüksek kesimlerde (Örn: Kemalpaşa, Korkuteli) mükemmel sonuç verir. ​Marmara: Kiraz için çok uygundur. Hasat zamanı gelen yağmurlara karşı (meyve çatlaması riski) dikkatli olunmalıdır. ​İç Anadolu: Kirazın en kaliteli olduğu bölgelerdir. Gece-gündüz sıcaklık farkı meyveyi sertleştirir ve şekerini artırır. Geç donlara karşı geç çiçek açan türler (0900 Ziraat gibi) seçilmelidir. ​Karadeniz: Aşırı nem ve yağış kirazda mantari hastalıklara (Monilya) ve meyve çatlamasına neden olabilir. Daha az yağış alan vadi içleri tercih edilmelidir. ​Doğu Anadolu: Sadece ilkbahar donlarının daha az olduğu mikroklimalarda yetişebilir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Prazak ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Aşılama (En Etkili Yöntem): Genellikle "Mazzard" (yabani kiraz) veya "Mahlep" anacı üzerine yapılır. Mahlep anacı, kireçli ve kurak topraklara daha dayanıklıdır. Yaz sonunda yapılan durgun göz aşısı en yüksek başarıyı sağlar. ​Tohumla Çoğaltma: Tohumdan çıkan bitki yabani (kuş kirazı) olur. Bu çöğürler ancak üzerine aşı yapmak için kullanılır. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Tozlaşma Problemi: Kirazların çoğu kendi kendini dölleyemez. Bahçenizde mutlaka birbirini dölleyen en az iki farklı çeşit (Örn: Ziraat 900 ve Lambert) bulundurmalısınız. ​Kuşlarla Mücadele: Kirazın en büyük hayranı kuşlardır. Hasat döneminde ağaçlara kuş filesi germek emeğinizi korur. ​Zamklanma: Gövdede görülen jöle benzeri sızıntılar genellikle stres veya ağır toprak işaretidir. Drenajı kontrol edin. ​Hatırlatıcı Not: "Kiraz ağacı 'ayaklarının yıkanmasını ama başının kuru kalmasını' sever. Yani toprağı nemli, gövdesi ve kök boğazı sudan arınmış olmalıdır. Hasat ederken meyveyi sapıyla koparmayı unutma, bu raf ömrünü uzatır!"

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Roozitaa Doğanın Erken Uyanan Müjdecisi ​ Latincede Prunus dulcis olarak bilinen badem, gülgiller (Rosaceae) ailesinin en zarif üyelerinden biridir. Anavatanı olan Orta Asya ve Orta Doğu’dan dünyaya yayılan bu kadim ağaç, binlerce yıldır bereketin simgesi olmuştur. Beyazdan uçuk pembeye kadar değişen çiçekleri, henüz yapraklar uyanmadan dalları sardığında baharın geldiğini anlarız. ​Peyzajda Kullanımı: Badem ağacı sadece meyvesi için değil, estetik değeri için de harika bir tercihtir. Özellikle "Vurgu Ağacı" olarak bahçenin odak noktasına dikilebilir. Erken çiçeklenmesi sayesinde kış sonu bahçelerine renk katar. Kısıtlı su imkânı olan "Xeriscape" (kurakçıl peyzaj) tasarımlarında, taş bahçelerinde ve Akdeniz temalı düzenlemelerde hem gölgesiyle hem de dokusuyla fark yaratır. https://www.wikidata.org/wiki/Q28147777 ​ Badem Ağacı Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Badem tam bir güneş aşığıdır. Meyve verimi ve sağlıklı gelişim için günde en az 6-8 saat doğrudan güneş alması gerekir. Gölge alanlarda verim düşer ve mantari hastalıklar baş gösterir. ​Soğuğa Dayanıklılık: Dinlenme döneminde oldukça dayanıklıdır; -20°C / -25°C derecelere kadar dayanabilir. Ancak en büyük düşmanı "geç donlar"dır. Erken çiçek açtığı için kış sonu donları çiçekleri yakabilir. ​Sıcağa Dayanıklılık: Yüksek sıcaklıklara karşı direnci mükemmeldir. 40°C - 45°C sıcaklıklarda dahi, doğru sulama ile gelişimini sürdürür. Düşük nemli, sıcak havaları sever. ​Toprak İsteği: En önemli kural drenajdır. Kireçli, tınlı ve derin toprakları sever. Ağır killi ve su tutan topraklar kök çürüklüğüne neden olur. ​Kök Yapısı: Güçlü bir kazık kök sistemine sahiptir. Bu sayede toprağın derinliklerindeki suya ulaşabilir ve rüzgarlara karşı direnç gösterir. ​Boy - En: Varyetesine göre değişmekle birlikte, yetişkin bir badem ağacı yaklaşık 6-8 metre boya ve 4-6 metre taç genişliğine ulaşabilir. ​Sulama: Kuraklığa dayanıklı olsa da, özellikle meyve dolum döneminde (yaz aylarında) düzenli sulama verimi artırır. Kök bölgesinde su birikmemesine dikkat edilmelidir. ​Bölge Uyumu: Türkiye’nin hemen her bölgesinde yetişebilir ancak geç donların yaşandığı yüksek rakımlı iç kesimlerde "geç çiçek açan" türler seçilmelidir. ​Ömrü: Çok yıllık bir ağaçtır. Bakımına göre 50 ila 100 yıl arasında yaşayabilir. ​Çiçek Rengi: Beyaz, uçuk pembe ve bazen koyu pembe tonlarındadır. ​Çiçeklenme Dönemi: İklime göre değişmekle birlikte genellikle Şubat sonu ile Mart ayı başıdır. ​Yaprak Durumu: Kışın yapraklarını döker. ​Zorluk: Kolay - Orta. Toprak seçiciliği azdır ancak budama ve don takibi uzmanlık gerektirebilir. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Badem için cennet diyebiliriz. Nem oranının çok yüksek olduğu kıyı kesimlerde mantari hastalıklara karşı dikkatli olunmalı ve budama ile ağaç içi hava akışı sağlanmalıdır. ​Marmara: Nemli bir geçiş iklimi olduğu için "Monilya" hastalığına karşı önlem alınmalıdır. Drenajı yüksek alanlar seçilmelidir. ​İç Anadolu: En büyük risk ilkbahar geç donlarıdır. Bu bölgede mutlaka "Ferragnes" veya "Ferraduel" gibi geç çiçek açan çeşitler tercih edilmelidir. ​Karadeniz: Yüksek yağış ve nem, badem için zorlayıcı olabilir. Sadece drenajı mükemmel olan yamaçlarda ve nispeten az yağış alan bölgelerde denenebilir. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu’nun sıcak ve kuru havası badem için çok uygundur. Doğu Anadolu’da ise sadece sert kışlara dayanıklı yerel türler ve mikroklimalar tercih edilmelidir. Photo by H. Zell ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Tohumla (Acı Badem Çöğürü): Genellikle anaç yetiştirmek için kullanılır. Sonbaharda ekilen badem tohumları (çekirdekleri), kış soğuklamasını alarak baharda çimlenir. ​Aşılama (En Yaygın Yöntem): İstenilen meyve kalitesini almak için çöğür üzerine "Göz Aşısı" (Durgun veya Sürgün) yapılır. Genelde Ağustos-Eylül aylarında yapılan durgun göz aşısı en başarılı sonuçları verir. ​Çelikleme: Bademde başarı oranı daha düşüktür ancak hormon desteği ve uygun nem ortamında köklendirme denenebilir. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Budama Altın Kuraldır: Badem ağacı güneşin ağacın merkezine girmesini ister. "Vazo tipi" budama yaparak iç kısımların ışık almasını sağlayın. ​Döllenme: Birçok badem çeşidi "kendine verimsizdir". Yani meyve almak için yanına mutlaka onu tozlayacak farklı bir tür dikmeniz gerekir. Satın alırken tozlayıcı ihtiyacını mutlaka sorun. ​Bor ve Çinko: Çiçeklenme öncesi bu iki elementin takviyesi, meyve tutumunu ciddi oranda artırır. ​Hatırlatıcı Not: "Badem ağacı, köklerinin suda kalmasından nefret eder; onu dikerken toprağının süzek olduğundan emin ol ve çiçeklendiğinde arı dostlarımızı bahçene davet etmeyi unutma!"

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Danny_S Doğanın Lezzet Dolu Çit Bitkisi ​ B. Böğürtlen (Rubus fruticosus), Güldiller (Rosaceae) familyasının en cömert üyelerinden biridir. Anavatanı Kuzey yarım kürenin ılıman kuşakları, özellikle de Avrupa ve Asya'dır. Doğada kendiliğinden yetişen yabani türlerinin yanı sıra, günümüzde bahçeler için geliştirilmiş dikensiz ve iri meyveli kültivarları oldukça popülerdir. ​ Karakteristik olarak hızlı yayılan, kavisli sürgünler oluşturan ve ilkbaharda beyaz-pembe çiçekleriyle arıları bahçenize davet eden bir çalı formundadır. Peyzajda kullanımı ise tek kelimeyle işlevseldir: Dikenli türleri "geçilmez çitler" oluşturmak için mükemmeldir; dikensiz türler ise pergola kenarlarında, duvar diplerinde veya geniş saksılarda hem dekoratif bir görünüm hem de yenilebilir bir bahçe (edible landscaping) tasarımı sunar. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Iifar ​ Böğürtlen Bakım Kılavuzu ​Işık İsteği: Tam güneş alan yerleri çok sever. Meyvelerinin şekerlenmesi ve aromalanması için günde en az 6-8 saat direkt güneş ışığı almalıdır. Yarı gölgede yetişebilir ancak meyve verimi düşer. ​Soğuğa Dayanıklılık: Türüne göre değişmekle birlikte genelde -20°C ile -25°C dereceye kadar dayanıklıdır. ​Sıcağa Dayanıklılık: 35°C - 40°C derece sıcaklıklara, toprağı nemli tutulmak kaydıyla direnç gösterir. ​Toprak İsteği: Organik maddece zengin, süzek (drenajı iyi), hafif asidik veya nötr (pH 5.5 - 7.0) toprakları tercih eder. Ağır killi ve su tutan toprakları sevmez. ​Kök Yapısı: Güçlü ve yayılıcı bir saçak kök yapısına sahiptir. Bazı türler kök sürgünleriyle hızla yayılma eğilimindedir. ​Boy-En: Türüne ve budama şekline göre boyu 2 - 3 metreye, eni ise 2 metreye kadar ulaşabilir. ​Sulama: Çiçeklenme ve meyve verme döneminde su ihtiyacı artar. Toprağın üst yüzeyi kurudukça derinlemesine sulama yapılmalıdır. Damlama sulama sistemi, yaprak hastalıklarını önlemek için idealdir. ​Bölge Uyumu: Türkiye’nin hemen hemen tüm bölgelerinde yetişebilir. Nemli Karadeniz’den, güneşli Ege’ye kadar geniş bir adaptasyon yeteneği vardır. ​Ömrü: Çok yıllık bir çalıdır. Kökleri uzun yıllar yaşar ancak meyve veren dallar iki yılda bir yenilenir. ​Çiçek Rengi: Beyaz veya uçuk pembe. ​Çiçeklenme Dönemi: Bölgeye göre değişmekle birlikte genellikle Mayıs - Haziran aylarıdır. ​Yaprak Durumu: Genellikle yaprak döker, ancak bazı ılıman bölgelerde yarı herdem yeşil kalabilir. ​Zorluk: Bakımı Kolay. Doğru budama ve sulama ile yeni başlayanlar için harika bir tercihtir. ​Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Bu bölgelerde güneş yanığı riskine karşı bitkiyi öğle güneşinden korumak gerekebilir. Özellikle dikensiz türler aşırı sıcağa karşı daha hassastır; malçlama (toprak yüzeyini örtme) bu bölgelerde hayati önem taşır. ​Marmara ve Karadeniz: Böğürtlen için adeta bir cennet! Nemli havayı ve düzenli yağışı çok sever. Karadeniz'de hastalık riski (mantar) nedeniyle havalandırmayı sağlamak adına budamaya ekstra özen gösterilmelidir. ​İç Anadolu ve Doğu Anadolu: Kış soğuklarına dayanıklıdır ancak geç donlardan çiçekleri korumak gerekebilir. Rüzgar alan yerlerde sürgünlerin kırılmaması için destek sistemine (tel örgü, çit) bağlanmalıdır. ​Güneydoğu Anadolu: Aşırı kuru sıcaklar bitkiyi zorlayabilir. Bu bölgede gölgelik file kullanımı ve yoğun damlama sulama tavsiye edilir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Rasbak ​ Çoğaltma Yöntemleri ​Böğürtlen, hayata tutunmayı seven bir bitkidir ve şu yöntemlerle kolayca çoğaltılabilir: ​Uç Daldırma (En Yaygın): Yaz sonunda, uzun bir sürgünün ucunu toprağa gömüp üzerine bir taş koyun. Birkaç hafta içinde toprak altındaki uç köklenecektir. Köklenme tamamlanınca ana bitkiden ayırıp başka yere dikebilirsiniz. ​Kök Çelikleri: Kış uykusu döneminde bitkinin köklerinden alınan 5-10 cm'lik parçalar yatay olarak toprağa gömülürse yeni sürgünler verir. ​Çelikleme: Odunsu dallardan alınan çelikler uygun köklendirme ortamında yeni bitkilere dönüşebilir. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Budama Altın Kuraldır: Böğürtlen dalları iki yıllıktır. İlk yıl dal büyür, ikinci yıl meyve verir ve kurur. Meyve veren kurumuş dalları her yıl kış sonunda dipten kesin. ​Malçlama Yapın: Kök çevresini saman veya ağaç kabuğu ile kapatmak nemi korur ve yabani otları engeller. ​Kuşlara Dikkat: Meyveler olgunlaşmaya başladığında kuşların ilgisini çekecektir. Eğer tüm hasadı onlara bırakmak istemiyorsanız file kullanabilirsiniz. ​Küçük Bir Hatırlatma: Böğürtlen hasat edilirken, meyvenin göbeğindeki beyaz kısmın (torus) meyveyle birlikte kopması gerekir. Eğer bu kısım dalda kalıyorsa o bir ahudududur!