Arama Yap

Bozkırın ve Dağların Mor Esintisi: ​ Bazı bitkiler sadece görsel bir şölen sunmaz, aynı zamanda bir coğrafyanın kaderini değiştirir. Botanik dünyasında Lavandula angustifolia  (İngiliz Lavantası) olarak bilinen bu tür, zarafetiyle bilinse de aslında tam bir "hayatta kalma ustasıdır". ​ Anavatanı ve Karakteri: Aslen Akdeniz havzasının yüksek rakımlı ve taşlık bölgelerine özgü olan lavanta, çok yıllık, çalımsı bir bitkidir. Gümüşi yeşil yaprakları ve uzun saplar üzerindeki mor çiçekleriyle tanınır. Onu özel kılan, içindeki uçucu yağların yoğunluğu ve her türlü zorlu şarta uyum sağlayan o vakur duruşudur. ​ Peyzajda Kullanımı: Lavanta, bahçelerde "yapısal bitki"  olarak kullanılır. Patika kenarlarında alçak çitler oluşturmak, kaya bahçelerini renklendirmek veya geniş alanlarda mor bir deniz etkisi yaratmak için idealdir. Ayrıca kedi nanesi ve kelebek çalısı ile birlikte "polen taşıyıcı dostu" bahçelerin altın üçlüsünü tamamlar. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Isiwal ​ Bakım Kılavuzu ​ Işık İsteği:  Tam güneş. Günde en az 8 saat kesintisiz güneş  ister. Gölgede kalırsa çiçek açmaz ve kökleri hızla çürür. ​ Soğuğa Dayanıklılık:  Türüne göre değişmekle birlikte L. angustifolia   -20°C ile -25°C  derecelere kadar dayanır. ​ Toprak İsteği:   Alkali (kireçli) ve drenajı mükemmel toprakları sever. Asidik ve ıslak topraklardan nefret eder. Taşlı ve fakir topraklarda aroması daha güçlü olur. ​ Boy (En Fazla):  Genellikle 60 cm ile 90 cm  arasında boylanır. ​ Sulama:  İlk yıl can suyu dışında çok az sulama ister. Yerleştikten sonra sadece aşırı kurak dönemlerde su verilmelidir. "Ayakları ıslak kalmamalıdır." ​ Bölge Uyumu (Türkiye Bazlı): Tüm Türkiye. Özellikle son yıllarda Isparta'dan Erzurum'a kadar çok geniş bir coğrafyada başarısını kanıtlamıştır. ​ Ömrü:  Çok yıllık (Perennial). ​ Çiçek Rengi:  Koyu mordan açık mavi-mora kadar değişen tonlar. ​ Çiçeklenme Dönemi:  Haziran - Ağustos ayları arası. ​ Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​ Doğu Anadolu:   Lavandula angustifolia  (İngiliz Lavantası) türü, bölgenin sert kışlarına en dayanıklı türdür. Kışın bitkinin üzerine düşen kar, aslında onu dondan koruyan doğal bir yorgandır. Ancak bahar başında su birikintisi içinde kalmaması için eğimli araziler tercih edilmelidir. ​ Güneydoğu Anadolu:   Bölgenin düşük nemi ve kavurucu yaz sıcakları lavanta için idealdir; çünkü lavanta nemli sıcağı değil, kuru sıcağı sever. Sadece yazın çok uç sıcaklarda (45°C+) akşamüstü hafif bir sulama bitkiyi ferahlatır. ​ Ege ve Akdeniz:  Sahil kesimlerinde nem oranı yüksekse bitkiler arasında mesafe bırakılarak hava sirkülasyonu sağlanmalıdır. ​ İç Anadolu:   Bozkır iklimine en iyi uyum sağlayan bitkidir. Kireçli toprak yapısı lavantanın çiçek kalitesini artırır. ​ Marmara ve Karadeniz:  Bu bölgelerde en büyük düşman aşırı yağış ve nemdir. Dikim yapılacak alan mutlaka taş veya çakıl ile yükseltilmelidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:%2B%2Bgardenfriend%2B%2B ​ Çoğaltma Yöntemleri ​ Yarı Odunsu Çelik :  Yaz sonunda, o yılın sürgünlerinden alınan 10 cm'lik çelikler, alt yaprakları temizlenerek doğrudan süzek bir toprağa dikilir. Bitkileri Çelikle Çoğaltma ​ Daldırma:  Uzun bir dalın toprağa değen kısmının hafifçe yaralanıp üzerine toprak atılmasıyla birkaç ayda köklenmesi sağlanır. ​ Tohum:  Oldukça sabır ister ve çimlenme oranı düşüktür; ancak kış başında doğrudan toprağa ekilip soğuklama evresini (stratifikasyon) dışarıda geçirmesi sağlanabilir. ​Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​ Budama Altın Kuraldır:   Çiçekler geçtikten sonra çiçek sapları kesilmeli, sonbaharda veya bahar başında ise bitki hafifçe form verilerek budanmalıdır. Asla eski odunsu kısma kadar inmeyin , yeşil yapraklı kısmın biraz üzerinden kesin; aksi halde bitki küsebilir. ​ Gübreleme Yapmayın:  Lavanta fakir toprağın bitkisidir. Fazla gübreleme yaprakları coşturur ama çiçekleri ve o meşhur kokuyu öldürür. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Lavanta budanmazsa yaşlı ve çirkin görünebilir. her yıl düzenli budanırsa bahçenizde kompakt bir çalı görüntüsü oluşturabilirsiniz. Bahçenizi soğuk rüzgarlardan korumak için rüzgar perdesi olarak da lavanta kullanılabilir. Böcekleri uzak tutucu etkisi de vardır. evinizin yakınlarına dikerseniz evinize böcekler(hamam böceği, kırkayak gibi) yaklaşmazlar. ​ Hatırlatıcı Not:  Lavanta hasadını sabahın erken saatlerinde, güneş etkisini tam göstermeden yaparsan uçucu yağlarını en üst seviyede korumuş olursun. Kuruttuğun lavantaları yastığının altına koyarak deliksiz bir uyku çekebilirsin!

Doğanın Bitmeyen Enerjisi ​Bahçenizde hem vahşi bir doğallık hem de aristokrat bir zarafet arıyorsanız, Salvia microphylla ile tanışma vaktiniz gelmiş demektir. Halk arasında “Küçük Yapraklı Adaçayı” veya “Graham’ın Adaçayı” olarak bilinen bu bitki, ana vatanı olan Meksika ve Arizona’nın dağlık bölgelerinden bize bir hediye. Onu diğer adaçaylarından ayıran en belirgin özelliği, yapraklarına dokunduğunuzda yayılan o hafif mayhoş, meyvemsi (özellikle frenk üzümünü andıran) taze kokusudur. ​Peyzaj tasarımında bu bitki gerçek bir “kurtarıcıdır”. İster modern bir kaya bahçesinde odak noktası, ister yazlık bir bahçenin sınır hattında (bordür) çit bitkisi olarak kullanın; her koşulda dinamik bir görüntü sergiler. Özellikle kelebekleri ve arıları bahçenize davet eden “tozlaştırıcı dostu” yapısı, ekolojik bahçe tasarımları için onu bir yıldız yapar. ​Teknik Bakım Rehberi ​Işık İsteği: Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ışığı aldığında çiçek verimi maksimuma çıkar. Yarı gölgeye toleransı vardır ancak bu durumda gövde yapısı biraz daha “gevşek” olabilir. ​Soğuğa Dayanıklılık: Yaklaşık -10°C / -12°C derecelere kadar dayanıklıdır. Çok sert donlarda toprak üstü aksamı zarar görse de, kök sistemi genellikle hayatta kalır ve baharda yeniden sürgün verir. ​Toprak İsteği: “Ayağı ıslak kalmasın yeter” diyebileceğimiz bir bitkidir. Drenajı yüksek, kumlu veya çakıllı toprakları sever. Ağır killi topraklarda kök çürümesi riski olduğundan toprak ıslahı şarttır. Killi Toprak Nasıl İyileştirilir? ​Boy (En Fazla): Uygun koşullarda 100 – 120 cm boya ve bir o kadar genişliğe ulaşabilir. Formu genellikle küresel ve sık dallıdır. ​Sulama: Yerleştikten sonra kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Ancak ilk yılında ve yaz sıcaklarında toprağı kurudukça derinlemesine sulama ister. Saksı yetiştiriciliğinde ise toprak tamamen kurumadan su verilmelidir. ​Bölge Uyumu: Türkiye’nin sahil şeridi (Ege, Akdeniz, Marmara) için mükemmeldir. İç bölgelerde ise korunaklı alanlarda kışı rahat geçirebilir. ​Ömrü: Çok yıllık (Perennial) bir çalı formundadır. ​ Çiçek Rengi: Genellikle ateş kırmızısı, fuşya ve pembe tonlarındadır. “Hot Lips” gibi meşhur varyetelerinde beyaz-kırmızı çift renk görülür. ​Çiçeklenme Dönemi: Bahar sonundan başlar, ilk donlara kadar (Mayıs – Kasım) aralıksız çiçek açar. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Kenraiz ​Türkiye Coğrafyasına Özel Notlar ​Ege ve Akdeniz: Bu bölgeler onun cennetidir. Ancak yazın aşırı öğle güneşinde bitkinin hafifçe boyun bükmemesi için akşamüstü sulaması ihmal edilmemelidir. ​Marmara: Nemli havaya uyum sağlar. Ancak kışın çok yağış alan bölgelerde, bitkinin kök bölgesinde su birikmemesi için drenaj kanalları açık olmalıdır. ​İç Anadolu: Kışın bitkinin tabanına malç (kuru yaprak, ağaç kabuğu) serilmesi kökleri dondan korur. Sert budama kış başında değil, don tehlikesi geçtikten sonra (Mart sonu) yapılmalıdır. ​Karadeniz: Yüksek nemden dolayı mantari hastalıklara karşı bitkiler arası mesafe geniş tutulmalı, hava sirkülasyonu sağlanmalıdır. ​Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Güneydoğu’da kurak rüzgarlardan korunmalı; Doğu’da ise genellikle saksıda yetiştirilip kışın korunaklı bir yere alınması önerilir. ​Çoğaltma Yöntemleri ​Çelikleme: En etkili yöntemdir. İlkbahar veya erken sonbaharda alınan yaklaşık 10 cm’lik yarı odunsu çelikler, nemli bir üretim torfunda kolayca köklenir. Bitkileri Çelikle Çoğaltma ​Tohum: İlkbahar başında iç mekanda ekilip, don riski bittiğinde dışarı şaşırtılabilir. Ancak kültivarlar (özel renkli türler) tohumdan her zaman ana bitkiyle aynı renkte çıkmayabilir. ​Ayırma: Yaşlanmış bitkilerde, kök topu dikkatlice bölünerek yeni bireyler elde edilebilir. Photo by Dguendel ​Bitki Bakımı İle İlgili Tüyolar ​Sert Budama Şart: Her bahar başında, bitkiyi boyunun 1/3’ü kadar sertçe budayın. Bu, bitkinin odunlaşmasını engeller ve aşağıdan taze, çiçekli sürgünler gelmesini sağlar. ​Solan Çiçekleri Budama (Deadheading): Geçen çiçekli sapları kesmek, bitkinin enerjisini tohum yapmaya değil, yeni çiçekler açmaya yönlendirir. ​Hava Alması: Bitkinin iç kısımlarının kurumaması için çok sıkışık dikimden kaçının. ​KİŞİSEL NOTLARIM En narin, en kibar bahçe çiçeklerindendir. Çok yıllık olduğu için sizi yormaz. H er yıl yeniden güzelliğini sergiler. İklimi Çok sert yerlerde soğuktan korunmalıdır. Eğer yaşadığınız yerde kışlar soğuksa çelikler alarak ve bunları evinizde köklendirerek baharda yeniden bu güzelliğin tadını çıkarabilirsiniz. Salvia’nızın yaprak kokusunun mevsime ve gün ışığına göre değiştiğini fark ettiniz mi?

https://cdm22018.contentdm.oclc.org/digital/collection/Botanique/id/16968 Kuzeyin Şifa Kaynağı: Aronia melanocarpa ​ Botanik dünyasında Siyah Aronya  veya "Chokeberry" olarak bilinen bu bitki, Kuzey Amerika’nın sert iklimlerinden dünyaya yayılmış bir antioksidan şampiyonudur. Güçlü formu, mevsim geçişlerinde sergilediği renk cümbüşü ve meyvelerinin eşsiz faydalarıyla hem hobi bahçelerinde hem de ticari plantasyonlarda yıldızlaşmaktadır. ​ Karakteristik Özellikleri ve Peyzajda Kullanımı: Aronya, sadece meyvesi için değil, görsel estetiği için de tercih edilen çok yönlü bir çalıdır. Baharda bembeyaz çiçeklerle donanan dallar, yazın parlak koyu yeşil yapraklara bürünür. Ancak asıl görsel şölen sonbaharda başlar; yapraklar dökülmeden hemen önce alev kırmızısı ve turuncu  tonlarına döner. Peyzajda toplu dikimlerde (mass planting) harika bir sınır bitkisi olduğu gibi, yaban hayatı dostu bahçelerde kuşlar için doğal bir besin kaynağı olarak konumlandırılır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Kenraiz ​ BAKIM REHBERİ ​ Işık İsteği Tam güneş en idealidir; meyvelerdeki şeker oranının ve antioksidan miktarının artmasını sağlar. Yarı gölgeye toleranslıdır ancak güneş azaldıkça çiçeklenme ve meyve verimi de düşer. ​ Soğuğa Dayanıklılık Tam bir soğuk iklim bitkisidir. -35°C  hatta -40°C  derecelere kadar kış soğuklarına dayanabilir. ​ Sıcağa Dayanıklılık Yaz sıcaklarına karşı dirençlidir ancak 35°C  üzerindeki aşırı kuru sıcaklarda kök bölgesinin nemli tutulması hayati önem taşır. ​ Toprak İsteği Geniş bir toprak yelpazesine uyum sağlar. Ancak en yüksek verimi; hafif asidik (pH 5.5 - 6.5), organik maddece zengin ve nem tutma kapasitesi yüksek topraklarda verir. ​ Kök Yapısı Yüzeye yakın, yoğun bir saçak kök sistemine sahiptir. Bu nedenle dibindeki yabancı ot temizliği yapılırken derin çapalama yapılmamalıdır. ​ Boy - En Türüne göre değişmekle birlikte genellikle 2 - 2.5 metre boy  ve 1.5 - 2 metre genişliğe  ulaşır. ​ Sulama Aronya nemi sever. Özellikle meyve tutumu döneminde ve sıcak yaz aylarında düzenli sulama ister. Toprağının tamamen kurumasına izin verilmemelidir. ​ Bölge Uyumu (Türkiye) Soğuklama ihtiyacı (verim için kışın soğuk geçmesi gerekliliği) yüksek bir bitkidir. Bu nedenle Marmara, Karadeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleri için mükemmeldir. Ege ve Akdeniz'in çok sıcak kıyı şeridinde zorlanabilir. ​ Ömrü Çok yıllık, uzun ömürlü bir çalıdır (20-30 yıl verim verebilir). ​ Çiçek Rengi Beyaz veya çok hafif pembe tonlarında, salkım şeklinde küçük çiçekler açar. ​ Çiçeklenme Dönemi Bahar sonu (Mayıs ayı civarı), geç donlardan kaçacak şekilde çiçeklenir. ​ Yaprak Durumu Yaprak döker. Sonbaharda dökülmeden önce yaprakları muazzam bir kırmızı renk alır. ​ Zorluk Derecesi Kolay - Orta.  Hastalık ve zararlılara karşı çok dirençli olduğu için "ilaçsız tarım" için en uygun bitkilerdendir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:W.carter ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI İÇİN ÖZEL NOTLAR ​ Karadeniz:  Yağışlı ve nemli iklimi en çok seven bölgedir. Toprak pH’ı doğal olarak düşük (asidik) olduğu için Aronya burada kendini evinde hisseder. ​ Marmara:  Hem iklim hem de toprak yapısı bakımından ticari üretim için en uygun bölgelerdendir. ​ İç Anadolu:  Kış soğuklarına karşı tam dayanıklılık gösterir. Ancak yazın sulama ihmal edilmemelidir. ​ Ege ve Akdeniz:  Sahil şeridinde yeterli kış soğuklaması alamayabilir. Ancak yüksek rakımlı yayla kesimlerinde (1000m ve üzeri) çok başarılı olur. ​ Doğu Anadolu:  Bölgenin en sert kışlarına bile bana mısın demez, güvenle dikilebilir. ​ ÇOĞALTIM YÖNTEMLERİ ​ Doku Kültürü:  Ticari üretimde en yaygın yöntemdir; hastalıksız ve ana bitkiyle aynı özellikte binlerce fidan üretilir. ​ Yumuşak Odun Çeliği:  Yaz başında (Haziran-Temmuz) alınan genç çeliklerin hormon takviyesi ve yüksek nem altında köklendirilmesiyle yapılır. ​ Kök Sürgünleri:  Yaşlı bitkilerin dibinden gelen sürgünlerin sonbahar veya erken baharda ayrılarak dikilmesi en kolay amatör yöntemdir. https://www.flickr.com/photos/138014579@N08/36286083332/ ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Malçlama Hayat Kurtarır:  Kökleri yüzeye yakın olduğu için bitkinin etrafını ağaç kabuğu veya samanla malçlamak nemi korur ve kökleri serin tutar. ​ Budama Stratejisi:  İlk 3-4 yıl sadece ölü dalları kesin. Bitki yaşlandıkça, verimi artırmak için her yıl en yaşlı dalların 1/3'ünü dipten çıkararak gençleştirmeli budama yapın. ​ Kuşlara Dikkat:  Meyveler olgunlaştığında kuşlar sizden önce davranabilir. Hasat zamanı yaklaşınca koruyucu file kullanmak gerekebilir. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​Aronya meyvesi için ne tam "tatlı" ne de tam "ekşi" diyebiliriz; onu tanımlayan en doğru kelime "buruk"  (astringent) olmasıdır. ​Tıpkı olgunlaşmamış hünnap veya çok demli çay içtiğinde ağzında hissettiğin o kuruluk hissi Aronya'nın karakteridir. İşte tadına dair detaylar: ​ Tadı Neye Benzer?:  Şekersiz bir kuş üzümü ile çok sert bir yaban mersini karışımı gibidir. ​ Şeker Oranı:  Aslında içinde şeker vardır ancak meyvedeki yüksek tannin  (tanen) ve antioksidan  oranı o kadar baskındır ki, tatlılığı pek hissedemezsin. ​ Yeme Deneyimi:  Dalından koparıp yediğinde ağzını hafifçe büzer. Bu yüzden İngilizcede ona "boğan üzüm" anlamında "Chokeberry"  denir. ​ Olgunlaştıkça Ne Olur?:  Dalında ne kadar uzun kalırsa (sonbahar sonuna doğru) içindeki şeker oranı artar ve o burukluk biraz hafifler. ​ Küçük Bir Tüyo:  Aronyayı dondurucuya atıp dondurduktan sonra çözersen o buruk tadı büyük oranda kaybolur ve daha yenilebilir, tatlımsı bir hal alır. Genelde tek başına çiğ tüketilmek yerine; yoğurda katılarak, smoothie yapılarak veya reçel/meyve suyu şeklinde tüketilir. ​ Editörün Notu:   Aronia melanocarpa , bahçenizde sadece estetik bir duruş sergilemekle kalmaz, mutfağınızda reçelden meyve suyuna kadar geniş bir kullanım alanı sunar. "Süper meyve" sıfatını sonuna kadar hak eden bu bitki, az bakım çok verim isteyenler için bir numaradır.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Alpsdake Kızıl Elmasın Doğadaki İmzası: Elaeagnus umbellata ​ Bitki dünyasının hem cömert hem de dayanıklı üyelerinden biri olan Elaeagnus umbellata , nam-ı diğer Güz Zeytini , bahçenize sadece görsel bir şölen değil, aynı zamanda ekolojik bir zenginlik katar. Doğu Asya (Çin, Japonya, Kore) kökenli olan bu bitki, gümüşümsü yaprakları ve sonbaharda dallarını birer yakut gibi süsleyen meyveleriyle tanınır. ​ Karakteristik Özellikleri ve Peyzajda Kullanımı: Güz Zeytini, kelimenin tam anlamıyla bir "hayatta kalma ustasıdır". Havada bulunan azotu kökleri aracılığıyla toprağa bağlama yeteneği (azot fiksasyonu), onu zayıf toprakları iyileştirmek için mükemmel bir öncü bitki yapar. Peyzaj tasarımlarında; yoğun dal yapısı sayesinde mükemmel bir çit bitkisi  veya rüzgar perdesi olarak kullanılır. Baharda etrafı saran o hafif, tatlı kokulu çiçekleri ve sonbaharda meyvelerinin yarattığı kontrast, onu her mevsim ilgi odağı kılar. Ayrıca yaban hayatını desteklemek istiyorsanız, kuşları bahçenize çekmek için daha iyi bir davetiye bulamazsınız. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Nonenmac ​ BAKIM REHBERİ ​ Işık İsteği Güz Zeytini tam güneş aşığıdır. Meyve veriminin yüksek ve formunun düzgün olması için günde en az 6-8 saat doğrudan güneş almalıdır. Yarı gölgeye tolerans gösterse de meyve miktarı azalacaktır. ​ Soğuğa Dayanıklılık Oldukça sert kışlara göğüs gerebilir. -30°C  ile -35°C  derecelere kadar dayanıklılık gösterir (USDA Zone 3-9 aralığı). ​ Sıcağa Dayanıklılık Yaz sıcaklarına karşı dirençlidir; 40°C  ve üzerindeki sıcaklıklarda dahi doğru sulama ile formunu korur. Kuraklığa alıştıktan sonra oldukça dayanıklıdır. ​ Toprak İsteği Toprak seçiciliği neredeyse yoktur. Kumlu, killi veya fakir topraklarda bile yetişir. Ancak en mutlu olduğu ortam, drenajı iyi olan, hafif asidik veya nötr topraklardır. ​ Kök Yapısı Gençken saçak kök ağırlıklı başlar, ancak zamanla yayılan ve toprağı sıkıca tutan güçlü bir kök sistemine dönüşür. Bu özelliğiyle erozyon kontrolünde sıkça tercih edilir. ​ Boy - En Maksimum 4-6 metre boya  ve bir o kadar da genişliğe (en) ulaşabilir. Budama ile daha toplu bir çalı formunda tutulabilir. ​ Sulama Dikildiği ilk iki yıl düzenli sulama ister. Kök sistemi oturduktan sonra aşırı kurak dönemler dışında sulama ihtiyacı oldukça düşüktür. "Doygun değil, nemli toprak" prensibi geçerlidir. ​ Bölge Uyumu (Türkiye) Türkiye'nin hemen hemen her bölgesinde yetişmeye uygundur. Sahil şeridinden yüksek rakımlı iç kesimlere kadar geniş bir adaptasyon yeteneği vardır. ​ Ömrü Çok yıllık, uzun ömürlü bir odunsu çalıdır. ​ Çiçek Rengi Krem rengi veya soluk sarımsı, küçük, boru formunda ve oldukça hoş kokulu çiçeklere sahiptir. ​ Çiçeklenme Dönemi Baharın ortasından sonuna kadar (Nisan-Mayıs) çiçek açar. ​ Yaprak Durumu Yaprak döken bir türdür. Baharda çıkan gümüşümsü yeşil yapraklar, kışın dökülür. ​ Zorluk Derecesi Kolay.  Kendi kendine yetebilen, hastalık ve zararlılara karşı dirençli bir bitkidir. ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI İÇİN ÖZEL NOTLAR ​ Ege ve Akdeniz:  Aşırı nemli bölgelerde mantari hastalıklara karşı hava sirkülasyonu sağlanmalıdır. Yaz kuraklığına tam uyum sağlar. ​ Marmara:  Geçiş iklimini çok sever. Nem dengesi ideal olduğu için en hızlı gelişimini burada gösterir. ​ İç Anadolu:  Kış soğuklarından etkilenmez. İlkbahar sonu donları çiçekleri bazen etkileyebilir ancak bitki genel olarak hayatta kalır. ​ Karadeniz:  Fazla yağış alan bölgelerde iyi drenaj şarttır; köklerinin su içinde kalmasından hoşlanmaz. ​ Doğu ve Güneydoğu Anadolu:  Doğu'nun sert kışlarına en dayanıklı meyveli çalılardan biridir. Güneydoğu'da ise şiddetli yaz güneşinden ziyade aşırı susuzluğa karşı genç fidanlar korunmalıdır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Sten ​ ÇOĞALTIM YÖNTEMLERİ ​ Tohumla Çoğaltma:  Meyveler sonbaharda toplandıktan sonra tohumlar temizlenir. Tohumların çimlenmesi için soğuk katlama (stratifikasyon) gereklidir. Kış boyu dışarıda veya buzdolabında bekletilen tohumlar baharda ekilir. ​ Yarı Odunsu Çelik:  Yaz sonunda (Temmuz-Ağustos) alınan yaklaşık 10-15 cm'lik çelikler, nemli ve steril bir ortamda köklendirilebilir. ​ Ayırma (Kök Sürgünleri):  Bitki bazen dip kısımdan sürgünler verir. Bahar başında bu sürgünler ana gövdeden ayrılarak yeni yerlerine dikilebilir. Photo by bastus917 ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Budama Şart:  Kontrolsüz bırakılırsa istilacı bir eğilim gösterebilir. Formunu korumak ve meyve kalitesini artırmak için kış sonunda hafif budama yapın. ​ Hasat Zamanı:  Meyveler tam kırmızıya döndüğünde hemen toplamayın; hafifçe buruşmaya başladıklarında şeker oranı artar ve o meşhur mayhoş tadı en iyi o zaman verir. ​ Gübreleme:  Azot bağlayıcı özelliği olduğu için azot ağırlıklı gübrelerden kaçının, bu sadece aşırı yaprak yapar. Gerekirse potasyum ağırlıklı destek verilebilir. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Türkiye’de sokaklarda, parklarda veya yol kenarlarında gördüğümüz o meşhur yerli iğde ( Elaeagnus angustifolia ) ile Güz Zeytini ( Elaeagnus umbellata ) aynı cinsin ( Elaeagnus ) üyeleridir. ​Aralarındaki ilişkiyi şöyledir. ​1. Akrabalık Derecesi ​İkisi de aynı aileden ( Elaeagnaceae ) ve aynı cinsten gelir. Yani biyolojik olarak kuzen  sayılırlar. Ancak karakterleri oldukça farklıdır. ​2. Meyve Farkı (En Büyük Fark) ​ Yerli İğde:  Meyvesi unsu, tüylü, sarımtırak-kahverengi bir kabuğa sahiptir. Ağızda kuruluk hissi bırakır (astringent). ​ Güz Zeytini:  Meyvesi sulu, küçük kırmızı noktacıklı ve parlak kırmızıdır. Tadı daha mayhoş ve meyvemsidir (yaban mersini veya kuş üzümü gibi). ​3. Yaprak ve Form ​ Yerli İğde:  Yaprakları daha uzun, mızrak gibi ve belirgin şekilde gümüştür. Dalları genellikle daha dikenlidir. ​ Güz Zeytini:  Yaprakları daha geniştir. Yaprağın üstü yeşil, altı gümüştür. Daha kompakt ve çalımsı bir form sergiler. ​4. Dayanıklılık ve Toprak ​Her ikisi de "azot bağlayıcı" oldukları için fakir topraklara bayılırlar. Ancak bizim yerli iğdemiz tuzlu topraklara ve aşırı kuraklığa  (bozkır iklimine) Güz Zeytini'nden biraz daha dayanıklıdır. Güz Zeytini ise daha fazla meyve odaklı bir bitki olarak bilinir. ​5. İstilacı Potansiyel ​Yerli iğdemiz Anadolu'nun doğal parçasıyken, Güz Zeytini (Asya kökenli olduğu için) Amerika gibi bazı bölgelerde "istilacı" ilan edilmiştir çünkü çok hızlı yayılır. Türkiye'de ise kontrol altında tutulması kolaydır. ​ Editörün Notu:   Elaeagnus umbellata , sadece bir süs bitkisi değil, aynı zamanda antioksidan (likopen) deposu meyveleriyle fonksiyonel bir gıdadır. Bahçenizde hem kuşlara ziyafet çekmek hem de estetik bir çit oluşturmak istiyorsanız, ona mutlaka bir şans verin.

Photo by Opioła Jerzy (Poland) Kuzeyin Mavi Şifası: Bal Yemişi (Haskap) ​ Lonicera caerulea , anavatanı Sibirya, Kuzey Japonya ve Kanada olan, aşırı soğuklara dayanıklı bir çalı türüdür. Meyveleri uzun ve silindirik, rengi ise dumanlı bir mavidir. "Bal yemişi" ismini, meyvelerinin yaban mersini, ahududu ve mürdüm eriği karışımı, tatlı-ekşi ve balımsı aromasından alır. Antioksidan değeri yaban mersininden bile daha yüksektir. ​ Peyzajda Kullanımı:  Bahçelerde orta boylu, derli toplu çalı formları oluşturur. İlkbaharda açan sarımsı beyaz çiçekleri çok estetiktir. Hem meyve bahçelerinde hem de süs bitkisi olarak bordürlerde (kenar dikimlerinde) kullanılabilir. https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=User%3AMax071086&redlink=1 ​ Bal Yemişi Bakım Rehberi ​ Işık İsteği Tam güneş ışığını sever. Meyvelerin tatlanması ve tam verim için güneş şarttır. Ancak yarı gölgeye de (özellikle sıcak bölgelerde) toleranslıdır. ​ Soğuğa Dayanıklılık (Derece cinsinden) Gerçek bir şampiyondur. Bitki -45°C  dereceye, açmış çiçekleri ise -7°C  dereceye kadar donmadan dayanabilir. ​ Sıcağa Dayanıklılık (Derece cinsinden) 30-35°C  dereceye kadar dayanır ancak aşırı sıcak ve kuru hava yapraklarının erken dökülmesine neden olabilir. Serin yazları sever. ​ Toprak İsteği Toprak pH'ı konusunda çok esnektir ( pH 5.0 - 7.5 ). Yaban mersini gibi aşırı asidik toprak istemez; organik maddece zengin, nemli ve drenajı iyi olan her toprakta yetişir. ​ Kök Yapısı Sığ ve yayılıcı bir saçak kök  yapısına sahiptir. Kök çevresine yapılacak malçlama nemi korumak için hayati önem taşır. ​ Boy-en (en fazla) Genellikle 1.5 - 2 metre  boy ve en yapar. ​ Sulama Düzenli sulama ister. Özellikle meyve oluşumu sırasında toprak asla tamamen kurutulmamalıdır. ​ Bölge Uyumu (Türkiye) Doğu Anadolu, Karadeniz ve İç Anadolu’nun yüksek kesimleri için mükemmeldir. Ege ve Akdeniz'in kıyı kesimleri bu bitki için fazla sıcaktır; sadece serin yaylalarda yetişebilir. ​ Ömrü (çok yıllık-tek Yıllık) Çok yıllık.  Doğru bakımla 30-50 yıl arası meyve verebilir. ​ Çiçek rengi Açık sarı veya krem rengi, küçük ve çiftli çiçekleri vardır. ​ Çiçeklenme dönemi Çok erkenci bir bitkidir. Mart - Nisan  aylarında, bahçedeki pek çok bitki uyanmadan çiçek açar. ​ Yaprak Durumu (Döker-Dökmez) Kışın yaprak döker. ​ Zorluk (Bakımı Kolay-Orta-Zor) Kolay.  Zararlı ve hastalık direnci çok yüksektir. ​ Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​ Doğu Anadolu:  Türkiye'de en mutlu olacağı bölgedir. Erzurum, Kars, Ardahan gibi illerin dondurucu soğukları ona vız gelir. ​ İç Anadolu:  Kış soğuklarına bayılır. Yaz kuraklığında düzenli sulama yapılması şarttır. ​ Karadeniz:  Yüksek nem ve serin yayla havası sayesinde harika gelişim gösterir. ​ Marmara:  Bursa, Bolu ve Trakya kesiminde başarılı sonuçlar verir. ​ Çoğaltma Yöntemleri ​ Yumuşak Odun Çeliği:  Yaz başında alınan sürgünler köklendirme hormonuyla kolayca tutar. ​ Daldırma:  Uzun dalların toprağa gömülmesiyle yeni köklü fidanlar elde edilir. ​ Ayırma:  Yaşlı çalılarda kök boğazından ayırma yapılabilir. https://ja.wikipedia.org/wiki/Ser:Morigen ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Çapraz Tozlaşma Şart:  Bal yemişinden meyve alabilmek için aynı bahçeye farklı iki varyete (farklı türde iki fidan) dikilmelidir. Tek başına dikilirse çiçek açar ama meyve vermez. ​ Kuşlarla Yarış:  Kuşlar bu meyveye bayılır. Hasat zamanı meyveleri korumak için file kullanmanız gerekebilir. ​ Hasat Zamanı:  Meyveler maviye döndükten sonra hemen toplamayın; iç kısmının da morlaşması ve tatlanması için 1-2 hafta daha bekleyin. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Bal Yemişinde Tozlaşma: Neden İki Farklı Fidan? ​Bal yemişi çiçekleri "bencil" değildir, aksine "sosyalleşmeyi" sever. Bitkinin biyolojik saati, akraba evliliğini önlemek için tasarlanmıştır. ​ 1. Erkek-Dişi Ayrımı Var mı? Hayır. Antep fıstığı veya Kivi gibi bitkilerde "Erkek fidan" ve "Dişi fidan" ayrıdır (Erkek meyve vermez). Bal yemişinde ise her iki fidan da dişidir ve her iki fidan da meyve verir.  Sadece birbirlerinin polenine ihtiyaç duyarlar. ​ 2. "Farklı Varyete" Ne Demek? Bahçenize iki tane aynı isimli fidan (örneğin iki tane 'Aurora') dikerseniz meyve alamazsınız. Çünkü bunlar aslında birbirinin genetik kopyasıdır (klonudur). Bitki, gelen polenin kendi genetiğiyle aynı olduğunu anlar ve meyve bağlamaz. ​ Çözüm:  Yan yana 'Aurora' ve 'Honeybee' gibi iki farklı genetik kimliğe  sahip tür dikmelisiniz. ​ 3. Arıların Rolü Bal yemişi çiçekleri boru şeklindedir ve tozlaşma için mutlaka arıların  (özellikle tüylü yabani arıların) bir fidandan poleni alıp diğerine taşıması gerekir. ​ EK NOT: Tozlaşma Kuralları ​ ​ Çiçeklenme Zamanı Çakışmalı:  İki farklı varyete seçerken, her ikisinin de aynı dönemde (erken, orta veya geç bahar) çiçek açtığından emin olunmalıdır. Biri Mart'ta diğeri Nisan'da çiçek açarsa birbirlerini tozlayamazlar. ​ Mesafe:  Arıların rahatça gidip gelebilmesi için fidanlar arasında en fazla 15-20 metre mesafe olmalıdır. İdeal olanı yan yana veya çapraz dikimdir. ​ Oran:  Genellikle 5 dişi bitkiye 1 tozlayıcı (farklı tür) yeterlidir ancak Bal yemişinde her iki tür de meyve verdiği için 1:1 oranında karışık dikim en yüksek verimi sağlar. ​ Editörün Notu:  Bal yemişi yetiştiriciliğinde yapılan en büyük hata, "ben bir tane alıp deneyeyim" demektir. Tek başına dikilen Bal yemişi, size bolca yeşil yaprak ve güzel çiçek verir ama bir tek meyve bile vermez. Onları hep "çiftler" halinde düşünün!

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Nefronus Dallardaki Beyaz Mücevher: İnci Çalısı ​ Botanik dünyasında Symphoricarpos albus  olarak bilinen İnci Çalısı, Hanımeligiller (Caprifoliaceae) ailesine aittir. Anavatanı Kuzey ve Orta Amerika’dır. En belirgin özelliği, sonbaharda yapraklar dökülmeye başladığında ortaya çıkan, kış boyunca dallarda asılı kalan kar beyazı, süngerimsi ve inciyi andıran meyveleridir. Zarif yapısı ve dökülen meyvelerinin çıkardığı hafif "pıt" sesi nedeniyle bazı yörelerde "Patlangaç" olarak da bilinir. ​ Peyzajda Kullanımı:  İnci çalısı, özellikle "kış bahçesi"  tasarımlarının yıldızıdır. Kışın çoğu bitki uykudayken o beyaz meyveleriyle bahçeye ışık katar. Çit bitkisi olarak, grup dikimlerinde veya erozyon kontrolü istenen eğimli yamaçlarda çok başarılıdır. Gölge alanlarda bile dekoratif formunu koruyabilmesi onu binaların kuzey cepheleri için ideal kılar. https://www.flickr.com/photos/ralf-huesges/54741256750/ İnci Çalısı Bakım Rehberi ​ Işık İsteği Oldukça uyumludur. Tam güneşli alanlardan tam gölgeye kadar her yerde yetişebilir. Ancak en bol meyve verimi ve dik form için yarı gölge veya hafif güneşli alanlar tercih edilmelidir. ​ Soğuğa Dayanıklılık Gerçek bir kış savaşçısıdır. -35°C  dereceye kadar olan şiddetli donlara karşı tam dayanıklılık gösterir. Kar yükü altında bile dalları esnektir, kolay kırılmaz. ​ Sıcağa Dayanıklılık Sıcak havaya karşı dayanıklıdır ancak aşırı kurak ve yakıcı yaz sıcaklarında toprağının tamamen kurumaması gerekir. 30-35°C  derecelerde keyfi yerindedir. ​ Toprak İsteği Toprak seçiciliği neredeyse yoktur. Killi, kumlu, fakir veya kireçli topraklarda bile rahatça gelişir. Ancak nemli ve iyi drenajlı toprakları her zaman daha çok sever. ​ Kök Yapısı Oldukça güçlü ve yayılıcı bir saçak kök  sistemine sahiptir. Kök sürgünleri (rizomlar) vasıtasıyla yanlara doğru genişleme eğilimindedir, bu da onu iyi bir toprak tutucu yapar. ​ Boy - En Genellikle 1 ile 2 metre  boy ve en yapar. Budanmazsa hafifçe dışa doğru sarkan, zarif ve çalısı bir form alır. ​ Sulama Genç fidanlar yerleşene kadar düzenli sulanmalıdır. Erişkin bitkiler kuraklığa oldukça toleranslıdır. Yaz aylarında toprağın çok kurumasına izin vermeyecek şekilde ara sıra sulanması yeterlidir. ​ Bölge Uyumu (Türkiye) Türkiye’nin hemen hemen her bölgesine uyum sağlar. Özellikle İç Anadolu’nun sert kışları ve Karadeniz’in nemli havası için biçilmiş kaftandır. ​ Ömrü Çok yıllık  ve dayanıklı bir çalıdır. Doğru bakımla bahçenizde uzun yıllar size eşlik eder. ​ Çiçek Rengi Meyveleri kadar gösterişli olmayan, küçük, çan şeklinde pembe-beyaz  çiçekleri vardır. Arılar bu çiçekleri çok sever. ​ Çiçeklenme Dönemi Haziran - Temmuz  aylarında çiçeklenir. Meyveler ise Ağustos sonundan itibaren oluşur ve kış boyunca dalda kalır. ​ Yaprak Durumu Kışın yaprak döker.  Sonbaharda yapraklar döküldüğünde inci tanesi meyveler çıplak dallarda muazzam bir kontrast oluşturur. ​ Zorluk Derecesi Çok Kolay.  Hata kabul eden, dirençli ve mütevazı bir bitkidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Theactivistuk ​ Türkiye Coğrafyası ve Bölgesel Notlar ​ İç ve Doğu Anadolu:  En soğuk illerimizde bile güvenle tercih edilebilir. Kar altındaki görüntüsü estetiktir. ​ Karadeniz Bölgesi:  Nemli toprak ve yarı gölge alanlarda çok hızlı gelişir. Doğal orman altı dokusuna çok iyi uyum sağlar. ​ Marmara ve Ege:  Bu bölgelerde yaz kuraklığına dikkat edilmelidir. Özellikle Ege'de daha gölge ve serin noktalara dikilmesi, meyve kalitesini korur. ​ Akdeniz:  Çok sıcak ve kuru kıyı şeridi yerine, bölgenin daha yüksek ve serin yayla kesimleri için daha uygundur. ​ Çoğaltma Yöntemleri ​ Kök Sürgünlerini Ayırma (En Kolay):  Bitkinin dibinden çıkan yeni sürgünleri köküyle birlikte ayırıp başka bir yere dikmek en hızlı sonuç veren yöntemdir. ​ Odunsu Çelik:  Kışın bitki uykudayken alınan çelikler kolayca köklenir. ​ Tohum:  Meyvelerin içindeki tohumlarla çoğaltılabilir ancak tohumların çimlenmesi için uzun bir soğuk dönemi (stratifikasyon) geçirmesi gerekir. ​ Bitkinin Bakımı İle İlgili Tüyolar ​ Meyve Uyarısı:  İnci çalısının meyveleri insanlar (özellikle çocuklar) için zehirli olabilir.  Tüketilmemelidir; ancak kuşlar için kışın önemli bir besin kaynağıdır. ​ Gençleştirme Budaması:  Bitki çok yaşlanıp formunu kaybederse, birkaç yılda bir bahar başında toprak seviyesinden sertçe budanabilir. Hızla daha gür ve taze sürgünler verecektir. ​ Vazo Ömrü:  Meyveli dalları kış aranjmanları ve vazo süslemeleri için harikadır; meyveler dökülmeden uzun süre dalda durur. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Botanik dünyasında Symphoricarpos x doorenbosii (özellikle 'Magic Berry' veya 'Mother of Pearl' kültivarları) olarak bilinen tür, beyaz inci çalısının daha renkli ve gösterişli bir kuzenidir. Beyaz olanın aksine meyveleri toz pembeden canlı fuşyaya kadar değişen tonlardadır. Beyaz inci çalısına göre biraz daha kısa olmakla birlikte, güneşe ve sıcağa karşı biraz daha dayanıklıdır. ​ Editörün Notu:  İnci çalısı, gösterişini en sade haliyle sunan bir "kış masalı" bitkisidir. Eğer bahçeniz kışın çok renksiz ve cansız görünüyorsa, bir köşeye dikeceğiniz inci çalısı o boşluğu beyaz mücevherleriyle dolduracaktır. Sadece dikerken, meyvelerinin çocuklar tarafından şeker sanılmaması için çocuk oyun alanlarından biraz uzağa dikmenizi öneririm.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Missvain Toprağın Can Damarı: (Trifolium repens) ​Merhaba bitki dostu! Eğer bahçende hem üzerine basabileceğin kadar dayanıklı, hem de toprağını kendi kendine gübreleyen bir "yeşil halı" hayal ediyorsan, Ak Üçgül ile tanışmalısın. Deneyimlerime göre, o sadece bir yonca değil; arıları bahçene davet eden bir elçi ve toprağının azot fabrikasıdır. ​ GİRİŞ: Doğal Bir Halı ve Bereket Sembolü ​ Latince İsmi:   Trifolium repens . Anavatanı:  Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya. Renk Çeşitleri:  Yapraklar yeşil (genellikle üzerinde beyaz bir "V" işareti bulunur), çiçekler ise saf beyazdır (yaşlandıkça hafif pembeye dönebilir). Karakteristik Özellikleri:  Üç parçalı yaprak yapısıyla bilinen, yer örtücü ve yayılıcı bir bitkidir. En büyük mucizesi, havadaki azotu kökleri vasıtasıyla toprağa bağlamasıdır. Peyzajda Kullanımı:  Çim alanlarına alternatif olarak " ekolojik çim " yapımında, meyve bahçelerinde toprak örtüsü olarak veya arıcılık faaliyetlerinde mera bitkisi olarak kullanılır. Basılmaya ve çiğnenmeye karşı inanılmaz dirençlidir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Missvain ​ Ak Üçgül BAKIMI ​ Işık İsteği  Tam güneşli alanları çok sever ancak yarı gölgede de rahatlıkla gelişir. Tam gölge alanlarda boyu biraz daha uzar ama yoğunluğu azalır. ​ Soğuğa Dayanıklılık  Mükemmeldir. -30°C'ye kadar dayanabilir. Kışın karlar altında yeşil kalabilir veya baharda hızla yeniden sürer. ​ Sıcağa Dayanıklılık  Yüksektir. Ancak aşırı yaz kuraklıklarında uyku moduna geçebilir; hafif sulama ile yeşil formunu korur. ​ Toprak İsteği  Çok seçici değildir ancak killi-tınlı, nemli toprakları sever. Diğer pek çok bitkinin yetişmediği fakir topraklarda bile azot bağlama özelliği sayesinde tutunabilir. ​ Kök Yapısı  Saçak köklüdür ancak "stolon" adı verilen sürüngen gövdeleriyle toprak yüzeyinde ilerlerken her boğumdan yeni kökler çıkarır. ​ Boy-En (En Fazla)  Boyu genellikle 10-15 cm civarında kalır. Genişliği ise sınırsızdır; yayılabildiği her yere yayılır. ​ Sulama  Nemli toprakları sever. Kuraklığa dayanıklıdır ancak canlı ve gür bir görüntü için düzenli sulama önerilir. Toprağı çok seçmez ama susuz kalırsa yaprakları pörsür. ​ Bölge Uyumu (Türkiye)  Türkiye’nin yedi bölgesinde de yetişmeye uygundur. Özellikle Karadeniz ve Marmara iklimine bayılır. ​ Ömrü  Çok yıllık (perennial) bir bitkidir. Bir kez ekildiğinde yıllarca alanı kaplamaya devam eder. ​ Çiçek Rengi  Beyaz (nadiren krem veya çok uçuk pembe). ​ Çiçeklenme Dönemi  İlkbahardan sonbahar başına kadar sürekli çiçek açar. ​ Yaprak Durumu  Her dem yeşildir. Çok sert kışlarda üst kısım sararsa bile baharda köklerden hızla tazelenir. ​ Zorluk  Bakımı Çok Kolaydır . Hatta kendi haline bırakıldığında daha iyi sonuç verir. https://lt.wikipedia.org/wiki/Naudotojas:Algirdas ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI: BÖLGESEL NOTLAR ​ Karadeniz:  Ak Üçgül için biçilmiş kaftandır. Yüksek nem ve düzenli yağışla birlikte en yoğun halini bu bölgede alır. ​ Marmara ve Ege:  Bahçelerde çimlerin arasına karışarak çimin ömrünü uzatır. Yazın haftada 1-2 kez sulanması yeşil kalması için yeterlidir. ​ İç Anadolu:  İlkbahar yağışlarıyla hızla yayılır. Yaz sıcaklarında sararabilir ancak sonbahar yağmurlarıyla anında geri döner. ​ Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu:  Yazın tam güneş altında çok susuz bırakılmamalıdır. Zeytinliklerin ve meyve bahçelerinin altını serin tutmak için idealdir. ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​ Tohum ile Çoğaltma:  En yaygın yöntemdir. İlkbahar veya sonbahar başında tohumları serperek ve üzerine hafifçe basarak ekebilirsiniz. ​ Kökten Ayırma:  Zaten yayılıcı olduğu için, köklü bir parçayı alıp başka bir yere gömmeniz orayı sarması için yeterlidir. ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Arı Dostu:  Eğer bahçende meyve ağaçların varsa, Ak Üçgül ekerek arıları oraya çekebilir ve tozlaşmayı, dolayısıyla meyve verimini artırabilirsin. ​ Biçme:  Çim gibi biçilebilir. Biçildikçe daha sıkı bir doku oluşturur ve boyu kısalır. ​ Gübreleme Gerektirmez:  Kendi azotunu kendi ürettiği için ona dışarıdan azotlu gübre vermene gerek yoktur; aksine o yanındaki bitkileri besler. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Hatırlatıcı Not:   Dört yapraklı bir yonca bulursan şansına inan, ama üç yapraklı Ak Üçgül'ün toprağını iyileştirdiğini bilmek gerçek bir bilgidir. Bahçende kimyasal gübre kullanımını azaltmak istiyorsan bu küçük devden yardım al.

Photo by Terraprima Doğanın Pembe Ponponu: (Trifolium resupinatum) ​ Merhaba bitki dostu! Eğer bahçende alışılmışın dışında, bakarken insana neşe veren ve adeta minik çilekleri andıran çiçekleri olan bir yer örtücü arıyorsan, Çilek Üçgül ile tanışmalısın. Deneyimlerime göre, o sadece görsel bir şölen sunmakla kalmaz, aynı zamanda toprağın en sadık koruyucularından biridir. Çiçeklerinin o kendine has yapısı, bahçene karakteristik bir hava katacaktır. ​ GİRİŞ: Çileğe Benzeyen Zarif Çiçekler ​ Latince İsmi:   Trifolium resupinatum . Anavatanı:  Akdeniz Havzası, Güney Avrupa ve Batı Asya. Renk Çeşitleri:  Çiçekleri genellikle pembe, morumsu pembe veya açık lila tonlarındadır. Karakteristik Özellikleri:  En belirgin özelliği, çiçeklerinin olgunlaştıkça şişerek minik, tüylü bir çileği veya bir baloncuğu andıran bir form almasıdır. Kokulu bir türdür ve arılar tarafından çok sevilir. Peyzajda Kullanımı:  Kaya bahçelerinde, taş aralarında veya doğal çayır tasarımlarında kullanılır. Toprağı çok sıkı kavradığı için erozyon kontrolünde ve boş alanların hızla yeşillendirilmesinde mükemmel bir tercihtir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Stefan.lefnaer ​ Çilek Üçgül BAKIMI ​ Işık İsteği  Tam güneşli alanları tercih eder. Güneşi ne kadar bol alırsa çiçekleri o kadar dolgun ve renkli olur. Yarı gölgede yetişebilir ancak çiçek yapısı daha seyrek kalır. ​ Soğuğa Dayanıklılık  Oldukça dayanıklıdır. -15°C ile -20°C dereceye kadar kış soğuklarına karşı direnç gösterir. ​ Sıcağa Dayanıklılık  Akdeniz kökenli olduğu için sıcağa karşı toleransı yüksektir. Ancak aşırı yaz kuraklığında canlılığını koruması için nem desteği ister. ​ Toprak İsteği  Özellikle ağır killi toprakları ve taban suyu yüksek olan (nemli) alanları çok sever. Tuzlu topraklara karşı diğer yonca türlerine göre daha dayanıklıdır. ​ Kök Yapısı  Kazık kök sistemi geliştirir ancak yüzeyden de sürgünlerle (stolon) yayılma eğilimi gösterir. Bu sayede toprağın derinlerine inerek nemi bulabilir. ​ Boy-En (En Fazla)  Boyu türüne göre 10-30 cm arasında değişebilir. Yayılıcı özelliği ile ekildiği alanı tamamen kaplayabilir. ​ Sulama  Nemli ortamları sever. Düzenli sulama, bitkinin o dolgun "çilek" görünümünü korumasını sağlar. Kuraklığa dayanır ama görsel kalitesi düşer. ​ Bölge Uyumu (Türkiye)  Başta Ege, Akdeniz ve Marmara olmak üzere Türkiye’nin pek çok bölgesinde (çok sert kışlar dışında) başarıyla yetişir. ​ Ömrü  Genellikle tek yıllık veya kısa ömürlü çok yıllıktır. Ancak dökülen tohumları sayesinde kendisini her yıl yenileyerek kalıcı bir görüntü sunar. ​ Çiçek Rengi  Pembe, açık mor ve eflatun tonları. ​ Çiçeklenme Dönemi  İlkbahar ortasından yaz ortasına kadar yoğun şekilde çiçeklenir. ​ Yaprak Durumu  Kışın çok sert geçen bölgelerde üst kısım kuruyabilir, ancak ılıman bölgelerde kış boyu yeşil kalır. ​ Zorluk  Bakımı Çok Kolaydır . Doğal döngüsüne bırakıldığında kendi kendine gelişir. ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI: BÖLGESEL NOTLAR ​ Ege ve Akdeniz:  Sahil şeridinde ve tuzlu arazilerde bile yetişir. Kışın yeşilliğini korur. Yazın ise diğer bitkiler yanarken o, düzenli sulamayla bahçeyi serin tutar. ​ Marmara:  Nemli ve ağır toprakları sevdiği için bu bölgeye çok uygundur. Bahçelerdeki çukur ve su biriken alanları değerlendirmek için kullanılabilir. ​ İç Anadolu:  İlkbahar nemini kullanarak hızla çiçeklenir. Yaz sonuna doğru tohumlarını bırakarak uykuya geçer ve bir sonraki baharda tekrar uyanır. ​ Karadeniz:  Fazla yağıştan ve ağır topraktan etkilenmez, aksine bu koşullarda çok hızlı yayılır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Stefan.lefnaer ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​ Tohum ile Çoğaltma:  Sonbahar veya erken ilkbaharda tohumları toprağa serperek ekebilirsiniz. Çimlenme oranı oldukça yüksektir. ​ Kendiliğinden Çoğalma:  Çiçekleri geçtikten sonra oluşan tohumlar toprağa dökülür ve bitki ertesi yıl daha gür bir şekilde geri döner. ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Balözü Kaynağı:  Arıcılıkla ilgileniyorsan veya bahçende biyoçeşitlilik istiyorsan bu bitki harikadır; arıların en sevdiği meralardan biridir. ​ Toprak İyileştirme:  Ak Üçgül gibi, Çilek Üçgül de toprağa azot bağlar. Onu söküp toprağa karıştırdığında harika bir yeşil gübre olur. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Hatırlatıcı Not:   Çiçekleri kuruyup kahverengileştiğinde o meşhur "baloncuk" veya "çilek" formunu alır. Bu görüntü seni yanıltmasın, bitki ölmiyor; sadece tohumlarını olgunlaştırıyor.

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Bidgee Yeşil Sahaların Kralı:(Cynodon dactylon) ​ Eğer üzerinde çocukların koşturabileceği, köpeğinin özgürce oynayabileceği ve yazın o yakıcı sıcağına "bana mısın" demeyecek bir zemin arıyorsan, Bermuda çimi ile tanışıyorsun demektir. Deneyimlerime dayanarak söylüyorum; o sadece bir çim değil, bitkiler dünyasının en dayanıklı sporcusudur. Bakımı doğru yapıldığında, ayağının altında kadife gibi bir his bırakır. ​ GİRİŞ: Sıcağın ve Dayanıklılığın Sembolü ​ Latince İsmi:   Cynodon dactylon . Anavatanı:  Afrika'nın tropikal ve subtropikal bölgeleri. Renk Çeşitleri:  Koyu yeşilden orta yeşile kadar değişen tonları vardır. Islah edilmiş türleri (hibritler) daha ince dokulu ve daha koyu yeşildir. Karakteristik Özellikleri:  Çok hızlı yayılan, basılmaya karşı ekstrem dirençli ve kendini hızla yenileyebilen bir yapısı vardır. Stolon (toprak üstü) ve rizom (toprak altı) adı verilen iki farklı yayılma koluna sahip olduğu için boşlukları hızla kapatır. Peyzajda Kullanımı:  Futbol sahaları, golf sahaları ve yoğun kullanılan villa bahçeleri için bir numaralı tercihtir. Güneşli alanların "yeşil halısı"dır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Anup_Sadi ​ Bermuda Çimi BAKIMI ​ Işık İsteği  Tam güneş aşığıdır. Günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ister. Gölgeye toleransı çok düşüktür; ağaç altlarında veya gölge alanlarda hızla seyrelir ve ölür. ​ Soğuğa Dayanıklılık  Orta derece. 15°C derecenin altında gelişimi durur. İlk donlarla birlikte bitki kahverengiye döner ve "uyku moduna" (dormansi) girer. Baharda havalar ısındığında tekrar yeşerir. ​ Sıcağa Dayanıklılık  Olağanüstüdür. 40°C-45°C derecelerde bile gelişimine devam eder. Sıcaklık arttıkça Bermuda çimi daha çok coşar. ​ Toprak İsteği  Seçici değildir ama drenajı iyi, kumlu ve tınlı toprakları sever. Tuzlu topraklara ve deniz suyuna (kıyı şeridi) en dayanıklı çim türlerinden biridir. ​ Kök Yapısı  Hem saçak köklü hem de rizomludur. Kökleri 2 metre derinliğe kadar inebilir, bu da onu kuraklığa karşı çok dirençli kılar. ​ Boy-En (En Fazla)  Kendi haline bırakılırsa 15-20 cm boylanır ancak peyzajda genellikle 2-4 cm arasında kısa tutulur. Genişliği yayılıcı kolları sayesinde sınırsızdır. ​ Sulama  Kuraklığa çok dayanıklıdır. Ancak halı gibi yeşil bir görüntü için yazın düzenli sulama ister. Derin sulama yapıp toprak yüzeyinin kurumasına izin vermek, kökleri derinleşmeye teşvik eder. ​ Bölge Uyumu (Türkiye)  Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri için en ideal çim türüdür. Marmara'da da başarılıdır. ​ Ömrü  Çok yıllıktır. Bir kez tesis edildiğinde ömür boyu kalıcıdır. ​ Çiçek rengi  Belirgin bir çiçeği yoktur; çiçek sapları grimsi-yeşil renkte minik parmak şeklindedir (bitki strese girdiğinde çiçek açar). ​ Çiçeklenme dönemi  Genellikle yaz aylarında, bitki çok boylandığında veya susuz kaldığında çiçek sapı çıkarır. ​ Yaprak Durumu  Sıcak mevsimde yeşil, kışın (hava 10°C altına düştüğünde) tamamen sarı/kahverengidir. ​ Zorluk  Bakımı Kolaydır . Ancak düzenli biçme ve gübreleme ile mükemmel görüntü verir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Robert_Flogaus-Faust ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI: BÖLGESEL NOTLAR ​ Akdeniz ve Ege:  En mutlu olduğu bölgedir. Mart-Nisan aylarında uyanır, Kasım sonuna kadar yeşil kalır. Sahil kesimlerinde deniz suyuna dayanımı büyük avantajdır. ​ Güneydoğu Anadolu:  Aşırı kuru sıcağa en iyi dayanan çimdir. Sulandığı sürece bölgenin kavurucu yazında bile yeşil kalır. ​ Marmara:  Yaz aylarında harika performans gösterir ancak kışın "uyku süresi" (sarı kaldığı süre) Akdeniz'e göre daha uzundur. ​ İç ve Doğu Anadolu:  Kışın çok uzun süre sarı kalacağı için genellikle tercih edilmez; ancak yazlık evlerde sadece yazın yeşil olması isteniyorsa kullanılabilir. ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​ Tohum:  Bahar aylarında (toprak ısındığında) ekilir. Tohumlar çok küçüktür, toprakla temas etmesi yeterlidir. ​ Rulo Çim / Stolons:  Hazır kalıp şeklinde serilebilir veya bitkinin yayılıcı kolları (stolonlar) küçük parçalar halinde toprağa dikilerek hızla yayılması sağlanabilir. ​ Plug (Fide):  Küçük fideler halinde belli aralıklarla dikilir; o araları kısa sürede kapatır. ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Kısa Biçim:  Bermuda çimi kısa kesilmeyi sever. Ne kadar sık ve kısa (yaklaşık 2-3 cm) biçersen o kadar sıklaşır ve yabani otlara yer bırakmaz. ​ Sarı Görünümden Kurtulma:  Eğer kışın sarı görünmesini istemiyorsan, sonbaharda üzerine "İtalyan Çimi" (Lolium multiflorum) ile ara ekim (overseeding) yaparak kışı yeşil geçirebilirsin. ​ Gübreleme:  Azotu çok sever. Bahar ve yaz aylarında düzenli gübreleme, renginin zümrüt yeşili kalmasını sağlar. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Hatırlatıcı Not:   Bermuda çimi arsızdır! Çiçek tarhlarına veya ağaç diplerine girmesini istemiyorsan mutlaka bir sınır (bordür) kullanmalısın, aksi takdirde her yeri istila edebilir

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Argenberg Anadolu’nun Kızıl Güneşi: (Pinus brutia) ​ Kızılçam, sadece bir ağaç değil; Akdeniz havzasının ruhu, reçine kokulu rüzgarların kaynağıdır. Adını, genç sürgünlerinin ve gövde kabuğunun aldığı o karakteristik kızıl tondan alır. Doğanın en dayanıklı askerlerinden biri olan bu tür, zorlu koşullara kafa tutan yapısıyla peyzaj projelerinde "vazgeçilmez" bir statüdedir. ​ Latince İsmi:   Pinus brutia   Anavatanı:  Doğu Akdeniz (Türkiye, Kıbrıs, Yunanistan ve Kırım sahilleri). Karakteristik Özellikleri:  Hızlı büyümesiyle bilinen, ışığa aşık bir türdür. Gençken piramidal bir forma sahip olsa da yaşlandıkça tepesi genişler, şemsiye benzeri görkemli bir hal alır. İğne yaprakları genellikle ikili ve 10-15 cm uzunluğundadır. Peyzajda Kullanımı:  Geniş bahçelerde tekil (solitery) olarak kullanıldığında müthiş bir odak noktasıdır. Rüzgar perdesi oluşturmak, erozyonu önlemek ve geniş alanlarda gölge tünelleri yaratmak için idealdir. Özellikle deniz kenarı peyzajlarında tuz serpintisine dayanımıyla kurtarıcıdır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Giovanni_Caudullo ​ BAKIM REHBERİ ​ Işık İsteği:  Tam güneş alan alanları sever. Gölge toleransı oldukça düşüktür; ışığa ulaşmak için hızla boylanır. ​ Soğuğa Dayanıklılık:  -15°C ile -18°C derecelere kadar dayanabilir ancak genç fidanlar don olaylarından korunmalıdır. ​ Sıcağa Dayanıklılık:  +45°C üzerindeki aşırı sıcaklara ve kuraklığa en dayanıklı iğne yapraklılardan biridir. ​ Toprak İsteği:  Seçici değildir. Kireçli, kumlu, fakir ve taşlı topraklarda bile rahatça yetişir. Ancak iyi drenaj hayati önem taşır. ​ Kök Yapısı:  Kuvvetli bir kazık kök  sistemine sahiptir. Bu sayede derinlerdeki suya ulaşır ve rüzgara karşı çok dirençlidir. ​ Boy - En:  Uygun koşullarda 20-25 metre  boya ve 6-8 metre  tepe çapına ulaşabilir. ​ Sulama:  İlk 2-3 yıl can suyu ve düzenli sulama ister. Adaptasyon sürecini tamamladıktan sonra aşırı kurak dönemler dışında sulama gerektirmez. ​ Bölge Uyumu:  Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinin sahil kesimlerine mükemmel uyum sağlar. ​ Ömrü:  Çok yıllık bir ağaçtır; ortalama 150-200 yıl  yaşayabilir. ​ Çiçek Rengi:  Belirgin bir çiçek rengi yoktur; erkek çiçekler sarımtırak-kahve, dişi çiçekler ise küçük kızılımsı kozalakçıklar halindedir. ​ Çiçeklenme Dönemi:  Genellikle Mart ve Nisan ayları. ​ Yaprak Durumu:  Her dem yeşildir; yapraklarını dökmez. ​ Zorluk:   Bakımı Kolay . Kurulduktan sonra neredeyse hiç müdahale istemez. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Zcebeci ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI VE BÖLGESEL NOTLAR ​ Ege ve Akdeniz:  Bitkinin doğal yaşam alanıdır. Burada en büyük düşmanı "Çam Kese Böceği"dir. Bahar aylarında bu zararlıya karşı dikkatli olunmalıdır. ​ Marmara:  Nemli havaya uyum sağlar ancak taban suyu yüksek (drenajı bozuk) alanlardan kaçınılmalıdır. ​ İç Anadolu:  Kuytu ve rüzgardan korunaklı, mikroklima alanlarda yetişebilir ancak sert kış donları genç fidanları yorabilir. ​ Karadeniz:  Fazla yağış ve gölge alanlarda mantari hastalıklar görülebilir. Mutlaka en güneşli ve drenajı yüksek yamaçlara dikilmelidir. ​ Doğu ve Güneydoğu Anadolu:  Güneydoğu'nun kuraklığına dayanır ancak Doğu'nun ekstrem kış soğukları ( -20°C altı) bu tür için uygun değildir. ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​Kızılçam temel olarak tohum  ile çoğaltılır. ​ Tohumla Çoğaltma:  Sonbaharda toplanan olgun kozalaklar sıcak bir yerde bekletilerek pullarının açılması sağlanır. Çıkan kanatlı tohumlar ilkbahar başında ekilir. ​ Çimlendirme:  Tohumlar ekilmeden önce 24 saat suda bekletilirse çimlenme hızı artar. Not: Çelikle çoğaltılması oldukça zordur ve profesyonel üretimde tercih edilmez. https://www.flickr.com/people/86353793@N00 ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Budama:  Alt dalların budanması gövdenin daha formlu ve kızıl kabuğunun daha görünür olmasını sağlar. Budama işlemi mutlaka kış uykusunda yapılmalıdır. ​ Mesafe:  Evlerin temeline veya duvar diplerine çok yakın dikmeyin; güçlü kazık kökleri ve geniş tepe yapısı zamanla yapıya baskı yapabilir. ​ Yangın Direnci:  Kızılçam yangına adaptasyon geliştirmiş bir ağaçtır; kozalakları yangın ısısıyla patlayıp tohumlarını uzaklara fırlatır. Bahçenizde ise kuru ibreleri (pürleri) düzenli temizlemek yangın riskini azaltır. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Kızılçam (Türk Çamı, Anadolu Çamı) olarakta bilinir. Populasyonun yüzde 90 Anadolu, özellikle Batı Anadoluda'dır. Bu bakımdan bize has milli bir ağaç olarak kabul edilir. Lübnan gibi bizimde bayrağımızda bir ağaç olsaydı bu büyük ihtimalle Kızılçam olurdu. Her şeyiyle bu coğrafyaya uyum sağlamış, çok güçlü ve dayanıklı bir ağaçtır. Yangınlarda kolayca yansa da on yıl gibi kısa bir sürede yine o bölge yemyeşil hale gelir, çünkü tohumlar yangına dirençlidir. Ve yangında patlayarak ateşten uzak alanlara yayılır. ​ Editörün Notu:  Kızılçam, sabırlı bahçıvanların ödülüdür. İlk birkaç yıl yavaş büyüyor gibi görünse de kökünü toprağa sağlama aldığında ona yetişmek imkansızdır. Reçine kokusunun huzurunu sürmeye hazır ol!

https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Kenraiz Dağların Kadim Bekçisi: (Cedrus libani) ​ Toros Sediri, sadece bir ağaç değil, binlerce yıllık tarihin canlı şahididir. "Lübnan Sediri" olarak da bilinse de, bugün dünyadaki en geniş ve en sağlıklı doğal ormanları Türkiye’nin Toros Dağları’nda yer alır. Antik çağlarda gemi yapımından saray sütunlarına kadar en kıymetli malzeme olarak kabul edilen bu ağaç, peyzajda "güç ve asalet" simgesidir. ​ Latince İsmi:   Cedrus libani   Anavatanı:  Anadolu (Toros Dağları), Lübnan ve Suriye. Karakteristik Özellikleri:  Gençken piramidal bir yapıdadır; yaşlandıkça dalları yatay bir hal alarak karakteristik şemsiye formuna kavuşur. Gümüşi-mavi veya koyu yeşil ibreleri, yukarı doğru dik duran fıçı şeklindeki kozalaklarıyla benzersiz bir estetiğe sahiptir. Peyzajda Kullanımı:  Görkemli yapısı nedeniyle geniş alanların, parkların ve büyük malikanelerin "imza ağacı"dır. Heybetli duruşuyla odak noktası oluşturmak için rakipsizdir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Kenraiz ​ BAKIM REHBERİ ​ Işık İsteği:  Tam güneş aşığıdır. Yeterli ışık almadığında alt dallarını hızla kaybeder ve formunu yitirir. ​ Soğuğa Dayanıklılık:  -25°C ile -30°C dereceye kadar dayanabilen çok dirençli bir türdür. ​ Sıcağa Dayanıklılık:  +35°C - +40°C derecelere kadar dayanabilir ancak nemli ve serin rüzgarları tercih eder. ​ Toprak İsteği:  Özellikle kireçli ve kayalık  yamaçları sever. İyi drenajlı, gevşek ve derin topraklar idealdir; taban suyundan nefret eder. ​ Kök Yapısı:  Başlangıçta kuvvetli bir kazık kök  yapar, zamanla yanlara açılan güçlü bir kök sistemi geliştirir. ​ Boy - En:  Boyu 40 metreye , gövde çapı ise 3 metreye  kadar ulaşabilir. Tepe çapı yaşlandıkça çok genişler. ​ Sulama:  İlk yıllarda düzenli sulama hayati önem taşır. Yetişkinliğe ulaştığında kuraklığa oldukça dirençlidir; ancak yaz kuraklığında ara sıra derin sulama yapılması gelişimini destekler. ​ Bölge Uyumu:  Türkiye’de ana yayılış alanı Akdeniz’in yüksek dağlık kesimleridir. ​ Ömrü:  Çok uzun ömürlüdür. 1000 yılın üzerinde  yaşayan (anıt ağaç niteliğinde) örnekleri mevcuttur. ​ Çiçek Rengi:  Belirgin olmayan sarımtırak-kahve çiçek yapıları vardır. ​ Çiçeklenme Dönemi:  Genellikle Eylül ve Ekim ayları. ​ Yaprak Durumu:  Her dem yeşildir; yapraklarını dökmez (İbreli). ​ Zorluk:   Orta . Gençlik döneminde dikkatli bakım ister ancak yerini sevdiğinde çok dayanıklıdır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:NasserHalaweh ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI VE BÖLGESEL NOTLAR ​ Akdeniz ve Ege:  En iyi gelişimini Torosların 800 metreden başlayıp 2100 metreye kadar çıkan yüksek rakımlarında gösterir. Kıyı kesimlerde (0-500m) aşırı nem ve sıcaktan dolayı formu bozulabilir. ​ Marmara:  İstanbul ve çevresindeki parklarda çok iyi uyum sağlar. Ancak toprağın killi ve ağır olduğu yerlerde drenaj mutlaka çözülmelidir. ​ İç Anadolu:  Karasal iklimin sert kışlarına en dayanıklı sedir türüdür. Afyon-Emirdağ çevrelerinde doğal izole yayılışları vardır; bu da onun İç Anadolu peyzajı için uygunluğunu kanıtlar. ​ Karadeniz:  Aşırı yağış alan ve sürekli bulutlu olan bölgelerde mantar riski artar. Tokat (Erbaa-Niksar) gibi daha az yağış alan iç vadi kesimlerinde doğal olarak yetişir. ​ Doğu Anadolu:  Çok aşırı soğuklarda genç fidanlar zarar görebilir ancak korunaklı bölgelerde yetiştirilebilir. ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​ Tohumla Çoğaltma:  En yaygın yöntemdir. Kozalaklar olgunlaştığında toplanır ve tohumlar çıkarılır. Tohumlar kışın soğuk katlamaya maruz bırakılırsa çimlenme başarısı artar. ​ Aşı Yöntemi:  Özellikle "Glauca" (mavi renkli) gibi özel varyetelerin formunu korumak için anaç üzerine aşı yapılır. Not: Çelikle üretimi neredeyse imkansızdır. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lin%C3%A91 ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Alan Seçimi:  Gelecekte devasa bir ağaç olacağını unutmayın. Binadan en az 10-15 metre uzağa dikilmelidir. ​ Hava Kirliliği:  Endüstriyel bölgelerde ve yoğun egzoz dumanı olan şehir merkezlerinde diğer ibrelilere göre daha hassastır; temiz hava sever. ​ Kar Yükü:  Yatay dalları yoğun kar yükü altında kırılabilir. Kar yağışı sonrası dalların hafifçe silkelenmesi tavsiye edilir. ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Sediri diğer ağaçlardan ayırmanın en kolay yollarından birisi diğer çam türleri kozalaklarını aşağı doğru salarken sedirin kozalaklarının dal üzerinde yukarı doğru durmasıdır. ​ Editörün Notu:  Toros Sediri, dikildiğinde bir miras bırakmak gibidir. Onun şemsiye formuna girmesini görmek bir ömür sürse de, bahçenize kattığı o asil hava her güne bedeldir. Reçinesinden yayılan o meşhur "katran" kokusunu sabah serinliğinde duymak bir ayrıcalıktır.

Photo by David J. Stang Bahçelerin Sadık ve Zarif Muhafızı ​ Liriope muscari , bitki dünyasında "sabır ve zarafetin" tam karşılığıdır. Botanik dünyasında Liliaceae  (Zambakgiller) ailesine mensup olan bu bitki, ana vatanı olan Doğu Asya'nın (Çin, Japonya ve Kore) serin orman altlarından gelerek modern peyzajın vazgeçilmezi haline gelmiştir. Genellikle "Kedi Kuyruğu" veya "Sümbül Çimi" olarak anılsa da, aslında ne tam bir çim ne de klasik bir sümbüldür. ​ Karakteristik Özellikleri ve Peyzajda Kullanımı: Liriope muscari, her mevsim yeşil kalan, kavisli ve kayış benzeri yapraklarıyla bilinir. Yaz sonuna doğru, yaprakların arasından yükselen mor, lila veya beyaz çiçek başakları (Muscari'ye benzeyen) bahçeye ani bir canlılık katar. Peyzajda tam bir "problem çözücü" dür: ​ Yer Örtücü Olarak:  Ağaç altlarındaki o zorlu gölge alanları kapatmak için mükemmeldir. ​ Bordür Belirleyici:  Yürüme yollarının kenarlarında düzenli ve dökülmeyen bir hat oluşturur. ​ Erozyon Kontrolü:  Sık kök yapısı sayesinde eğimli arazilerde toprak tutucu olarak görev yapar. ​ Saksı Tasarımı:  Modern balkonlarda, dökümlü formuyla dikey saksılarda harika bir dolgu bitkisidir. https://www.geograph.org.uk/profile/8569 ​ BİTKİ BAKIM REHBERİ ​ Işık İsteği:  Yarı gölge ve tam gölge alanların yıldızıdır. Sabah güneşini sever ancak öğle sıcağının dik geldiği bölgelerde yaprak uçlarında yanmalar olabilir. ​ Soğuğa Dayanıklılık:  Yaklaşık -15°C ile -20°C  dereceye kadar dayanabilir. Don olaylarına karşı oldukça dirençlidir. ​ Sıcağa Dayanıklılık:   +40°C  derecelere kadar dayanıklıdır; ancak yüksek sıcaklıkta nem ihtiyacı artar. ​ Toprak İsteği:  Organik maddece zengin, süzek (drenajı iyi) ve hafif asidik-nötr toprakları tercih eder. Ağır killi topraklarda kök çürümesini önlemek için kum takviyesi yapılmalıdır. ​ Kök Yapısı:   Yumrulu ve etli bir saçak kök  yapısına sahiptir. Bu sayede suyu bünyesinde tutabilir ve kuraklığa direnç gösterir. ​ Boy-En:  En fazla 40-50 cm boy  ve yaklaşık 45-60 cm en  yapar. Zamanla geniş kümeler oluşturur. ​ Sulama:  Yerleştikten sonra kuraklığa çok dayanıklıdır. Ancak ilk yılında toprağı nemli tutulmalıdır. Yaz aylarında haftada 1-2 kez derin sulama yeterlidir. ​ Bölge Uyumu:  Türkiye’nin sahil şeritlerinden iç kesimlerine kadar her bölgeye uyum sağlar. ​ Ömrü:  Çok yıllık (Perennial). Yıllar geçtikçe güzelleşen ve formunu koruyan bir bitkidir. ​ Çiçek Rengi:  Koyu mor, lila ve nadiren beyaz varyeteleri bulunur. ​ Çiçeklenme Dönemi:  Yaz sonu (Ağustos) ile sonbahar ortası (Ekim). ​ Yaprak Durumu:  Her dem yeşildir (Yaprak dökmez). Ancak kış sonunda tazelenmesi için budama yapılabilir. ​ Zorluk:   Bakımı Kolay.  Bahçıvanlığa yeni başlayanlar için idealdir. ​ TÜRKİYE COĞRAFYASI ÖZEL NOTLARI ​ Ege ve Akdeniz:  Bu bölgelerde yarı gölge alanlar hayati önem taşır. Tam güneş altında bitki strese girebilir. Yazın akşam saatlerinde yapılacak sulama bitkiyi ferahlatır. ​ Marmara:  Liriope için en ideal iklim kuşağıdır. Nemli ve ılıman hava gelişimi hızlandırır. İstanbul ve çevresinde peyzajda güvenle kullanılabilir. ​ İç Anadolu:  Kışın kök bölgesini korumak için malçlama (yaprak veya ağaç kabuğu ile örtme) yapılması önerilir. Sert kış rüzgarlarından korunmalıdır. ​ Karadeniz:  Nem ve yağış bitkinin gelişimini coşturur. Ancak drenajın çok iyi olduğundan emin olunmalıdır; kökler sürekli su içinde kalmamalıdır. ​ Doğu ve Güneydoğu Anadolu:  Doğu'da aşırı donlardan korunaklı kuytu köşelere dikilmelidir. Güneydoğu'da ise sadece tam gölge ve düzenli sulama ile hayatta kalabilir. https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Famartin ​ ÇOĞALTMA YÖNTEMLERİ ​ 1. Ayırma (Bölme) Yöntemi (En Yaygın ve Kolay Yol): İlkbahar başında, bitki henüz yeni sürgün vermeden önce kök kümesi topraktan çıkarılır. Keskin bir kürek veya bıçak yardımıyla yumrulu kökler parçalara ayrılır. Her parçada birkaç yaprak kümesi ve sağlıklı kök bulunmalıdır. Hemen yeni yerine dikilir. ​ 2. Tohum ile Çoğaltma: Sonbaharda çiçeklenmeden sonra oluşan siyah, üzümsü tohumlar toplanır. Dış etli kısmı temizlenerek soğuk katlamaya tabi tutulur veya doğrudan ekilir. Ancak tohumdan yetişme süreci oldukça yavaştır. ​ BİTKİNİN BAKIMI İLE İLGİLİ TÜYOLAR ​ Kış Sonu Traşı:  Şubatta, yeni sürgünler gelmeden hemen önce eski ve yorgun yaprakları dipten (yerden 5-10 cm yukarıdan) kesin. Bu, bitkinin ilkbaharda "sıfır kilometre" taptaze görünmesini sağlar. ​ Malçlama:  Bitkinin etrafına sereceğiniz çam kabukları hem nemi tutar hem de yabani ot gelişimini engeller. ​ Gübreleme:  Çok iştahlı bir bitki değildir ancak ilkbahar başında verilecek yavaş salınımlı bir gübre, çiçek verimini artırır. ​ ​ KİŞİSEL NOTLARIM ​ Hatırlatıcı Not:  Buraya kendi bahçendeki deneyimlerini, bitkinin gelişim hızını veya bölgedeki özel performansını not etmeyi unutma. Okuyucuların senin gerçek deneyimlerini duymaya bayılacak!